بررسی تاثیرات اختلالات زبان در میزان افسردگی كودكان

زبان به معنای اعم عبارت است از وسیله كلامی یا غیر كلامی كه جهت تفاهم و تفاهیم بین موجودات زنده به كار می‌رود و غنی ترین تجارب آدمی را ایجاد می‌نماید (بلو اشتاین 1699) زبان در واقع نه تنها ارتباط فرد را با درون گروه و برون گروه فراهم می سازد بلكه وسیله ای برای انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر است به علاوه وسیله تنظیم زندگی بشر نیز می‌باشد چه در اط
دسته بندی روانپزشکی
فرمت فایل doc
حجم فایل 57 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 73

بررسی تاثیرات اختلالات زبان در میزان افسردگی كودكان

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

چكیده:

تحقیق حاضر به منظور بررسی تاثیرات اختلالات زبان در میزان افسردگی كودكان انجام گر فته است. در این پژوهش افراد مورد مطالعه 60 نفر دانش‌آموز دختر مقطع راهنمایی (سوم راهنمایی) از مناطق 17 و 13 و 10 آموزش و پرورش استان تهران در سال تحصیلی 84 انتخاب شده‌اند و این پژوهش به شیوه تصادفی از میان دانش‌آموزان مدارس عادی و استثنایی انتخاب شده‌اند.

و ابزار و اندازه گیری در این پژوهش شامل تست افسردگی بك بود و نتایج بررسی نشان داد كه بین میزان افسردگی دانش‌آموزان مبتلا به لكنت زبان و عادی تفاوت معناداری وجود ندارد.



مقدمه

زبان به معنای اعم عبارت است از وسیله كلامی یا غیر كلامی كه جهت تفاهم و تفاهیم بین موجودات زنده به كار می‌رود و غنی ترین تجارب آدمی را ایجاد می‌نماید. (بلو اشتاین 1699) زبان در واقع نه تنها ارتباط فرد را با درون گروه و برون گروه فراهم می سازد بلكه وسیله ای برای انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر است به علاوه وسیله تنظیم زندگی بشر نیز می‌باشد. چه در اطراف انسان امور پراكنده وجود دارد كه زبان آنها را طبقه بندی كرده و نامگذاری می‌كند (ریبو بروبیكر 1977 آزاد 1380).

گروهی از روانشناسان اندیشه را كلام صامت و زبان را فكر گویا دانسته و حتی با استفاده از وسایل فیزیكی دقیق ثابت كرده اند كه هنگامی كه فكر می‌كنیم در حقیقت به نوعی دستگاه تلكس خود را به كار می اندازیم (برنشتاین 1966 به نقل از فریاد درخشان 1382).

با توجه به آنچه گفته شد می‌توان زبان را عامل اساسی در رشد و تكامل اجتماعی عقلانی و اخلاقی انسان دانست پژوهشهایی كه توسط روانشناسان شوروی صورت گرفته حاكی است كه كاربرد زبان موجب تسریع در اكتساب رفتارهای مختلف و تصمیم به جا در كودكان می‌گردد (جایخوف 1984 عبادی 1380).

همچنین بررسیهای متعدد نشان می‌دهد كه كودكانی كه رشد هوشی سریع دارند، سخن گفتن را زودتر شروع می‌كنند (كراوتیز 1966، به نقل از فریاد درخشان 1381).

یكی از عقب‌ماندگی ذهنی و بدنی اختلال در رشد تكلم شناخته شده است علاوه بر اهمیت رشد تكلم و تاخیر آن در سازگاری های اجتماعی افراد می‌توان از اهمیت تكلم در رابطه با وضعیت اقتصادی و میزان تحصیلات فرد نیز سخن گفت با توجه به اهمیت زیادی كه برای تكلم برشمردیم اختلال در تكلم می‌تواند مشكلات زیادی در جنبه های مختلف اقتصادی تحصیلی و اجتماعی افراد مبتلا ایجاد كند (به قول پیچسمن 1986) لكنت زبان چیزی بیش از قطع جریان روان واژه هاست كه از آن به عنوان ناروانی صحبت می‌كنیم لكنت زبان ناشی از واكنشهای عاطفی در مقابل تجربه های تلخ گفتاری است.

(سوال پژوهش)

آیا بین اختلال تكلم (لكنت زبان) و میزان افسردگی كودكان شهر تهران رابطه وجود دارد؟

آیا كودكان دچار لكنت زبان از كودكانی كه روان و عادی صحبت می‌كنند افسرده تر هستند؟

(فرضیه پژوهش)

بین میزان افسردگی دانش‌آموزان مقطع راهنمایی (سال سوم) دچار لكنت زبان در شهر تهران با دانش‌آموزان عادی همان سن تفاوت وجود دارد.

(هدف پژوهش)

هدف این پژوهش بررسی رابطه لكنت زبان با افسردگی است بدین معنی كه میزان افسردگی در بین افراد دارای لكنت زبان تا چه حد با افراد سالم (بدون لكنت) متفاوت است.

(ضرورت پژوهش)

زبان وسیله تفهیم و تفاهم و وسیله ارتباط بشر است و هر نوع اختلال كه در زبان و بیان به وجود بیاید خللی در روابط اجتماعی به وجود می‌آورد. توجه به این اختلال به دلیل وجود عدد نسبتاً زیاد كودكان یا افرادی كه دچار این اختلالات هستند دارای اهمیت فراوان می‌باشد.

از علل دیگری كه باید حتماً به افراد دارای این اختلال توجه و رسیدگی بیشتری نمود، علت عاطفی ارثی، خانوادگی و اقتصادی است و عدم توجه به افراد دارای اختلال گویایی، موجب رنجش عاطفی آنان می‌شود. و از آن جایی كه این افراد همیشه در سنین كودكی باقی نخواهند ماند بلكه بزرگتر شده و وارد اجتماع می‌شوند. آن وقت است كه به علت بی توجهی به وضع عاطفی در كودكی به این نقص خود پی برده اند نسبت به اجتماع در آنها كینه ایجاد می‌شود (یریس، 1977، داوریان، 1367).

همچنین بی توجهی به ناسازگاری حسی- حركتی كودك در دوران كودكی و نوجوانی موجب سوق دادن او با ناسازگاری در دوران جوانی خواهد شد. از نظر خانوادگی هم این موضوع حائز اهمیت است كه وقتی چنین فردی خود ناخواه خانواده ای تشكیل می‌دهد چگونه می‌تواند فرزندان سالم تربیت كند؟

چگونه می‌توان به فرزندانی كه در دامان او لب به سخن باز می‌كنند طریقه سخن گفتن درست كلمات را بیاموزند؟ باید حداقل مرجعی باشد كه پدران و مادران این كودكان بتوانند با مراجعه به آن مكانها مشكلات خود را رفع كنند. و احیاناً راهنمایی نیز بشوند. به آنها یاد داده شود كه از نظر عاطفی چگونه با كودكان مبتلا به اختلالات گویایی خود رفتار كنند. تا آنها احساس حقارت نكرده و به خاطر این نقض قابل علاج، نقایص دیگری پیدا نكنند. گوشه گیر، دور از اجتماع و كینه‌توز بار نیایند. اینگونه تحقیق های اجتماعی اگر با دلسوزی و علاقه‌مندی انجام شود می‌تواند تا حدی توجه خانواده ها و اجتماع را به این موضوع جلب كند: زیرا همین امر باعث می‌شود خانواده ها زودتر به وضع كودك پی برده و در نتیجه شانس بیشتری در معالجه كودك خود داشته و بنابراین توجه به این امر چه بسا موجب تسریع معالجه فرد مبتلا نیز بشود (یریس، 1977، داوریان، 1367).

از طرف دیگر می‌توان با استناد از اطلاعات حاصل از این تحقیق برنامه ریزی های موثری جهت راهنمایی و كمك به افراد مورد مطالعه با توجه به توانمندی ها و خصوصیات آنها انجام داده و به ویژه این بررسی باعث می‌گردد كه علاوه بر یافتن دیدی كمی جهت نگریستن و برخورد با این اختلال در زمینه ای یادگیری اجتماعی و سایر جنبه ها می‌توان با اختیار گزاردن این اطلاعات به خانواده ها در آموزش آنان طرز برخورد آنها با افرادی كه دارای این اختلال هستند را نیز كنترل و تعلیم نمود. تا برخوردهای غلط موجب بروز احتمالی ناراحتی ها و مشكلات جنبی نشوند.

شناخت ویژگیهای بارز روانی این افراد در زمینه عاطفی- هیجانی موجب استفاده صحیح از نیرومندی های موجود در افراد دارای لكنت زبان می‌گردد.

همچنین اگر بتوان در سطح وسیعی و بطور همه جانبه به این توانمندی ها توجه كافی مبذول داشت می‌توان انتظار داشت كه در پایان دوره آموزشی دبیرستان این افراد یك رضایت روانی در ارتباط با نوع و كیفیت آموزشی كه دارا بودند برخوردار شوند. (یریس، 1977، داوریان، 1367).

مفاهیم و واژه ها:

لكنت زبان:

اختلال ریتم و سلامت تكلم كه ممكن است بصورت سیلابها و كلمات یا انسداد در تولید آنها باشد (جانسون پورافكاری 1368).

تعریف عملیاتی لكنت زبان:

منظور از لكنت زبان در پژوهش حاضر افرادی هستند كه با مراجعه به مراكز گفتار درمانی بنا به تشخیص متخصصان گفتار درمانی دارای لكنت زبان می‌باشند و به عنوان فرد لكنتی تشخیص داده شده‌اند.

افسردگی:

واژه افسردگی به تجربه حالات نا‌شادی گفته می‌شود كه تحمل آن دشوار است.

تعریف عملیاتی افسردگی:

منظور از افسردگی در این پژوهش نمره ای است كه آزمودنی از آزمون افسردگی بدست می‌آورد.


مقدمه

قرنها و شاید بیش از دو هزار سال است كه لكنت زبان مورد توجه قرار گرفته است و عقاید مختلف بسیاری در مورد طبیعیت و علت و درمان آن پیشنهاد شده است. علی‌رغم تلاشهای بسیار علت این اختلال هنوز كاملاً شناخته نشده است. برخی علت لكنت زبان را نارسایی مغزی می دانستند. گروهی تصور می‌كردند با جراحی زبان و یا لوزه ها مشكل برطرف می‌شود و عده ای آن را یك مشكل مادرزادی لاعلاج قلمداد می‌كردند.

اگرچه اختلال لكنت زبان ممكن است گاهی با ناهنجاری ها و یا مشكلات فیزیكی همراه باشد ولی در اكثر مواقع هیچگونه ضایعه و بیماری در شخص نمی توان یافت. مگر تنها لكنت زبان كه آن هم تحت تاثیر عوامل متعدد طبیعی شدت و ضعف می یابد. احتمالاً لكنت زبان بیش از تمام اختلالات گفتاری دیگر توجه را به خود جلب كرده است ولی همچنان آیینه تاریك گفتار اختلال در مراحل رشد و تكامل گفتار است كه تحت تاثیر عوامل مختلف به وجود می‌آید. نظر آدافر (1982) بر این است كه فراوانی لكنت زبان در سنین سه تا هفت سالگی همزمان با تغییرات فیزیكی و روانی متعدد و قابل توجهی در این مقطع سنی است. او عقیده دارد كه تكامل هماهنگ تمام سیستمهایی كه در تكلم و بیان نقش دارند برای سلامت گفتار ضروری است و عناصر ژنتیك و محیط بر روند عادی تكامل این سیستمها تاثیر می‌گذارد.

كوپر (1976) معتقد است كه لكنت زبان ثمره اثر زیانبخش عوامل متعدد روانی- فیزیكی است. بنابراین تا آنجا كه امكان دارد باید علت اختلال را یافت و بر مبنای آن برای درمان مناسب برنامه ریزی كرد.

معلولیت گفتاری می‌تواند یكی از مهمترین عوامل شكست و ناكامی برای شخص باشد به ویژه وقتی كه آن بی توجهی گردد و یا به اشتباه به معلولیت ذهنی یا جسمی ربط داده شود. بنابراین هر كوششی برای شناخت عمیق تر آن به رشد طبیعی كودك كمك می‌كند.

كثرت ناروانی گفتار در كودكان زیر سن دبستان و به نسبت كمتری در دوران دبستان و راهنمایی و مشاهده اضطراب و نگرانی والدین كه گاهی به برخوردهای نادرست با كودكان می انجامد.

یافته های پژوهش

اختلالات زبانی

1-1 تعریف اختلالات زبانی:

اختلال زبان به هر گونه نارسایی در بیان و درك گفتار اطلاق می‌شود. نمونه ای از این اختلال لكنت زبان است كه در آن شنونده به جای توجه به محتوای صحبت یك فرد به نحوه صحبت او توجه دارد، به عبارت دیگر هرگونه ناتوانی فرد در برقراری ارتباط طبیعی كلامی با افراد همزمان خود را اختلال زبانی گویند. این ناتوانی می‌تواند هم به درك و هم به بیان گفتار و زبان مربوط باشد. مثلاً فرد ناشنوایی كه گفتار دیگران را به زبان مادریش درك كند دچار اختلال زبانی است. (خواجه پور، 1378).

اختلال زبانی به دلیل اشكالاتی كه در برقراری ارتباط با افراد دیگر در جامعه ایجاد می‌كند مانع بزرگی در راه پیشرفت فرد در جامعه محسوب می‌شود. فردی كه اختلال زبانی دارد شفعی متناسب با مهارت و توانایی های خود به دست نمی آورد و معمولاً نمی تواند تا سطح مطلوب تحصیل كند. اختلال در زبان سبب گوشه گیری اجتماعی فرد می‌شود و او را از مشاركت شایسته در گروههای اجتماعی باز می دارد به این دلیل و دلایل متعدد دیگر، این اختلال به بروز مشكلات عاطفی مثل خجالت، گوشه گیری، پرخاشگری، اضطراب و… منجر می‌شوند.

در نهایت باید گفت: همان گونه كه زبان به عنوان وسیله ارتباطی بی نظیر در خدمت پیشرفت فردی و اجتماعی انسان است، اختلالات زبانی نیز مانع این پیشرفت اند (خواجه پور، 1378).

1-2 خصوصیات اختلالات زبانی

علائم ظاهری مختلفی وجود یك یا چند مقوله از اختلالات زبانی را در افراد مشخص می‌كند. مهمترین این علائم كه با مشاهده آنها می‌توان به وجود اختلال در فرد پی برد عبارتند از:

1- گفتار فرد به آسانی شنیده نمی‌شود. یعنی صحبت فرد خیلی آهسته است و شنونده معمولاً از فرد می خواهد كه بلندتر صحبت كند یا حرف خود را تكرار كند. در این مورد افراد خجالتی كه خیلی آهسته صحبت می‌كنند یا افرادی را كه تارهای صوتی آنها فلج شده است و نمی تواند صداسازی كنند و در نتیجه فقط به صورت نجوا صحبت می‌كنند می‌توان نمونه آورد. نمونه دیگر آنهایی هستند كه حنجره شان مبتلا به سرطان شده است و آن را برداشته اند در نتیجه صدای آنها به صورت نجوا درآمده است (خواجه پور، 1378).

نمونه دیگر شخصی است كه برای عارضه سرماخوردگی شدید به طور موقت دچار گرفتگی صدا و به عبارت دیگر گرفتار بی صدایی شده است و مخاطب او هنگامی متوجه حرفهای این شخص می‌شود كه در برابر دهان او قرار گیرد (خواجه پور، 1378).

در مواجهه با موارد بالینی ای كه این نوع در كلینیك های گفتار درمانی در حین مصاحبه و ارزیابی بیمار، مجبوریم گوشمان را نزدیك دهان او قرار دهیم یا در صورت امكان برای برقراری ارتباط از نوشتن استفاده كنیم.

2- گفتار فرد از نظر صوتی خوش آیند نیست: یعنی موقعی كه فرد صحبت می‌كند، صدای او شنونده را ناراحت می‌كند. افرادی كه صدایشان خیلی بلند است و یا كسانی كه دورگه و زنگدار دارند شنیدن صدای آنها در درازمدت باعث خستگی و ناراحتی می‌شود گفتاری از این نمونه دارند. نمونه دیگر این گفتار در افرادی دیده می‌شود كه صدایشان گرفته است و به هنگام بلند حرف زدن از گفتار آنها صدای خش‌خش شنیده می‌شود شایع ترین موارد فوق كه با آن مواجه می شویم گرفتگی صدا از نوع خفیف تا شدید در بین كودكان، زنان و مخصوصاً معلمان و گویندگان است (خواجه پور، 1378).

3- فرد در زبان بومی خود، در تلفظ صداهای خاص مشكل دارد. نمونه این افراد كسانی اند كه بیشتر صداها را غلط تلفظ می‌كنند، مثلاً كسانی كه صدای «س» «s» را به صورت بین دندانی تلفظ می‌كنند، نمونه بارز‌ آن در افراد ناشنوا است كه به سبب ناتوانی در شنیدن درست صداهای بعضی از آنها را غلط تلفظ می‌كنند در نتیجه صحبت آنها نامفهوم است و فقط متوجه ریتم و آهنگ جمله شان می شویم(خواجه پور، 1378).

نمونه بالینی شایع این نوع كودكانی است كه در موقع صحبت در شعر و سرود خوانی فقط آهنگ كلام را ادا می‌كنند و جمله ای مثل «سلام، صبح به خیر!» را به این صورت بیان می‌كنند «تلات توب به یل» (Talam tob beyl)

4- گفتار فرد فاقد وزن، آهنگ و تكیه و سرعت طبیعی است: نمونه این گفتار در افراد لكنتی دیده می‌شود كه گفتار آنها سرعت طبیعی لازم را ندارند و پر از مكث و كشش و تكرار است. مورد نادری نیز به نام تندگویی وجود دارد كه وزن، سرعت و آهنگ گفتار در آن مختل است و فرد به حدی تند صحبت می‌كند كه كلام او نامفهوم جلوه می‌كند. موارد بالینی این نوع گفتار در برخوردهای روزمره با افرادی كه لكنت زبان دارند مكرر مشاهده می‌شوند (خواجه پور، 1378).

5- گفتار فرد با سن و جنس او نامتناسب است: مثل فرد سی ساله ای كه لحن هماهنگ صحبتش كاملاً كودكانه است. نمونه دیگر موردی است كه صدای زیر زنانه دارد، یا زنی كه صدای بم مردانه داشته باشد، این افراد معمولاً خودشان از غیرطبیعی بودن گفتارشان اطلاعی ندارند و به توصیه دیگران به كلینیك مراجعه می‌كنند و وقتی صدای ضبط شده خود را می شنوند متوجه تفاوت صحبت خود با دیگران می‌شوند (خواجه پور، 1378).

6- فرد در درك گفتار اشكال دارد: این گفتار بیشترین مقدار از افراد مبتلا به اختلال زبانی تشكیل می‌دهد. در اینجا فرد به دلایل مختلفی ممكن است قادر به درك زبان بومی خود نباشد و یا این توانایی را از دست بدهد. نمونه اول كودكان عقب مانده ذهنی و یا كودكان ناشنوا هستند كه از درك گفتار دیگران ناتوان اند و یا به زحمت آن را درك می‌كنند. نمونه دوم افراد بزرگسالانی اند كه در اثر ضربه یا سكته مغزی، توانایی درك گفتار دیگران را از دست می دهند مورد مربوط به ضربه مغزی در طی هشت سال جنگ تحمیلی به وضوح در كلینیك ها مشهود بوده است افراد متعددی به كلینیك مراجعه كرده اند كه در اثر موج انفجار، اصابت تركش به مغز از بین رفتن قسمتی از مغز و غیر آن.دچار مشكل شده اند ( خواجه پور ،‌1378).

1-3 شیوع اختلالات زبانی

تعیین میزان فراوانی اختلالات زبانی در زبان فارسی به صورت دقیق ممكن نیست. چون تاكنون كار پژوهشی عمده ای در این زمینه صورت نگرفته است و بیشتر داده های موجود به مدارس و كلینیك های گفتار درمانی تهران محدود می‌شوند. ولی بنا بر تجربه بالینی چندین ساله با افرادی كه اختلالات زبانی داشته اند می توانیم بگوییم كه اختلالات تولیدی و تاخیر در گفتار زبان از بالاترین میزان شیوع برخوردارند، و در هر كلاس مدرسه عادی حداقل یك تا پنج نفر را می یابیم كه دچار اختلال تولیدی از خفیف تا شدیدند. همچنین مراجعان به كلینیكهای گفتار درمانی را اكثراً كودكان تشكیل می دهند كه مراحل رشد گفتار و زبان آنها طی شده است و هنوز صحبت نمی كنند و یا صحبتشان نامفهوم است مقولات دیگر مثل زبان پریشی و اختلالات صوتی از كم ترین میزان فراوانی برخوردارند. لكنت زبان درصد بینابینی دارد. و می‌توان گفت كه بعد از اختلالات تولیدی و تاخیر در گفتار و زبان بیشتر مراجعان افراد لكنتی‌اند. جنسیت نیز در میزان شیوع اختلالات مخصوصاً لكنت زبان تاثیر دارد. معمولاً اختلالات زبان در افراد مذكر بیشتر از افراد مونث است. این نسبت در افراد لكنتی 3 به 1 است (سیف نراقی، 1382).

1-4 انواع اختلالات زبانی

اختلالات زبانی را از نظر علت شناسایی و علائم بالینی به شیوه های مختلفی تقسیم بندی می‌كنند. بررسی ما در موارد بالینی و داده های بالینی بر اساس صدای ضبط شده افراد در كلینیك است. اختلالات زبانی را از نظر بالینی به چهار دسته تقسیم می‌كنیم.

الف: اختلالات تولیدی

ب: اختلالات روانی گفتار

پ: اختلالات كاركرد زبانی

ج: اختلالات صوتی

صور گوناگون اختلالات زبانی به علل مختلفی به وجود می آیند كه ذكر آنها در مبحث مربوط به خود آن اختلال مناسب خواهد بود (سیف نراقی، 1382).

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *