بررسی رابطه بین همان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر چهارم ، پنجم دبستان شهر تهران

هیجان پدیده‌ای است كه هر روزه در برخورد تن و روان ملاحظه می‌گردد و مسائلی مانند عشق ، كینه ، نفرت و موضوع هیجان را تشكیل می‌دهند فرایندهای هیجانی با واكنش‌های بدنی غالباً دارای وابستگی هستند حتی یكی از كاركردهای دیگری تأثیر می‌گذارد همان‌گونه كه كوچكترین رفتار انسان تحت تأثیر عوامل تفاوت انگیزشی و هیجانی قرار می‌گیرد و از آنجایی كه پیشرفت تحصیلی
دسته بندی روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل doc
حجم فایل 79 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 53

بررسی رابطه بین همان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی  دانش‌آموزان دختر چهارم ، پنجم دبستان شهر تهران

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

چكیده

هدف این پژوهش بررسی و مقایسة هیجان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر چهارم و پنجم دبستان شهر تهران می‌باشد.

هیجان پدیده‌ای است كه هر روزه در برخورد تن و روان ملاحظه می‌گردد و مسائلی مانند عشق ، كینه ، نفرت و … موضوع هیجان را تشكیل می‌دهند. فرایندهای هیجانی با واكنش‌های بدنی غالباً دارای وابستگی هستند حتی یكی از كاركردهای دیگری تأثیر می‌گذارد. همان‌گونه كه كوچكترین رفتار انسان تحت تأثیر عوامل تفاوت انگیزشی و هیجانی قرار می‌گیرد و از آنجایی كه پیشرفت تحصیلی به عنوان یك مهم در آموزش و پرورش و یك امر مهمتر برای دانش‌آموزان در جهت رشد و شكوفایی ایشان در جوامع امروزی است. اثرگذاری هیجانات بر پیشرفت تحصیلی بسیار جدی است میل به پیشرفت از زمانهایگذشته وجود داشته است و انسان‌ها برای رسیدن به هدف‌های متعالی خود كوشش زیادی به عمل آوردند و یكی از راه‌های رسیدن به اهداف خود تحصیل علم و دانش در تمام مقاطع تحصیلی می‌باشد.

بدین منظور 450 نفر دانش‌آموز كلاس‌های چهارم و پنجم دبستانهای منطقه 2 شهر تهران در سال تحصیلی 85-84 به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده گزینش و از بین آنان 100 نفر دانش‌آموز انتخاب نموده و آزمونهای دانش‌آموزی تحقیق كرده و بین هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم ارتباط معنی‌داری وجود دارد. در مورد تأثیر هیجان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع پنجم این نتیجه بدست آمد كه دانش‌آموزانی كه دارای پیشرفت‌ تحصیلی هستند هیجان‌خواهی بیشتری نسبت به دانش‌آموزانی كه در همان مقطع پیشرفت تحصیلی ندارند را دارا هستند.

در مورد دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم نیز نتیجه بدین‌گونه است كه میزان هیجان‌خواهی دانش‌آموزانی كه پیشرفت تحصیلی دارند بیشنر از دانش‌آموزانی است كه در همان مقطع پیشرفت تحصیلی ندارند.

فهرست مطالب :

عنوان صفحه

فصل اول : كلیات

مقدمه

بیان مسئله

اهمیت و ضرورت پژوهش

اهداف پژوهش

فرضیه پژوهش

تعاریف نظری

تعاریف عملیاتی

فصل دوم : ادبیات تحقیق

مقدمه پیشینه پژوهش

ماهیت هیجان

چه چیزی موجب هیجان می‌شود

دیدگاه زیستی هیجان

دیدگاه شناختی هیجان

هیجان‌های اصلی

هیجان‌ها چه فایده‌ای دارند

جلوه‌های هیجانی

چرا هیجان داریم

هیجان‌خواهی

هیجان‌خواهی و جستجوی تجربه‌های جدید

هیجان‌جویی و مخاطره‌جویی

هیجان‌خواهی و فعالیت‌های غیرعادی

مبنای زیستی هیجان‌خواهی

مفهوم هیجان

نقش دستگاه عصبی در هیجان

نقش هیپوتالاموس و دستگاه كناری در هیجان

نقش دستگاه كناری در هیجان

نفرو هیجان

برانگیختگی

اثر هیجان بر حافظه

تأثیر هیجان‌ها بر تصمیم و عمل

هیجان‌ها شور و احساس برپا می‌كنند.

شرایط موثر در ایجاد احساس

نظریه‌های هیجانی

الف : نظریه میجز لانگه

ب : نظریه لُنون بارد

ج : نظریه شناخت سینگر

آیا می‌توانیم هیجانهای خود را به صورت ارادی كنترل كنیم

هیجان‌خواهی و روابط بین فردی

هیجان‌خواهی و تفاوتهای فردی

هیجان‌خواهی ، ناهنجاری‌های روانی و رفتارهای بزهكارانه

هیجان‌خواهی و فرایندهای شناختی

پیشرفت تحصیلی

تحقیقات انجام شده در داخل و خارج از كشور

مجله‌های روانشناسی

فصل سوم : روش تحقیق

مقدمه

روش تحقیق

جامعه آماری و حجم جامعه پژوهش

نمونه و روش نمونه‌گیری

روش جمع‌آوری اطلاعات

ابزار اندازه‌گیری پژوهش

روش‌های آماری

فصل جهارم : ارائه یافته‌های تحقیق و تجزیه و تحلیل آنها

مقدمه

یافته‌های فرضیه اول

یافته‌های فرضیه دوم

یافته‌های فرضیه سوم

یافته‌های فرضیه چهارم

فصل پنجم : بحث و نتیجه‌گیری

مقدمه

خلاصه تحقیق

بحث و نتیجه‌گیری

محدودیت‌های تحقیق

پیشنهادات

منابع

ضمایم

1- تست زاكرمن

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول 1-3: سطوح هیجان‌خواهی دانش‌آموزان مقطع چهارم و پنجم ابتدایی

جدول 2-4 : توزیع فراوانی هیجان‌خواهی 40 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم

جدول 3-4 : توزیع فراوانی هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی 40 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم

جدول 4-4 : توزیع فراوانی 40 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم در یك آزمون هیجان‌خواهی

جدول 5-4 : توزیع فراوانی هیجان‌خواهی 30 دانش‌آموز دختر مقطع چهارم

جدول 6-4 : توزیع فراوانی هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی 30 دانش‌آموز دختر مقطع چهارم

جدول 7-4 : توزیع فراوانی 30 دانش‌آموز دختر مقطع چهارم در یك آزمون هیجان‌خواهی

جدول 8-4 : توزیع فراوانی 15 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم كه پیشرفت تحصیلی ندارند در كی آزمون هیجان‌خواهی

جدول 9-4 : توزیع فراوانی 15 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم كه پیشرفت تحصیلی ندارند

جدول 10-4 : توزیع فرانانی هیجان‌خواهی 40 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم كه پیشرفت تحصیلی دارند

جدول 11-4 : توزیع فراوانی هیجان‌خواهی 30 دانش‌آموز دختر مقطع چهارم كه پیشرفت تحصیلی دارند

جدول 12-4 : توزیع فراوانی 15 دانش‌آموز دختر مقطع چهارم كه پیشرفت تحصیلی ندارند

جدول 13-4 : توزیع فراوانی 15 دانش‌آموز دختر مقطع چهارم كه پیشرفت تحصیلی ندارند دی یك آزمون هیجان‌خواهی

فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودار ستونی 4-4 : هیجان‌خواهی 40 دانش‌آموز دختر مقطع پنجم

نمودار ستونی 7-4 : هیجان‌خواهی 30 دانش آموز دختر مقطع چهارم

فصـل اول

كلیات

مقدمه :

آدمی موجود شگفت‌انگیزی است با استعدادهای گوناگون از قبیل ادارك وقایع، قضاوتهای پیچیده یادآوری اطلاعات گذشته ، حل مسائل، طرح و انجام نقشه‌های مختلف، اما این ماشین ظریف و پیچیده ممكن است برای مقاصد مختلفی بكار افتد مثلاً جنگ طرح كند یا به اكتشاف فضایی بپردازد.انسان دیگر را تحقیر كند و یا بیماری را نوازش كند و بالاخره خواهان دوستی و سرافرازی می‌باشد یا سلطه‌جویی در جمع (براهنی ، 1349).

روانشناسان در نتیجه پژوهشها و بررسی‌های گوناگون و پی‌گیر دریافته‌اند كه بیشتر رفتارهای آدمی به علت خاصی پدید می‌آیند.(پارسا، 1375)

ظهور رفتارهای انسان تنها به وجود محرك و متغیرهای ژنتیك وابسته نیست بلكه شدت و فركانش متغیرهای مداخله‌گر درون ارگانیزمی در پدیدآیی رفتارهای انگیزشی و هیجانی سهم بسزایی دارند. (خداپناهی ، 1379)

هیجان پدیده‌ای است كه هر روز در برخورد تن و روان ملاحظه می‌شود و مانعی مانند عشق، كینه، نفرت ، غم و شادی و خشم و غضب ، پرخاشگری و حالتهای دیگر انفعالی ما ویژگی‌های خاص خود موضوع هیجان را تشكیل می‌‌دهند . فرایندهای هیجانی با واكنش‌های بدنی غالباً دارای وابستگی هستند و حتی یكی در كاركرد دیگری تأثیر می‌گذارد. چنانكه قلب گاهی به شدت دچار ضربان می‌شود و اشك خودبخود از چشم‌ها فرومی‌ریزد یا آنكه رنگ رخسار فرد می‌پرد و به زردی می‌گراید و گاهی دستها و پاهای او می‌لرزد. ممكن است به زمین درغلطد. كوشش در راه مهار كردن واكنش‌های هیجانی عملی ارزشمند و انسانی و اجتماعی است. (پارسا، 1379)

اما گاهی هیجان‌ها در جهتی گرایش پیدا می‌كنند و با تأثیر خود بر امری نتیجه قابل قبولی به همراه خواهند داشت . اگر بخواهیم بطور كلی اثرگذاری هیجان‌ها را روشن سازیم باید بیاد داشته باشیم كه هیجان نظامی است كه هم بر نظام‌های دیگر اثر می‌گذارد و هم از آنها متأثر می‌شود. همانگونه كه كوچكترین رفتار انسان تحت تأثیر عوامل متفاوت انگیزش و هیجانی قرار می‌گیرد و از آنجایی كه پیشرفت تحصیلی به عنوان یك امر مهم در آموزش و پرورش یك امر مهمتر برای دانش‌آموزان در جهت رشد و شكوفایی ایشان در جوامع امروزی است اثرگذاری هیجانات بر پیشرفت تحصیلی بسیار جدی است میل به پیشرفت از زمانهای گذشته وجود داشته است و انسانها برای رسیدن به هدفهای متعالی خود كوشش زیادی به عمل آوردند و یكی از راههای رسیدن به اهداف خود تحصیل علم و دانش در تمام مقاطع تحصیلی می‌باشد. بنابراین اگر فرد در این راه موفق شود می‌تواند به پیشرفت دست یابد و اهداف خود نائل گردد. پیشرفت تحصیلی بستگی به عوامل سندی چون محیط مدرسه، معلم ، كتابهای درسی و … دارد. عوامل هیجانی فردی مثل كنجكاوی ، علاقمندی، اضطراب و … عوامل هیجانی كه محیط مدرسه در آن دخیل است طبیعتاً بر نمرة درسی شاگردان اثرگذار است.

بنابراین منظور از این پژوهش بررسی رابطه بین هیجان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم و پنجم دبستانهای منطقع 1-2 شهر تهران می‌باشد.

بیان مسئله :

هیجانها در زندگی آدمی دارای اهمیت فراوان می‌باشد. واژه هیجان [1] را هنگامی به كار می‌بریم كه می‌خواهیم به توصیف احساس‌هایی چون عشق، نفرت ، امید ، كنجكاوی و … بپردازیم . این احساس‌ها در زندگی ما نقش بسیار مهمی را بعهده دارند و نه تنها در خوشبختی ما موثرند ، بلكه بر سلامت حافظه‌و نیروی عقل و ادارك ما نیز تأثیر دارند. به تجربه ما معنا می‌بخشند. در داوری ما در مورد اشخاص و اشیاء دخالت می‌كنند و در تصمیم كردار ما هم نفوذ انكارناپذیری دارند. آگاهی از تأثیر هیجان‌ها تنش ما را در رفتار خودمان و دیگران از جمله شاگردانمان افزایش می‌دهد. معلمان علاوه بر اینكه باید در رفتار شاگردان بینش داشته باشند لازم است برای پرورش هیجانهای آنها نیز كوشش كنند و برای تربیت هیجان‌های كودكان باید بكوشیم دو كار را انجام دهیم :

الف : به كودكان یاری دهیم تا ارزش‌های واقعی را درك كنند.

ب : آنان را در بیان هیجان‌هایشان به شیوه‌های خلاق و رضایت‌بخش رهبری كنند. (پارسا / 1377)

افراد طبق تفاوتهای فردی كه با یكدیگر دارند از حوادث اطراف نیز بطور متفاوت برداشت می‌كنند. نشان دادن احساسات و عملكرد در موقعیت هیجانی هم در افراد متفاوت است. حال اگر در موقعیت كلاس دانش‌آموزان تحت تأثیر هیجانی قرار بگیرند بر هر یك از آنها تأثیر متفاوت بر جای خواهد گذاشت. اگر هیجانی بر علایق دانش‌آموزان منطبق باشد می‌تواند میزان یادگیری و بازدهی تحصیلی اثر مثبت داشته باشد ولی اگر هیجان ایجاد شده بر طبق تفاوتهای فردی موجب التذاذ فرد قرار نگیرد اثر منفی خود را نشان خواهد داد. بنابراین بدلیل اینكه هیجانها بر تمام امور زندگی انسان مخصوصاً بر عملكرد تحصیلی دانش‌آموزان تأثیر می‌گذارد پژوهشگر قصد دارد به بررسی ارتباط بین هیجان‌خواهی دانش‌آموزانی كه از نظر تحصیلی پیشرفت دارند بیشتر است یا خیر. در پایان پژوهشگر به مقایسة هیجان‌خواهی دانش‌آموزان سال چهارم و پنجم كه پیشرفت تحصیلی دارند با دانش‌آموزان همان مقطع كه پیشرفت تحصیلی ندارند می‌پردازد. پژوهشگر در این پژوهش تلاش می‌كند به بررسی رابطه بین هیجان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر چهارم و پنجم دبستان منطقه 2 تهران بپردازد.

اهمیت و ضرورت پژوهش :

یكی از اهداف مهم این پژوهش این است كه معلمان و مسئولان مدارسه را در هدایت دانش‌آموزان برای استفاده صحیح و بجا از هیجان‌ها در موقعیت‌های گوناگون یاری می‌رسانند. همچنین به دانش‌آموزان كمك می‌كنند تا آنها بتوانند هیجان‌های خود را كنترل كنند تا بتوانند در امر تحصیل علم و دانش موفق باشند و اگر معلمان از تأثیر هیجان‌خوهی دانش‌آموزان خود اطلاع كافی داشته باشند آنها می‌توانند راههای مهار هیجانها را به دانش‌آموزان ارائه دهند. بدین وسیله معلمان مدارس می‌توانند با فراهم كردن زمینه‌های مناسب هیجان‌خواهی دانش‌آموزان را ارضا نمایند و اگر این میل ارضا نگردد باعث می‌شود كه در موقعیت‌های دیگر ارضا گردد و ممكن است زمانیكه معلمان مشغول تدریس هستند مشكلاتی را در كلاس بوجود آورند و سبب كاهش یادیگری سایر دانش‌آموزان گردند و معلمان می‌توانند دانش‌آموزان هیجان‌خواه را مشخص نمایند و تمایلات هیجان‌خواهی آنهارا بشناسند و در مواقعی كانند زنگ ورزش از فعالیت‌هایی كه آنها تمایل به انجام آن دارند استفاده كنند. این كار سبب می‌شود كه در امر تحصیل تلاش خود را به كار گیرند . آگاهی از تأثیر هیجان‌ها منش ما را در رفتار خودمان و دیگران از جمله شاگردانمان افزایش می‌دهد معلمان علاوه بر اینكه باید در رفتار شاگردان بینش داشته باشند لازم است برای پرورش هیجان‌های آنان نیز كوشش كنند. ( پارسا ، كاربرد روانشناسی در تدریس ، 1377)

اهداف تحقیق :

هدف كلی : هدف كلی در این پژوهش بررسی رابطه بین هیجان‌خواهی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم و پنجم دبستان‌های منطقه 2 شهر تهران می‌باشد.

اهداف جزیی :

اهداف جزئی در این پژوهش عبارتند از :

1- بررسی رابطه بین هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع پنجم ابتدایی

2- بررسی رابطه بین هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم ابتدایی

3- بررسی هیجان‌خواهی دانش‌آموزان دختر مقطع پنجم كه پیشرفت تحصیلی دارند با هیجان‌خواهی دانش‌آموزان همان مقطع كه پیشرفت تحصیلی ندارند.

4- بررسی هیجان‌خواهی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارمكه پیشرفت تحصیلی دارند با هیجان‌خواهی دانش‌آموزان همان مقطع كه پیشرفت تحصیلی ندارند.

فرضیه‌ها :

فرضیه اول : بین هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع پنجم ابتدایی منظقه 2 شهر تهران رابطه وجود دارد.

فرضیه دوم : بین هیجان‌خواهی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم ابتدایی دبستانهای منطقه 2 شهر تهران رابطه وجود دارد.

فرضیه سوم : میزان هیجان‌خواهی دانش‌آموزان دختر مقطع پنجم ابتدایی كه پیشرفت تحصیلی دارند بیشتر از دانش‌آموزانی است كه در همان مقطع پیشرفت تحصیلی ندارند.

فرضیه چهارم : میزان هیجان‌خواهی دانش‌آموزان دختر مقطع چهارم ابتدایی كه پیشرفت تحصیلی دارند بیشتر از دانش‌آموزانی است كه در همان مقطع پیشرفت تحصیلی ندارند.

متغیرها :

متغیر مستقل : هیجان‌خواهی و احساس‌جویی

متغیر وابسته : پیشرفت تحصیلی

تعاریف نظری :

هیجان : این اصطلاح به معنی حركت ، تحریك ، حالت تنش یا تهیج می‌باشد. (پورافكاری ، واژه‌نامه روانشناسی و روانپزشكی ، 1373)

هیجان‌خواهی : نیاز به گوناگونی ، تازگی و مجموعه‌ای از احساس‌ها و تجربه‌ها و رضایت به خطرهای روانی و فیزیكی و اجتماعی به منظور رسیدن به چنین تجربیاتی .(دران شولتز ، نظریه شخصیت ، 1990)

احساس‌جویی [2] : بعدی كه در آن می‌توان افراد را بر حسب میزان علاقه، التذاد از فعالیتهایی كه با سطح بالایی از احساس همراهند.

پیشرفت تحصیلی [3] : چنانكه آموخته‌های آموزشگاهی فرد متناسب با توان و استعداد بالقوه او باشد یا آموخته‌های فرد متناسب با توان و استعدادهای وی بوده، در یادگیری فاصله‌ای بین توان بالقوه و بالفصل او نباشد می‌توان گفت دانش‌آموز به پیشرفت تحصیلی نائل شده است. (سیف ، 1374 )

همچنین پیشرفت تحصیلی زمانی حاصل می‌شود كه فعالیتهای آموزش معلم و كوشش‌های یادیگری دانش‌آموزان به بازدهی مطلوب بینجامد. (سیف ، 1374)

تعاریف عملیاتی :

هیجان‌خواهی : منظور از هیجان‌خواهی نحوه‌ای است كه فرد در آزمون هیجان‌خواهی زاكرمش بدست می‌آورد.

پیشرفت تحصیلی : منظور شاخص پیشرفت تحصیلی در این پژوهش معدل 17 به بالا نمرات دانش‌آموزان در سال تحصیلی گذشته است.

فصـل دوم

ادبیات تحقیق

مقدمه :

روان‌شناسان در نتیجة پژوهشهای گوناگون ویی‌گیر دریافته‌اند كه بیشتر رفتارهای آ‌دمی بعلت خاصی پدید می‌آیند. (پارسا، 1375) .

ارسطو نخستین كسی است كه میان مؤلفه‌های فیزیولوژیكی و روانی هیجان عنوانهای ماده ، شكل یا نگاره را مطرح نمود. (پارسا ، 1375)

بقراط حكیم چهار مادة سیال : خون، صفرا ، سودا ، بلغم را اساس هیجانها می‌دانست. ) پارسا ، 1375)

واژه هیجان كه در زبان متداول با واژه‌های شور، احسسا ، انفعال عاطفه معادل است روشنگی پاسخی است كه موجود زنده از نظر «1) برانگیختگی بدنی ، 2) واكنش‌های بیانی ، 3) تجربه آگاه در برابر محرك‌ها از خود نشان می‌دهند. (پارسا ، 1375)

كرول ایزارد [4] معتقد است كه در تعریف كامل هیجان باید به این موارد سه گانه توجه داشت:

1) فرایندهایی كه در دستگاه عصبی رخ می‌دهد.

2) الگوهای شهود و بیانگر هیجان در چهره

3) احساس آگاهانه هیجان

همچنین به انواع ده‌گانه هیجان اشاره كرده است و معتقد است كه بیشتر این هیجان‌ها در دورة شیرخوارگی (تولد تا 2 سالگی) وجود دارند و هیجان‌های دیگر تركیبی از این هیجان‌های ده‌گانه بشمار می‌آیند، چنانكه عشق تركیب از عامل سردانگیز به اضافة شادمانی است. (پارسا ، 1375)

در این فصل پژوهشگر قصد دارد پیشینه‌ای از هیجان را بیان نماید، همچنین به تأثیر هیجان بر سیستم عصبی و رویدادهای بدنی می‌پردازد و ارتباط بین هیجان خواهی و استفاده از مواد مخدر و نابهنجاری‌های روانی و روابط میان فردی مشخص نماید.

علاوه بر این چند مورد از نظریات دانشمندان در مورد هیجان را مطرح ساخته و او همچنین تحقیقاتی كه در داخل و خارج كشور در رابط با اثر هیجان خواهی بر پیشرفت تحصیلی انجام گرفته با ارائه نتایج آنها بیان می‌نماید.

ماهیت هیجان :

هیجان‌ها چهار بْعد دارند :

1) عنصر ذرهنی به هیجان احساس می‌دهد. هیجان از نظر شدت و كیفیت در سطح ذهنی احساس می‌شود.

2) عنصر زیستی فعالیت دستگاههای خودمختار و هورمونی را شامل می‌شود به این صورت كه آنها برای آماده كردن رفتار كنار آمدن سازگارانه و تنظمی آن در هیجان دخالت دارند. فعالیت نوروفیزیولوژیكی آنچنان با هیجان آمیخته است كه هر گونه تلاش برای تجسم فردی عصبانی كه برانگیخته نباشد تقریباً غیرممكن است.

3) عنصر كاركردی (هدفمند) به این سوال مربوط می‌شود كه وقتی فرد هیجانی را تجربه می‌كند چه فایده‌ای از آن می‌برد . آدم بدون هیجان از لحاظ تكاملی در مقایسه با سایر آدم‌ها اشكال دارد.

4) عنصر بیانگر جنبة اجتماعی و ارتباطی هیجان است به تجربه‌های خصوصی ما از طریق ژستها ، آواگریها ، و به تیره جلوه‌های صورت به دیگران ابراز و منتقل می‌شود . پس هیجان‌ها كل بدن ما را درگیر می‌كنند. احساس‌ها و پدیدارشناسی‌مان، زیست شیمی و نظام عضلانی‌مان، امیال و هدفهامیان و ارتباط و تعاملمان با دیگران را در برمی‌گیرد. (سید محمدی ، 1381)

این تعریف هیجان نشان می‌دهد كه چگونه جنبه‌های گوناگون تجربه با یكدیگر هماهنگ می‌شوند. هیجان چیزی است كه عناصر زیستی ، ذهنی ، كاركردی و بیانگر را به صورت یك واكنش منسجم به رویداد برانگیزندة آن درمی‌آورد. (سیدمحمدی ، 1381)

چه چیزی موجب هیجان می‌شود:

برای پی‌بردن به اینكه چه چیزی موجب هیجان می‌شود بر اساس این یك مجادله مهم زیست‌شناسی در برابر شناخت بوجود می‌آید كه آیا هیجان‌ها عمدتاً پدیده‌های زیستی هستند یا شناختی ؟ اگر هیجانها عمدتاً زیستی باشند پس باید از یك مركز زیستی مثل مدارهای فنری آناتومی اعصاب سرچشمه بگیرند. اما اگر هیجان‌ها عمدتاً شناختی باشند باید از رویدادهای ذهنی مثل ارزیابی ذهنی علنی یك رویداد خاص سرچشمه بگیرند.

دیدگاه زیستی هیجان :

دیدگاه زیستی معتقد است كه انسانها چیزی بین 2 تا 10 هیجان اصلی دارند. دیدگاه زیستی معمولاً بر چندین هیجان اصلی تأكید می‌كند. ریچارد سولومون (1980) از وجود دو سیستم مغزی ناهشیار خبر می‌دهد بطوری كه هر تجربة ناخوشایندی بطور خودكار و بازتابی با تجربه‌ای خوشایند مقابله می‌كند و هر تجربة ناخوشایند به طور خودكار و بازتابی با تجربه‌ای ناخوشایند مقابله می‌كند.

جفری گری (1994) سه سیستم هیجان را معرفی می‌كند كه از سه مدار فنری جداگانه سرچشمه می‌گیرند: سیستم گرایش رفتاری (شادی) ، سیستم جنگ و گریز (خشم و ترس) ، سیستم بازداری رفتاری (اضطراب ) .

جك پنك‌سپ (1982) بر اساس چهارگذرگاه جداگانة درون دستگاه لیبیك ، چهار هیجان ترس، خشم ، وحشت ، انتظار را معرفی می‌كند. نانسی اشتاین و تام تراباسر (1992) بر چهار هیجان شادی، غم ، خشم و ترس تأكید می‌كنند، زیرا این هیجان‌ها واكنش به چهار وضعیت اهداف مهم و ارزشمند را منعكس می‌كنند. موفقیت (شادی) ، شكست (غم) ، ممانعت (خشم)، و بلاتكلیفی هدف (ترس). سیلوان تام كینز (1970) شش هیجان را مشخص می‌كند علاقه، ترس ، تعجب ، خشم ، اندوه و شادی زیرا او معتقد است كه شش الگوی متفاوت شلیك عصبی این هیجان‌های گوناگون را به بار می‌آورد. كارول ایزاد (1991) بر اساس نظریه هیجان‌های متمایز خود ده هیجان را معرفی می‌كند خشم ، ترس ، اندوه ، شادی ، نفرت ، تعجب ، شرم ، گناه ، علاقه و تحقیر.

آنچه كه در این محققین پژوهش‌ها قبول دارند این است كه :

1) تعداد محدودی هیجان اصلی وجود دارد ، .

2) هیجان‌های اصلی در تمام انسانها و حیوانات عمومیت دارند.

3) هیجان‌های اصلی محصول تكامل‌اند.

و آنچه این پژوهش‌ها را از هم جدا می‌كند این است كه هر یك بر مبنای زیستی خاصی كه تجربه هیجانی را هماهنگ می‌كند تأكید می‌ورزد. (سید محمدی ، 1381)

دیدگاه شناختی هیجان :

دیدگاه شناختی قاطعانه می‌گوید كه انسانها بر خلاف آنچه دیدگاه زیستی معتقد است با بیشتر از 2 تا 10 هیجان را تجربه می‌كنند. نظریه‌پردازان شناختی می‌گویند درست است كه تعداد محدودی مدار عصبی و واكنش بدنی مثل واكنش جنگ و گریز وجود دارد اما چند هیجان مختلف می‌توانند از واكنش زیستی یكسان ایجاد شوند.

از دید نظریه‌پردازان شناختی ، انسانها هیجان‌های بسیار متنوعی را تجربه می‌كنند زیرا موقعیت‌ها را می‌توان بسیار متفاوت تعبیر كردو به این علت كه هیجان از مخلوط تعبیر شناختی، زبان ، دانش شخصی، اجتماعی شدن و فرهنگ ناشی می‌شود هر نظریه‌پرداز شناختی برای معرفی تعداد نامحدود هیجان‌های انسان دلایل خوبی دارد وجه مشترك آنها این فرض است كه «هیجان‌ها در پاسخ به ساختارهای معنی موقعیت‌های معین به وجود می‌‌آیند هیجان‌های مختلف در پاسخ به ساختارهای معنی مختلف ایجاد می‌شوند». (فریجدا ، 1988 ؛ نقل از سید محمدی ، 1381)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *