تنظیم خانواده

روش اندیشه و زندگی که به صورت داوطلبانه و بر پایه آگاهی، بینش و تصمیم گیری مسؤلانه توسط افراد و زوجین در جهت ارتقای سلامت و بهزیستی خانواده‌ها اتخاذ می‌شود و از این رو در توسعه اجتماعی کشور سهم مؤثری دارد
دسته بندی علوم اجتماعی
فرمت فایل doc
حجم فایل 64 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 92

تنظیم خانواده

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تنظیم خانواده

تعریف:

روش اندیشه و زندگی که به صورت داوطلبانه و بر پایه آگاهی، بینش و تصمیم گیری مسؤلانه توسط افراد و زوجین در جهت ارتقای سلامت و بهزیستی خانواده‌ها اتخاذ می‌شود و از این رو در توسعه اجتماعی کشور سهم مؤثری دارد.

اهداف:

1)پرهیز از تولد کودک ناخواسته 2)داشتن کودک به تعداد دلخواه 3)تنظیم فواصل بین بارداریها 4)مراقبت زنان و زایمان در رابطه با سن پدر و مادر 5)تعیین تعداد کودکان برای خانواده

در نهایت هدف از برنامه‌های تنظیم خانواده فراهم نمودن زمینه مساعد برای تأمین سلامت جسمی و روحی کل خانواده می‌باشد و تنها مترادف با کنترل موالید نیست.

شاخص تنظیم خانواده: درصد پوشش تنظیم خانواده:

100 × کل زنان استفاده کننده از وسایل مطمئن پیشگیری

کل زنان 49-10 ساله همسردار

شاخص فوق ، با استفاده از زیج حیاتی قابل محاسبه است.

لازمه انجام خدمت تنظیم خانواده در واحدهای بهداشتی مشاوره با فرد مراجعه کننده است:

مشاوره فرایندی است که در آن به داوطلب کمک می‌ شودتا در مورد استفاده یا عدم استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری تصمیم بگیرد و روش پیشگیری از بارداری مناسب را انتخاب نماید.

6 مرحله مشاوره ، خلاصه شده در کلمهGATHER عبارتند از:

G(GREET) : احترام به مراجعه کننده با نزاکت و برخورد گرم.

A(ASK) : از داوطلب در مورد خودش سوال کنید (دلیل مراجعه، کمک به بیان خواسته ها و نظرهای خود و احساسات و باورهای وی، کمک جهت تفکر کامل درباره انتخابهای موجود، ایجاد این باور که مشاور، خواهان ارائه خدمت موثر می‌باشداگاهی از دانش و تجربیات مراجعه کننده،

T(TELL) : پاسخ به نیازها و نگرانیها با توجه به موقعیت مراجعه کننده.

H(HELP) : کمک به داوطلب برای اتخاذ بهترین تصمیم.

E(EXPLAIN) : توضیح هر آنچه که لازم یا شفاف کننده است.

R(RETURN) : برنامه ریزی جهت ویزیت مجدد.

انواع روشهای تنظیم خانواده:

الف)فاصله‌گذاری:

1- هورمونی (قرص های ترکیبی، قرص شیردهی، آمپول DMPA )

2- وسایل داخل رحمی (IUD )

3- روشهای ایجاد مانع به طریق فیزیکی یا شیمیایی (کاندوم، مواد اسپرم‌کش)

پس از مشاوره و انتخاب روش پیشگیری توسط گیرنده های خدمت پرونده خانوار تشکیل و فرم فاصله گذاری بین تولد ها به شرح ذیل تکمیل می‌گردد:

فرم فاصله گذاری از دو قسمت تشکیل شده است، قسمت بالای فرم شامل: شماره خانوار یا پرونده و اطلاعات کلی در مورد خصوصیات خانوادگی و سوابق عادت ماهیانه ، شیردهی ، سقط ، مرده زایی و دیابت است. قسمت پایین فرم حاوی نتیجه معاینات (فشار خون، وزن بدن، واریس، پستانها ، معاینه قلب و ریه ، معاینه زنانگی و پاپ اسمیر) می‌باشد.

آزمایشات لازم است بر اساس آخرین دستورالعمل تنظیم خانواده و بسته به نوع روشی که مورد استفاده متقاضی است و در فواصل تعیین شده انجام شود.

ب) قطعی ( توبکتومی، وازکتومی )

خانم های 35 ساله و بالاتر

خانم های با سابقه فامیلی نزدیک ، بیماری قلبی یا فشار خون بالا

دیابتی ها ( هر ساله)

خانم های با سابقه دیابت حاملگی ( هر ساله)

خانم های چاق

2) قرص دوران شیردهی(لاینسترنول)

اندازه گیری وزن و قد و محاسبه BMI

پاپ اسمیر

چنانچه نکته خاصی در شرح حال بیمار موجود باشد ، معاینه لازم حسب مورد ضرورت خواهد گرفت.

3) آی.یو .دی:

در اولین مراجعه ، معاینه لگنی و بررسی موارد کنترااندکاسیونها انجام می‌گیرد.

کنترل های بعدی آن یک و 6 ماه بعد از کارگذاری آی.یو.دی شامل انجام اسمیر و معاینه لگنی می‌باشد.

4) آمپول ضد بارداری:

اندازه گیری وزن و قد و محاسبه BMI ، اندازه گیری فشار خون ، انجام پاپ اسمیر.

آزمایش لیپوپروفایل (یکبار)

اگر LDL پایه متقاضی خدمت از 200 میلی گرم در دسی لیتر بیشتر بوده و دو فاکتور خطر عروقی و یا اختلالات نادر لیپیدی وجود داشته باشد ، آغاز استفاده از روش توصیه نمی‌ شود.

توجه: اگر انجام ازمایش و معاینه های فوق در اولین مراجعه ممکن نباشد، می‌توان اولین نوبت آمپول را تزریق کرد. باید به خاطر داشت که انجام بررسی‌های یادشده در فاصله زمانی سه ماه پس از تزریق اول ضرورت دارد.

5) توبکتومی:

قبل از ارجاع به توبکتومی، گرفتن سابقه بیماری ، تست گراویندکس، معاینه لگنی، اندازه گیری فشار خون ، انجام پاپ اسمیر صورت می‌گیرد. مراجعه بعدی در فاصله 14-7 روز بعد از عمل به منظور کشیدن بخیه ها و معاینه محل عمل انجام می‌گیرد.

6) وازکتومی:

معمولا قبل از انجام وازکتومی نیاز به درخواست هیچگونه آزمایشی نمی‌باشد. در گرفتن شرح حال بیمار، سابقه پزشکی متقاضی بررسی شده و معاینه فیزیکی عمومی با توجه ویژه به دستگاه ژنیتال انجام شود.

بهتر است فرد وازکتومی شده یک هفته بعد از عمل برای معاینه محل عمل به پزشک ارائه دهنده خدمت مراجعه نماید.

فرد وازکتومی شده باید سه ماه بعد از عمل از نظر آزواسپرمی ( نبودن اسپرم در مایع منی) آزمایش شود انجام اسپرم آنالیز بعدی با فاصله زمانی یک ماه از ازمایش اول ( چهار ماه پس از عمل ) خواهد بود. لذا تا ناپدید شدن اسپرم در مایع منی ، فرد باید حتما از یک روش دیگر پیشگیری استفاده کند.

انواع روشهای تنظیم خانواده:

1- بلند مدت دائم ( توبکتومی، وازکتومی )

2- بلند مدت غیر دائم (آمپول DMPA )

3- کوتاه مدت (قرص های ترکیبی ، قرص شیردهی ، کاندوم ، IUD )

قرص های ترکیبی:

قرص های ترکیبی به سه شکل LD و HD و تری فازیک موجود می‌باشد. این قرصها بهترین روش برای اوایل ازدواج که زوجین نمی‌خواهند فوراً بچه‌دار شوند می‌باشد.

نحوه مصرف صحیح:

مصرف این قرص ها باید در 5 روز اول قاعدگی ( روز اول تا روز پنجم ) اغاز گردد. برای اطمینان بیشتر بهتر است که مصرف آن روز اول خونریزی قاعدگی شروع شود. قرص در ساعت خاصی از شبانه روز تا پایان بسته 21 عددی خورده می‌شود مصرف بسته بعدی پس از یک فاصله 7 روزه آغاز خواهد شد، دیگر مهم نیست که در این 7 روز چه زمانی قاعدگی رخ می دهد. مهم این است بین مصرف دو بسته قرص باید 7 روز کامل فاصله و استراحت باشد. در اولین دوره مصرف قرص در دو هفته اول باید علاوه بر آن از روش دیگری مثل کاندوم هم استفاده کرد.

فراموشی مصرف قرص LD و HD :

1- در صورت فراموشی خوردن یک قرص و بخاطر آوردن تا زمان مصرف قرص بعدی، به محض به یاد آوردن قرص فراموش شده ، ان قرص خورده شده و بقیه قرص ها طبق معمول ادامه یابد.

2- چنانچه دو قرص فراموش شود بقیه قرص ها طبق معمول ادمه یافته و تایک هفته نیز از یک روش کمکی پیشگیری از بارداری استفاده می‌شود.

3- در صورت فراموشی بیش از دو قرص در هر زمان از سیکل ، خوردن بقیه قرص ها (روزی یک عدد) ادامه یافته و تا یک هفته از روش کمکی دیگر نیز استفاده شده و بلافاصله پس از اتمام این بسته ، مصرف بسته بعدی ( بدون فاصله 7 روزه) آغاز می‌گردد.

فراموشی مصرف قرص تری فازیک:

1- در صورت فراموشی مصرف یکی از قرص ها در زمان مقرر و بخاطر آوردن آن در کمتر از 12 ساعت پس از زمان همیشگی، بلافاصله آن قرص مصرف و بقیه قرص ها در موعد مقرر خورده خواهد شد شایان ذکر است که گذشت زمان کمتر از 12 ساعت از زمان معمول خوردن قرص تاثیر پیشگیری از بارداری آن را کاهش نمی‌دهد.

2- در صورت فراموشی مصرف یکی از قرص ها در نوبت مقرر و به خاطر آوردن آن پس از 12 ساعت از زمان همیشگی، قرص فراموش شده خورده نشده ولی مصرف بقیه قرص ها طبق برنامه ادامه می‌یابد در این مورد حتماً باید از یک روش کمکی دیگر ( مثل کاندوم) نیز به منظور جلوگیری از بارداری تا پایان بسته استفاده شود.

عوارض قرص های ترکیبی:

لکه بینی، تهوع، استفراغ ، سردرد ، کم شدن بیش از حد خون قاعدگی، کاهش شیر در صورت استفاده در زنان شیرده.

نکات مهم در برخورد با عوارض:

لکه بینی بین قاعدگیها در عرض 3-2 ماه برطرف می‌گردد، در صورت برطرف نشدن لکه بینی بعد از 3-2 ماه فقط در یک دوره و در روزهایی که لکه بینی وجود دارد هر شب دو قرص LD خورده شده که دو روز پس از پایان لکه بینی مجدداً به روزی یک عدد تبدیل خواهد شد قرص های اضافی باید از یک بسته جدید تامین گردد.

در صورت سابقه یک دوره آمنوره با مصرف صحیح قرص و قاعده نشدن در فاصله 7 روز بین مصرف دو بسته می‌توان بسته بعدی را پس از پایان فاصله 7 روزه آغاز نمود ولی شروع بسته سوم مشروط به قاعده شدن پس از پایان بسته دوم است در غیر این صورت باید وجود حاملگی بررسی شود.

استفراغ به فاصله 2-1 ساعت بعد از خوردن قرص: یک قرص از یک بسته دیگر خورده شده و مصرف مرتب بقیه قرص های بسته اصلی در زمان مقرر ادامه می‌یابد در صورت تداوم استفراغ و اسهال شدید ضمن مصرف قرص در زمان مقرر، روش کمکی آغاز شده و استفاده از آن تا یک هفته پس از اتمام بیماری ادامه خواهد یافت.

تاریخ مراجعه بعدی: طی یک هفته قبل از پایان بسته برای دریافت بسته بعدی مراجعه نماید.

موارد منع مصرف مطلق قرص های ترکیبی:

شک یا اطمینان به حاملگی ، شک یا ابتلا یا سابقه ابتلا به سرطان پستان، سرطان های وابسته به استروژن مثل آندومتر ، خونریزی رحمی بدون علات مشخص، هر نوع بیماری کبدی، خانم سیگاری 35 ساله و بالاتر با مصرف بیشتر از 15 نخ سیگار در روز، ابتلا یا سابقه DVT و اختلالات ترمبوامبولیک، بیماریهای دریچه قلب بیماری کرونر، سکته مغزی، دیابت همراه با بیماریهای عروقی، فشار خون بالاتر از 100/160 میگرن با علائم عصبی موضعی، مادر شیرده زیر 6 ماهگی ، آنژین قلبی ناپایدار ، دیس لیپیدمی و….

موارد منع مصرف نسبی:

فشار خون بین 90/140 تا 100/160، نئوپلازی داخل اپیتلیومی تا شدید سرویکس ، میگرن بدون علائم عصبی موضعی، واریس بدون سابقه DVT، افسردگی خیلی شدید، مصرف همزمان برخی آنتی‌بیوتیکها مانند ریفامپین و گریزوفولوین و نیز داروهای ضد تشنج مانند کاربامازپین و فنوباربیتال و …(این داروها با قرصهای ترکیبی تداخل اثر دارند مثلاً ریفامپین باعث کاهش اثر قرصها در پیشگیری می‌شود و لذا باید از یک روش کمکی دیگر استفاده کرد)

شاخص عملکرد: درصد استفاده از قرصهای ترکیبی:

100 × تعداد زنان واجد شرایط استفاده کننده از قرص ترکیبی

کل زنان واجد شرایط

قرص لاینسترول( شیر دهی):

قرص خوراکی پیشگیری از بارداری بوده که مادران شیرده تا 6 ماه پس از زایمان می‌توانند از ان به منظور پیشگیری از بارداری استفاده نمایند.

نحوه مصرف صحیح:

شروع مصرف قرص های دوران شیردهی 6 هفته پس از زایمان است به شرطی که قاعدگی اتفاق نیفتاده باشد و تغذیه انحصاری با شیر مادر صورت گیرد ولی اگر قبل از هفته ششم قاعدگی شروع شود مصرف قرص باید از روز اول عادت ماهانه آغاز گردد.در 6 ماه اول تغذیه انحصاری با شیر مادر قرص دوران شیردهی جهت اطمینان از عدم بروز حاملگی کافی است هر بلیستر لاینسترنول دارای 28 قرص بوده که باید هر شب یک عدد از آن راس ساعت معینی خورده شود. شروع مصرف بسته بعدی قرص بلافاصله پس از پایان بسته قبلی است بین دو بسته قرص نباید هیچ فاصله زمانی وجود داشته باشد.

فراموشی مصرف قرص شیردهی:

فراموشی مصرف یک قرص تا 3 ساعت مسئله ای نبوده و ضمن خوردن قرص فراموش شده تا 3 ساعت آموزش و تاکید برای خوردن قرص های بعدی در ساعت مقرر لازم است.

در صورتی که مصرف یک قرص بیش از 3 ساعت به تاخیر افتد و یا خوردن یک قرص تا نوبت بعدی فراموش شود هر زمان که به یاد آید قرص فراموش شده خورده شده و قرص نوبت بعدی نیز در زمان تعیین شده خورده خواهد شد. ضمناً تا دو روز هم از یک روش دیگر مانند کاندوم استفاده شود.

در صورتی که مصرف دو قرص دو روز فراموش شود باید به محض به یادآوردن، قرص های فراموش شده یک جا خورده شده و بقیه قرص ها ادامه یافته و تا 7 روز از روش مضاعف مثل کاندوم استفاده شود. در صورت داشتن نزدیکی محافظت نشده در این دو روز از روش اورژانس پیشگیری از بارداری EC استفاده شود در صورت قاعده نشدن در مدت 6-4 هفته پس از فراموشی، بررسی بارداری لازم است.

در صورت فراموشی بیش از دو قرص و داشتن نزدیکی محافظت نشده در عرض 72 ساعت اخیر، تجویز EC و مشاوره برای انتخاب روش مناسب دیگر صورت گیرد. در صورتی که از نزدیکی محافظت نشده وی در زمان عدم مصرف قرص، بیش از 72 ساعت می‌گذرد بررسی بارداری ضروری است.

عوارض قرص شیردهی:

خونریزی نامنظم مختصر در بین قاعدگی، تاخیردر برگشت قاعدگی، سردرد شدید ، زردی پوست و چشم ، درد شکمی بخصوص در قسمت پایین شکم و لگن که باید به متخصص ارجاع داده شوند .

موارد منع مصرف مطلق قرص شیردهی:

خونریزی غیر طبیعی رحمی، اختلالات حاد یا مزمن کبد، ابتلا به سرطان پستان.

موارد منع مصرف نسبی:

سابقه سرطان پستان ، چاقی شدید ، فشار خون بالا (100/160 به بالا)، سابقه حاملگی خارج رحمی، مصرف همزمان با داروهای ضد تشنج یا ریفامپین ، سابقه کلستارز بارداری.

شاخص عملکرد:

100 × تعداد زنان واجد شرایط استفاده از قرص شیردهی

کل زنان واجد شرایط

کاندوم:

کاندوم یک وسیله پیشگیری از بارداری از جنس لاتکس است ، کاندوم تنها روشی است که علاوه بر پیشگیری از بارداری از انتقال بیماریهای قابل انتقال از تماس جنسی مانند ایدز پیشگیری می‌نماید.

نحوه صحیح استفاده از کاندوم:

1- در هر بار نزدیکی کاندوم جدید استفاده شود.

2- کاندوم باید پیش از مصرف مشاهده و از سالم بودن آن اطمینان حاصل شود ( با استفاده از روش باد کردن)

3- کاندوم باید در حالت نعوظ و قبل از نزدیکی به روی آلت کشیده شود.

4- لازم است بلافاصله پس از انزال برای خروج کاندوم اقدام شود برای اینکار در حالیکه هنوز نعوظ وجود دارد با گرفتن حلقه بالایی کاندوم نسبت به خارج نمودن آن اقدام خواهد شد.

5- با توجه به اینکه مالیدن وازلین، روغن نباتی و گیاهی، احتمال آسیب به کاندوم و پاره شدن آن را افزایش خواهد داد لازم است که از استفاده از اینگونه موارد خودداری گردد ( با توجه به افزایش احتمال پاره شدن کاندوم در صورت استفاده همسر فرد از کرم های طبی باید مصرف این کرمها به پس از تماس جنسی موکول گردد.)

6- حین استفاده باید مواظب بود که کاندوم با ناخن، انگشت یا انگشتر سوراخ نشود.

7- باید توجه نمود که کاندوم پس از انزال در داخل واژن باقی نماند.

8- نباید از کاندوم های شکننده ، تاریخ گذشته ، تغییر شکل و تغییر رنگ داده و یا کاندومی که بسته بندی داخلی آن صدمه دیده است استفاده کرد.

عیب ها یا عوارض کاندوم:

ایجاد حساسیت به کاندوم ، کاهش لذت جنسی به دلیل کاهش حس لمس، لزوم استفاده پس از نعوظ ، احتمال خارج شدن یا پاره شدن.

در شرایطی که به هنگام نزدیکی کاندوم پاره شود و شک به حاملگی وجود داشته باشد لازم است از روش اورژانس پیشگیری از بارداری استفاده شود.

چگونگی نگهداری کاندوم: کاندوم بایستی دور از نور آفتاب ، گرما ، رطوبت ، نور لامپ فلوئورسانس و اشعه ماورای بنفش بوده و در جای خنک و تاریک نگهداری شود.

مراجعه بعدی: بعد از اتمام بسته ( هر بسته حاوی 12 عدد کاندوم است).

بررسی خلاقیت در افراد درون گرا و برون گرا

آیا از بین چند عنوان تحقیقی که تابحال نظاره گر آن بوده اید متوجه موضوعی به نام خلاقیت شده اید ؟

ممکن است قدری سوال برانگیز باشد اما به خلاقیت کمتر از سایر موضوعات در تحقیقات نگاه می شود و این در حالی است که قدمت این موضوع تا آنجا که محقق اطلاع دارد به دوران افلاطون حتی بیشتر به آفرینش بر می گردد

خلاقیت موضوعی نا آشنا برای ما نیست به تعبیری خ

دسته بندی روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل doc
حجم فایل 105 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 78

بررسی خلاقیت در افراد درون گرا و برون گرا

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

فصل اول

1- مقدمه

آیا از بین چند عنوان تحقیقی که تابحال نظاره گر آن بوده اید متوجه موضوعی به نام خلاقیت شده اید ؟

ممکن است قدری سوال برانگیز باشد اما به خلاقیت کمتر از سایر موضوعات در تحقیقات نگاه می شود و این در حالی است که قدمت این موضوع تا آنجا که محقق اطلاع دارد به دوران افلاطون حتی بیشتر به آفرینش بر می گردد.

خلاقیت موضوعی نا آشنا برای ما نیست به تعبیری خلاقیت همان ابداع جهان و خلق انسان است و این زیباترین وصفی است که از قرآن کریم می توان به امانت گرفت .(قاسم زاده 1368 )

کشف استعداد ها و رفتارهای خلاق در افراد همواه یکی از آرزوهای بشر در همه زمانها بوده است.

سرهربرک دید معتقد است که تخریب و خلاقیت دو نیروی متفاوتی هستند که اجزای تشکله ذهن را تشکیل می دهند و خلاقیت بعنوان یک دانش طبقه بندی شده تعریف شده است و به عبارتی خلاقیت جوهر مجردی است که در تمام اشخاص غیر از بیماران روانی با یک نسبت معین یافت می شود .(قاسم زاده به نقل از تورسن 1372)

از طرف دیگر شخصیت واژه ای است که اغلب هنگام توصیف خود و دیگران از آن به کار می بریم و همگی معتقدیم که معنی آن را می دانیم .

شاید واقعا چنین باشد یک روان شناس پیشنهاد می کند اگر زمانی که واژه ” من” را به کار می بریم مقصود خود را از آن بدانیم می توانیم نظریه خوبی درباره معنی شخصیت داشته باشیم هنگامی که واژه” من” را به کار می بریم در اصل همه چیز را درباره خودمان جمع بندی می کنیم تمایلات ، محاسن ، ترس ها و قوت ها و ضعفمان .

واژه ” من” همان چیزی است که شمارا به عنوان یک فرد ،فردی مجزا از دیگران تعریف می کند.(دوان شوکر ،1994).

به عبارتی تعریف ما از شخصیت امکان دارد اندیشه منحصر به فرد بودن انسان را در بر گیرد . ما بین افراد شباهتهایی را می بینیم ، ولی احساس می کنیم که هر یک ویژگی هایی خاص داریم که مارا از دیگران متمایز می نماید .

بنابراین پیشنهاد می کنیم که شخصیت ممکن است عبارت باشد از مجموعه ای از ویژگی های منحصر به فرد و با دوام که دریامنبع به موقعیتهای متفاوت ممکن است تغییر یابد .(شوکر 1994).

یکی از متداولترین طبقه بندیهایی که روانشناسان به کار می بندند دو تیپ «درونگرا» و «برونگرا » می باشد که برای اولین بار توسط یکی از پزشکان معروف به نام «کارل یونگ » به کار رفت .(نرمال.ل.،ن 1364 ، 517).


بیان مسئله

بررسی خلاقیت در افراد درون گرا و برون گرا

هدف پژوهش:

این پژوهش قصد دارد که خلاقیت را در افراد «درون گرا » و « برون گرا » مورد بررسی قرار دهد .

ضرورت و اهمیت تحقیق:

بعلت مواجه جوامع بشری با مسائل پیچیده فزاینده وابستگی متقابل بین کشورها و تحلیل رفتن منابع طبیعی ، سرعت فزاینده تغییرات ، نیاز به ابداع و خلاقیت اجتناب ناپذیر است .

از سویی نیاز به یافتن تصویری هر چه جامع تر و دقیق تر از آینده برای هر جامعه از ضروریات است لذا هر جامعه ای برای دستیابی به بقاء و توسعه یافتن می بایست حوزه استعدادهای درخشان را در کانون توجه قرار دهد. (تورنس 1372 )

نیروی خلاقی که در تعداد معدودی از افراد بشر نهاده شده است انجام دهد.

اگر جامعه در حداکثر بهره گیری از این تنها موهبت بشری توفیق نیابد و یا بدتر از آن اگر به خطا عزم سرکوب آنرا نماید آن وقت است که بشر حق مادرزایی خود یعنی اشرف مخلوقات بودن را از دست می دهد و در عوض محکوم به این خواهد بود که در سینه اش کمترین نوع مخلوقات باشد .( مهدی زاده ، رضوانی 1369 ).

از طرفی دیگر شخصیت را شاید بتوان اساسی ترین موضوع علم روان شناسی دانست ، زیرا محور اساسی بحث در زمینه هایی مانند یاد گیری ، انگیزه ، ادراک ، تفکر ، عواطف و احساسات ، هوش و مواردی از این قبیل دانست .

به عبارتی موارد فوق الذکر اجزاء تشکیل دهنده شخصیت به حساب می آیند .

بنابراین حتی مطالعه بیماریهای روانی و به خصوص بیماریهای روان کنشی_که از دیدگاه روان شناسان شامل اکثر پیکوزها مانند اسکیزوفرنیا ، پیکوزهای عاطفی ، تمام نورزها و تمام اختلالات شخصیتی و منشی ، رفتارهای ضد اجتماعی ، ضد اخلاقی ، اعتیاد و انحرافها می شود _ را می توان جزء امراض شخصیت دانست ( شاملو ، سعیر 368 )

انجام چنین پژوهشی از این جهت از اهمیت برخوردار است که می تواند به افراد کمک کند تا رفتارهای خلاق و استعدادهای درخشانی که شخصاً از آن برخوردارند ( با توجه به تیپ شخصیتی شان ) با عمق بیشتر مورد بررسی قرار داد ه و اصول آن را در زندگی روزمره به کار گیرد و از طرف دیگر آگاهی از ارتباط بین خلاقیت و تیپ شخصیتی موجب آن می گردد که به سوی رشد و شکوفایی سوق یابد .

فرضیه تحقیق :

– بین درون گرا یی افراد و میزان خلاقیت آنها رابطه وجود دارد .

– بین برون گرا یی افراد و میزان خلاقیت آنها رابطه وجود دارد .

تعریف مفاهیم و اصطلاحات :

تعریف خلائق از نظر نحوی به معنی خلاق در «به فتح خا و تشدید لام » بسیار آفریننده و آفریدگار. ( فرهنگ عمید 1243)

خلاقیت عبارتست از ظرفیتی برای خلق ایده های بدیع و نوین و توانایی برای درک عمیق معانی اشیا در دیدارهای بین فردی و موادنمادین . (قاسم زاده 1372).

تعریف عملیاتی خلاقیت :

افرادی که در این پژوهش در آزمون خلاقیت نمره 180 بیاورند دارای خلاقیت می باشند .

تعریف نظری شخصیت :

شخصیت از واژه لاتین « پرسونا » به معنی نقاب که توسط هنرپیشه ها در نمایش ها بکار می رفت مشتق شده است ( شوکر ، 1994).

شخصیت به مجموعه ویژگی های جسمی ، روانی و رفتاری که هر فرد را از افراد دیگر متمایز می کند اطلاق می شود ( کریمی 1374 )

تعریف نظری برون گرایی :

فردی اجتماعی است که در فعالیت های گروهی پیشرفت می کند و به دنبال فعالیت های مهیج است و چنین فردی می تواند تکامنشی و خوشبین باشد این افراد مردم آمیز و هیجان طلبند و فعالیتهای اجتماعی را بر فعالیتهای انفرادی ترجیح می دهند ( به نقل از آیزینگ ، ساروخانی 1370 )

تعریف عملیاتی برون گرایی :

منظور از برون گرایی نمره ای است که فرد در میزان E آزمون EPI بالاتر از نمره 13 بیاورد.

تعریف نظری درون گرایی:

بر فعالیتهای فردی و نیازمند تفکر علاقه دارد و به آزمونهای خود بها می دهد و سعی می کنند به آن آزمونها برسند این افراد همراهی با کتاب را به همراهی با مردم ترجیح می دهند ، مردم گریزند ، منظم و جدی هستند و در کارهای خود احساس مسئولیت می کنند (به نقل از آیزینگ ،ساروخانی 1370)

تعریف عملیاتی درون گرایی :

منظور از درون گرایی نمره ای است که فرد در میزان E آزمون EPI پایین تر از نمره 13 بیاورد.

فصل دوم

تعاریف و مفاهیم شخصیت :

در تعریف شخصیت به موارد زیر باید توجه داشت :

الف) هر شخص یکتا و بی همتاست . به عبارتی دیگر هیچ دو فردی از لحاظ خلاقیت ، علاقه ها ، رغبت ها و انگیزه ها و کلاً رفتار به همدیگر شباهت ندارند .

ب) رفتار هر فردی از یک موقعیت به موقعیت دیگر ممکن است متفاوت باشد یعنی ما در همه موقعیت ها یکسان رفتار نمی کنیم .

ج) با وجود همه این تفاوتها ، در رفتار آدمی وجه اشتراک قابل ملاحظه ای وجود دارد یعنی غالب مردم نمونه ها یا الگوهای رفتاری نسبتاً ثابتی دارند .

با بکارگیری تیپ های شخصیتی ما می توانیم اشخاص را به نوعی طبقه بندی کنیم که الگوهای مهم رفتاری آنان له دقت قابل توصیف باشند (پوراستادی 1379 )

پیر بادن واژه شخصیت را از واژه شخص جدا می سازد وی در این مورد توضیح می دهد .

شخصیت یک مفهوم کلی روانی است که محتوای آن مورد تحلیل قرار می گیرد.

شخص واژه ای است که یک آدم واقعی را مشخص می کند که در فلسفه غالباً به عنوان مفهومی از انسان به کار برده می شود ( ایروانی 1374 ص 61 )

شخصیت در واقع پدیده ای تکاملی و تدریجی است که تحت تأثیر بسیاری از عوامل درونی و بیرونی ، مسئله وراثت ، خصوصیات جسمانی و شرایط اجتماعی قرار می گیرد و رشد و تکامل می یابد بر اساس تعریف فوق می توان تعریف نسبتاً جامعی از شخصیت ارائه داد.

شخصیت عبارتست از : مجموعه ای سازمان یافته و واحدی متشکل از خصوصیات نسبتاً ثابت و مداوم که برروی هم یک فرد را از افراد دیگر متمایز می سازد ( کاشی تبار 1378)

شخصیت در زبان لاتین Personality است که ریشه در کلمه لاتین پرسونا دارد .

این اصطلاح در زبان لاتین برای سخن گفتن درباره صورتکهایی که بازیگران در یونان ورم باستان به چهره می زدند به کار می رفت بنابراین مفهوم اصلی و اولیه شخصیت تصویری صورتی و اجتماعی است و بر اساس نقشی که فرد در جامعه بازی می کند ترسیم می شود .

بنابراین در تعریفی که بسیار رواج یافته ، شخصیت به معنای مجموعه صفاتی است که ویژگی یک فرد را مشخص می کند .

کارل راجرز شخصیت را یک خویشتن سازمان یافته و دائمی می داند که محور تمامی تجربه های وجود ماست .

آلپورت از شخصیت به عنوان یک مجموعه عوامل درونی که تمام فعالیتهای فردی را جهت می دهد نام می برد .

زیگموند فروید عقیده دارد که شخصیت از نهاد خود و فراخود ساخته شده است .

کتل در تعریف شخصیت می گوید چیزی است که اجازه می دهد پیش بینی کنیم آدمی در اوضاع و احوال یعنی چه رفتاری خواهد داشت ( کاشی تبار 1378 )

با توجه به تفاوتهای موجود در تعاریف شخصیت تعریفی از « سالواتورمدی » ارائه می شود که به طور نسبی حاوی ویژگی های مشترک تعریف های ذکر شده می باشد .

شخصیت مجموعه ای با ثبات از تمایلات و ویژگی هاست که مشترکات و تفاوتهای رفتاری ، روان شناسی ( انکار عمل ) افراد را تعیین می کند که در طول زمان استمرار دارند و ممکن است به آسانی تنها به عنوان نتیجه فشارهای زیست شناختی و اجتماعی زمان قابل درک نباشند ( مدی 1989 )

همانطور که ملاحظه شد با توجه به تعاریف و دیدگاه های متفاوت در روان شناسی ارائه تعریف جامع و کامل از شخصیت نیز انتزاعی هستند .

با کمی تأمل بر روی این موضوع که چرا نظریه پردازان و نویسندگان مفهوم شخصیت را به کار می برند به نتایج زیردست پیدا می کنیم .

الف) اثبات تداوم و استمرار خصوصیات در وجود یک فرد .

ب) اینکه افراد به وجود آورنده رفتارهای خود هستند .

ج) وجود تفاوتهای فردی در بین افراد .

یکی از دلایل عمده روان شناسان برای سنجش شخصیت وجود تفاوتهای فردی دربین آدمیان است .

رفتار نتیجه تعامل ویژگی های شخصیت با شرایط محیطی و اجتماعی است باید به این نکته نیز اشاره نمود که روان شناسان و نظریه پردازان شخصیت در این مورد که رفتار تا چه حد تحت تأثیر متغیرهای درونی ( ویژگی های شخصی فرد ) و یا متغیرهای بیرونی ( شرایط خاص محیط ) است اتفاق نظر ندارند موقعی که در مورد رفتار صحبت می کنیم به شخصیت اجتماعی اشاره می کنیم .

شخصیت اجتماعی یعنی قسمتی از شخص که سایرین آن را می بیند یا می شنوند و به عبارتی همان تصویری که فرد از خویش به دیگران نشان می دهد .

شخصیت اجتماعی هر کس شامل حرکات و اطوار ظاهری ( مانند طرز سخن گفتن و نحوه راه رفتن )

خلق وخوی کلی و نحوه واکنش در برابر شرایط تهدید کننده و همچنین نگرش های مشاهده شده و بسیاری از واکنش های دیگر وی است .

همچنین شخصیت دارای جنبه خصوصی و نا آشکاری نیز می باشد .تخیلات ، تفکرات و تجاربی که فرد نمی خواهد در مورد آن دیگران اطلاعی داشته باشند ، جنبه خصوصی شخصیت انسان را شامل می شود .

اتکنیسیون و همکاران اضافه می کنند ممکن است شما تجربه های خاص داشته باشید که آنرا هیچ گاه به هیچ کس نگفته باشید

آرزوهایی که به نظرتان کودکانه و خجالت آورتر از آن بوده که آشکار کنید رویاها و خاطراتی که فقط در ذهن خودتان می مانند .

اندیشه ها و خاطراتی که به هنگام انتظار برای رفتن به کلاس درس و یا قدم زدن در جنگل از ذهن شما می گذرد بخشی از شخصیت خصوصی شماست که به صورت عملی قابل مطالعه نیست ( پوراستادی 1379 )

عوامل تعیین کننده شخصیت :

عمده ترین عواملی که در تعیین شخصیت دخالت دارد عبارتست از : وراثت ، هورمون ها و محیط اجتماعی

1- وراثت : مجموعه ویژگی ها و توانایی های بالقوه ای است که در لحظه ی انعقاد نطفه از پدر و مادر به فرد منتقل می شود .

2- هورمون ها : هورمونها مواد شیمیایی هستند که توسط غدد داخلی ترشح می شوند و پس از ورود به خون بر سلولهای بدن اثر می گذارند .

هورمونها غلظت کم ولی تأثیر زیادی در انجام اعمال فیزیولوژیکی و در نتیجه رشد بدن دارند . ثابت ماندن میزان هورمونها در خون که لازمه رشد طبیعی است از طریق بازخورد منفی اعمال می گردد که بدین وسیله ترشح یک غده موجب انتظام در ترشح دیگر غده ها یا عدم انتظام در آن می گردد .

هرکدام از غده ها بر اساس ترشحی که انجام می دهد در بدن انسان موجب بروز صفاتی می شود که زیادی یا کمی ترشح آنها باعث تغییر حالت در انسان می گردد.

غده های ترشحی داخل عبارتند از : غده هیپوفیز ، غده پاراتیرویید ، غده لوزالمعده ، غده فوق کلیوی و غده های جنسی .

3- محیط : محیط در رشد و بروز توانایی های بالقوه و ایجاد تفاوتهای فردی تأثیر بسیاری دارد تمام امکانات و شرایط محیط بر موجود زنده را شامل می شود و موجود زنده و محیط بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند ( کاشی تبار 1378 )

نظریه های شخصیت و اهمیت مطالعه آن :

نظریه های شخصیت حاصل درک بسیار بالا و هوشمند انه افرادی است که هر کدام دیدگاه نظری منحصر به فردی را در مطالعه نوع انسان به کار گرفته اند .

نظریه های شخصیت با اینکه همسوی یکدیگر نیستند اما هر یک چیزهای مهم و اساسی برای گفتن دارند مطالعه شخصیت از دهه 1930 وارد جرگه علم شده است .

اهمیت دادن به خود بیش از دیگران و خود را بهتر و برتر پنداشتن

كاملترین پدیده‌های جهان پیچیده‌ترین آنهاست به سخن دیگر پیچیده‌ترین ها، كاملترین ها هستند از آن جهت است كه بیشترین تلاش و كوشش در راه شناخت كاملترین یا به سخن دیگر پیچیده‌ترین ها اعمال شده است

كسی را یاری آن نیست كه بگوید كاملتر از انسان پدیده‌ای در این جهان وجود ندارد و برای هیچ كس قابل قبول نیست كه شناسایی انسان از آغاز پیدایش تاكنون موضوع اصل

دسته بندی روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل doc
حجم فایل 55 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 77

اهمیت دادن به خود بیش از دیگران و خود را بهتر و برتر پنداشتن

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

چكیده

سازه پژوهش مورد نظر خودبرتربینی (به معنی اهمیت دادن به خود بیش از دیگران و خود را بهتر و برتر پنداشتن) می باشد.

هدف اصلی آن بوده كه دریابیم چه تعداد از دانشجویان دارای چنین خصلتی هستند.

در این تحقیق تعداد 20 نفر به روش تصادفی ساده انتخاب گردیدند و مورد ارزیابی و سنجش قرارگرفتند.

روش اصلی تحقیق مذكور پیمایشی بوده هرچند كه از روش كتابخانه‌ای نیز بی بهره نبوده است البته شایان ذكر است مطالعه موردی مهمترین تاكتیك بوده است.

تعداد 12 فرضیه و 15 متغیر در این تحقیق استفاده شده است و نتیجه كلی این شد كه از میان 15 فرضیه تنها یك فرضیه به اثبات رسید.

فصل اول:

كلیات پژوهش

مقدمه:

كاملترین پدیده‌های جهان پیچیده‌ترین آنهاست. به سخن دیگر پیچیده‌ترین ها، كاملترین ها هستند از آن جهت است كه بیشترین تلاش و كوشش در راه شناخت كاملترین یا به سخن دیگر پیچیده‌ترین ها اعمال شده است.

كسی را یاری آن نیست كه بگوید كاملتر از انسان پدیده‌ای در این جهان وجود ندارد و برای هیچ كس قابل قبول نیست كه شناسایی انسان از آغاز پیدایش تاكنون موضوع اصلی و اساسی زندگی نبوده باشد.

ولی به هر حال آگاهی و شناخت انسان از خود و محیطش آن زمان كه با روش صحیح و مطلوب توام نبوده راه به بیراهه بوده است و بجای آنكه تلاش او منجر به گسترش میدان دید و عمل او بشود، اندیشه و بینش او را در مرحله‌ی نامناسب متوقف می ساخته است. یعنی باور او بر آنچه كه وجوددارد پایدارتر می گردد. از این رو جهان اندیشه در چنین شرایطی از تنوع و پیچیدگی برخوردار نیست. نظام حیاتی انسان اعم از طبیعی و انسانی محدود و بسته باقی می ماند. وقتی نحوه حضور انسان در اجتماع و نحوه رویارویی او با پدیده‌های موجود جهان اعم از انسانی و غیرانسانی تصحیح شد و روش منطقی توان با شكاف نسبت به آنچه كه گذشتگان بر آن باور داشتند، حاكم بر جهان فكر و اندیشه انسان شد،‌هر روز شاهد كشف قوانین جدید و درنتیجه كشف پاره‌ای از قوانین حاكم بر جهان انسانی شد. به سخن دیگر انسان دریافت كه هدف علم كشف قوانین واقعیت است لذا باید از مطلق گرایی بمفهومی كه در اندیشه‌های پیشینیان وجود داشته و سد اساسی در راه پیشرفت و تحول بوده است، دست كشید و در مقابل قوانینی كه با روشهای علمی و منطقی جدید كشف شده است، سر تعظیم فرود آورد.

باید به اصطلاح چیزهایی كه به اشتباه اصالت نامیده می شود و روزگاری طولانی مانعی در راه پیوستن به انسانیت انسان بوده مردود دانست و قبول كرد كه هیچ وجه امتیازی بین اقوام و ملل جهان نسبت به یكدیگر وجود ندارد. آنچه مهم است آن است كه گوناگونی شیوه‌های زندگی در سرزمینهای مختلف و با امكانات متفاوت ایجادكننده نظامهای سلطه‌جویانه نخواهدبود. هر نظامی دستاور ارتباط متقابل بین انسان و محیط او است.

در این تحقیق سعی بر آن است تا دریابیم به چه علت است كه انسانها در شرایط مختلف رفتارهای متفاوتی از خود بروز می دهند یا بهتر آن است كه گفته شود به چه علت یك رفتار در شرایط مختلف بصورتهای متفاوتی نمود پیدا می كند یا به چه علت است كه نمود یك رفتار در قشرهای متفاوت مختلف است.

خودبرتربینی را می شود بعنوان یكی از این رفتارها یا حالتها دانست كه در افراد بسیاری به چشم می خورد كه دانسته یا نادانسته توسط آنها اعمال می شود، اینكه این افراد چقدر از این رفتار خود آگاه هستند.

هم چنین عواملی كه سبب گردیده‌، فردی خود را برتر از سایرین ببیند و علل بوجودآمدن این عامل موضوعی است كه در این تحقیق سعی شده تا درحد توان مورد بررسی قرارگیرد. تا میزان گستردگی آن مشخص شود.

از زمانهای گذشته همیشه فردی بعنوان رهبر یا راهنما، بمنظور نظارت بر درست انجام شدن امور توسط سایر اعضا آن جامعه یا گروه انتخاب می شد كه این انتخاب یا بصورت موروثی (در گذشته) یا بصورت انتخابی (حال)‌ بوده است كه این موضوع با گذشت زمان شكلها و سطح‌های متفاوتی پیدا كرده است. از بالاترین سطح (رهبری یك سرزمین) یا پایین ترین سطح (سلطه بر نزدیكان) بوده است كه یا از طریق جنگ و خونریزی یا با مصالحه و پذیرش همگانی صورت می پذیرفته است كه خود باعث دادن امتیاز توسط سایرین به یك فرد می شده است و به خاطر این موضوع فرد خود را برتر از سایرین می انگاشته است.

موضوع این پژوهش آن است كه دریابیم كه در زمان حال،‌خصلت خودبرتربینی وجود دارد یا خیر؟ اگر وجوددارد به چه صورتهایی اعمال می گردد ؟‌مربوط به افراد خاصی است یا در همه انسانها وجود دارد؟ بوجود آمدن چنین حسی در افراد از كجا نشات می گیرد؟

بیان مسئله یا طرح موضوع

در جامعه ای كه ما در آن زندگی می كنیم افراد به شیوه‌های مختلفی زندگی می نمایند یا به شیوه سنتی یا به شیوه مدرن كه میدان عمل و رفتار در هركدام از آنها با دیگری متفاوت است. خانواده هایی كه به شیوه سنتی زندگی می كنند اغلب دارای تعداد فرزندان زیادی هستند كه به تبع آن سطح عمومی زندگی پایین می آید. در این نوع خانواده ها جنس مذكر نسبت به جنس مونث از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد. مخصوصاً اگر فرزند ارشد خانواده مذكر باشد به گونه ای تربیت و آموزش می بیند كه در خود این احساس را دارد كه برتر و بهتر از سایر اعضا خانواده است و اجازه و میدان عمل وسیعی دارد.

این رفتار بیشتر از آن جایی نشأت می گیرد كه والدین خانواده به خاطر كار سخت دیگر توان پاسداری و حفظ خانواده و كنترل سایر اعضا را ندارند و فاصله سنی زیادی كه بین والدین و فرزندان وجود دارد، باعث سرباز زدن فرزندن از انجام اموری كه توسط والدین به آنها واگذار می شود، می گردد و در این مواقع برای حفظ سایرین فردی كه دارای سن و تحصیلات بالاتر از دیگران است،‌انتخاب می گردد. البته در مواقع سنتی به غیر از سن عامل مهم دیگری نیز وجود دارد و آن جنسیت است در بعضی از خانواده ها حتی اگر فرزند مذكر از دیگر اولادهای خانواده سن كمتری داشته باشد به آنها برتری داده می شود. در چنین مواقعی فرزندان ارشد مونث بیشتر بمنظور نیروی كار در نظرگرفته می شوند و هیچ گونه میدان عمل یا اجازه‌ای از طرف سایرین به منظور داشتن كنترل بر سایر اعضا را ندارند. در چنین خانواده هایی اگر فرزند ارشد مذكر باشد هم امكانات را برای پیشرفت بیشتر وی مهیا می سازند (در حد توان خانواده) ولی اگر مونث باشد،‌امكاناتی كه برای وی درنظرگرفته خواهدشد،‌در حدی است كه سایر اعضا جامعه ای كه فرد در آن زندگی می كند از آن برخوردار هستند كه در اكثر موارد حداقل‌ها در نظر گرفته می شود.

كه از اینگونه مسائل می توان اشتغال به تحصیل را متذكر گردید كه خانواده همه سعی خود را بر این امر معطوف می دارند كه فرزند مذكر خانواده باید از بهترین و بالاترین سطح برخوردار گردد. ولی برای فرزند مونث چنین خانواده ای امتیازی را در نظر خواهندگرفت كه منتهی می شود به استفاده از امكانات در حدی كه بتواند نیازهای روزانه خود را برطرف نماید و وی نیز مجبور به اكتفاكردن است.

در خانواده های سنتی،‌فرزندان مذكر به خاطر میدان عمل بالایی كه دارند و طرز برخورد اطرافیان كه جملگی همه كارها و اوامر وی را بدون چون و چرا انجام می دهند، دارای میزان اعتمادبه نفس بالایی است از آن جهت كه سایرین هیچ وقت اجازه و جرات این كار را به خود نمی دهند كه بخواهند اشتباهی را به وی گوشزد نمایند. چون وی به مانند بت است و همه كارهای او درست است. البته در این مواقع تعداد اعضا خانواده و مهمتر از آن جنسیت آنها مطرح است . در بین سایرین فرزندان مذكر دیگر تا وقتی سنشان پایین است، این سلطه را پذیرا هستند ولی بعد از گذشتن از این محدوده سنی خیلی از حوزه‌هایی را كه فرزند بزرگتر اجازه دخالت در آنها را داشت، محدود می سازند. البته باید به این نكته نیز توجه داشت كه فرزندان مذكر نیز اغلب خصوصیات فرزند ارشد خانواده را دارند ولی در مورد فرزندان مونث وضعیت به این منوال است كه تا زمانیكه آنها در خانه پدر زندگی می كنند باید تمامی اوامر فرزند انتخاب شده را اجرا نماید و اجازه هیچگونه مخالفتی را ندارند. در چنین خانواده‌هایی فرزندان ارشد خود را بهتر و برتر از دیگران می پندارند واین احساس در آنها بوجود می آید كه والاتر از سایرین هستند و دیگران باید سعی نمایند تا به آنها برسند یعنی نوعی خودبزرگ‌بینی و خود را مانند مبدا دانستن و انتظار بندگی از دیگران داشتن.

رفتار اینگونه افراد به شكلی است كه اطرافیان را به شدت مورد انتقاد قرارمی‌دهند خصوصاً اگر آنها كاری را برخلاف میل آنها یا بدون مشورت و با سلیقه خود انجام داده باشند و این انتظار را نیز دارند كه این انتقاد از طرف سایرین مورد پذیرش واقع گردد و در غیراین صورت با پرخاشگری نظر خود را تحمیل می كنند و هیچگونه بخششی نیز در كار نیست،‌اكثر این افراد عادت دارند تا نظر خود را با داد و فریاد بر دیگران تحمیل كنند تا آنها جرأت و اجازه هیچگونه اظهار نظری را نداشته باشند.

چنین افرادی به خاطر خصوصیات اخلاقی خاص به اطراف خود توجه كمتری دارند كه در طولانی مدت و پس از گذشت زمان چنین عواملی بر روابط اجتماعی و تعاملات آنها تاثیر می گذارد. چون برخلاف میل چنین فردی سایرین با پیشرفت زمان تغییر وتكامل پیدا می كنند وبعضی از رفتارها را بكار نمی‌گیرند كه باعث منسوخ‌شدن آن می گردد و باعث می شود كه این فرد در برقراری ارتباط دچار مشكل گردد چون همگام با سایرین پیشرفت نمی كند و بنابراین آسیب بسیار زیادی از لحاظ اجتماعی می بیند چنین فردی بعلت اینكه خود را محور همه كارها می داند و كارهای سایرین را كه بدون توجه به خودش انجام می شود، دارای عیب و علت و ناقص می داند و دائماً به امر و نهی به سایرین می پردازد. چنین فردی با چنین خصوصیات اخلاقی علاقه خود به اطرافیانش را بصورت غیرمستقیم ابراز می دارد و سعی می كند تا دیگران متوجه میزان علاقه‌ای كه وی به آنها دارد، نشوند. در چنین اجتماعات سنتی كه در كشور ما بیشتر در مناطق روستایی به چشم می آید خود برتربینی وی نسبت به سایر اعضا خانواده بیشتر در بین فرزندان مذكر خانواده ها نمود پیدا می كند و كاربرد بیشتری دارد و به فرزندان مونث خانواده چون بهای زیادی داده نمی شود. چنین خصوصیتی اگرهم وچود داشته باشد چون میدان عمل پیدا نمی كند و منحصر به خود فرد می شود اما در خانواده های متمدن (پیشرفت كرده با زمان) نیز پدیده خودبرتربینی به چشم می آید كه البته بسیار كم رنگ‌تر و كم اهمیت‌تر است در این خانواده ها سن و جنس مطرح نیست بلكه برتربودن یك فرد از جهات امتیازات بیشتری است كه نسبت به دیگران دارد و دیگران هستند كه وی را بالاتر و بهتر از خود انتخاب می كنند و برای وی احترام و ارزش خاصی قائل هستند . در چنین خانواده‌هایی معمولاً سطح تحصیلات بالاست و بنابراین برخورد فرد در مقابله با بسیاری از مسائل معقولانه است،‌تعصبات بی جا و بی معنی جای خود را به دلیل و استدلال منطقی داده است و قابل ذكر است كه این رفتار در چنین خانواده هایی بصورت خصوصیت فردی است كه حتی ممكن است در فرزندان ارشد نباشد ولی چون فرزندان ارشد خانواده زودتر به مراحل بالاتر می رسند ولی اغلب از راهنمایی پیشكسوتان استفاده كرده و به نتیجه كار خود نیز اطمینان دارند، اعتماد به نفش بالایی دارند در این نوع خانواده ها جنسیت فرزندان زیاد اهمیت نداردو چون همه كارها منطقی است، سایر اعضا نیز اكثراً پذیرا می شوند و در صورتی كه نظراتشان با یكدیگر مغایرت داشته باشد با كمی بحث و گفتگو حل می شود، چنین افرادی ایراد و كوتاهی‌های اطرافیان را به گونه‌ای به آنها گوشزد می نمایند كه در آنها احساس حقارت بوجود نیاید، معمولاً با ملایمت رفتار می نماید و از داد و بیداد و پرخاش برای پیشبرد اهداف خود دوری می جوید. با اطرافیان روابط مناسبی را برقرار می نماید یعنی به گونه ای كه حَد و حدود هر كدام مشخص باشد به دیگران به عنوان فرد اهمیت میگذازد و ارزش قائل است و از ابراز علاقه به اطرافیان خود ترس و واهمه‌ای به خود راه نمی دهد . در چنین خانواده‌هایی خودبرتربینی وجود دارد ولی نه به شكل سلطه‌گرایانه بلكه بصورت منطقی و بیشتر به عنوان راهنما.

عامل خودبرتربینی شخص نسبت به سایر اعضا خانواده در بین گروههای متفاوت فرهنگی متفاوت است. ولی كم و بیش در همه اجتماعات به چشم می خورد. ولی بعلت رو به افول بودن در بعضی جوامع نامهای دیگری برخود گرفته است.

اهداف پژوهش

هدف اصلی و كلی در این پژوهش بر این مبنا گذاشته شده كه پدیده خودبرتربینی را در جامعه مورد ارزیابی و سنجش قرار ‌دهد و میزان نمود پیدا كردن آن در میان فرهنگها و آداب و رسوم مختلف مشخص گردد . همچنین معلوم گردد چه عواملی سبب بوجود آمدن پدیده مذكور می گردد تا بتوانیم از این طریق دریابیم آیا اصلاً پدیده‌ای بنام خودبرتربینی هم اكنون نیز وجود دارد یا بطور كلی منسوخ گردیده است. در زمانهای مختلف چه عواملی سبب بروز یا منسوخ شدن آن گردیده هم چنین عوامل تاثیرگذار بر آن و یا خصوصیاتی كه فرد دارای چنین خصیصه ای دارا است مورد بررسی قرارگیرند. یكی از این مسائل سن است كه باید بررسی گردد كه آیا فرد در سن خاصی یك چنین خصوصیتی را كسب می نماید یا این خصوصیت در فرد وجود دارد و در سن خاصی با توجه به شرایط محیط نمود پیدا می كند و آیا منحصر به یك جنس است یا در هر دو جنس مذكر و مونث وجود دارد. میزان نمود آن در دو جنس مخالف به چه نسبتی است. مساوی است یا متفاوت از یكدیگر است. تحصیلات در این بین چه نقشی را دارا است؟ آیا تحصیلات كه عاملی است جهت افزایش سطح آگاهی و فرهنگ فرد در خودبرتربینی وی تاثیر گذار است؟

فرد خودسالار دارای چه خصوصیاتی است؟ آیا این خصوصیات براثر این خصلت در فرد بوجود آمده یا به خاطر داشتن میدان عمل وتاثیرپذیری از محیط فردی خودسالار گردیده است. برخورد سایر اعضا خانواده نیز باید بررسی گردد تا متوجه شویم كه این عامل در همه طبقات اجتماعی وجوددارد یا مخصوص قشر خاصی است یا اصلاً بطور كامل منسوخ گردیده یا اگر هنوز هم نمود خارجی دارد به چه شكلی با آن برخورد می گردد. در اینجا این مسئله پیش می آید كه شخصی كه خود را برتر از دیگران می بیند به چه علت چنین اندیشه‌ای دارد و اطرافیان چقدر در بوجودآمدن چنین تفكری موثر بوده اند. چنین فردی در تعاملات خود با اطرافیان به چه صورتی برخورد می نماید و میزان رضایت اطرافیان از برخورد با چنین افرادی به چه میزان است و چنین فردی با استفاده از چه شیوه‌هایی رفتاری كار خود را پیش می برد؟ بیشتر با پرخاشگری كار خود را پیش می برد یا از طریق مصالحه كردن و عقلانی چنین فردی كه خود را محور همه چیز می داند آیا می تواند از وظیفه‌ای كه خود به عهده گرفته یا سایرین به وی واگذار كرده اند برآید؟با توجه به شرایط كنونی جامعه،‌این فرد چه مقدار آسیب پذیر است؟‌آیا داشتن چنین خصوصیتی در جامعه ای رو به پیشرفت باعث صدمه دیدن و دوری گزیدن فرد نمی شود؟‌

مسائل مطرح شده در بالا مواردی است كه لازم بنظر می آید كه در مورد فردی كه دارای ویژگی خودبرتربینی است، بررسی گردد.

اهمیت موضوع پژوهش

این تحقیق از آن جهت حائز اهمیت است كه به بررسی سطح روابط و بینش‌های افراد جامعه می پردازد و میزان پیشرفت یا عدم پیشرفت ذهنی و روانی افراد را با توجه به پیشرفت جنبه‌های مختلف زندگی و تبعات ناشی از آن نمایان می سازد. تاثیر تفكرات و اندیشه‌های خانواده و اطرافیان را بر فرد نشان می دهد و به این مقوله نیز توجه می نماید كه فرزند دانشجوی خانواده تمایل دارد رفتار پیشینیان خود را برگزیند یا با توجه به پیشرفت زمان وی نیز پیشرفت نماید.

همچنین میزان اهمیت پدیده‌های مختلف اجتماعی و خصوصیات فردی را در بروز یا عدم بروز خودبرتربینی ذكر می كند ونشان می دهد كه چه مقدار از افراد، گرایش به واپس‌گرایی دارند.

میدان عمل برابری افرادی كه تمایل دارند رفتارها و عقیده‌های گذشته را كه جزء عرف جامعه به حساب می آمده، در جامعه كنونی پیاده نمایند و توجه به این مسئله كه جامعه تا چه حد پذیرای این اندیشه و عمل است را مشخص می سازد.

در هر جامعه بنابرمقتضیات زمان یكسری از رفتارها بصورت هنجار درمی‌آید و افرادی هم كه مخالف با چنین رفتاری هستند مجبور به انجام آن می شوند.

با توجه به اینكه جامعه ای در حال پیشرفت نداریم با این حال درباره مسائل رفتاری و اخلاقی به شیوه سنتی متمایل است . یكی از این خصایص خودبرتربینی است با عطف به این مطلب كه با وجود تقسیم كار (به خاطر پیشرفت جوامع) هنوز در بسیاری از خانواده ها به چشم می آید. عوامل محیطی نیز سبب بسیاری از واكنشهای رفتاری در فرد می گردد و سبب می گردد كه وی یك رفتار را برای خود نهادینه كند یا رفتاری دیگر را برگزیند بالارفتن سطح معلومات وداشتن ارتباط هرچه بیشتر با افراد دیگر از جمله عواملی هستند كه سبب می گردند افراد شایسته‌ترین رفتار را برگزینند. البته نباید موضوع فرهنگ فرد را كه در ارتباط نزدیكی با سطح معلومات وی قراردارد، نادیده انگاشت. چون در هر قشری از اجتماع همانطور كه ذكر گردید ،‌شرایط متفاوت رفتار خاصی را طلب می نماید. برترانگاشتن خود نسبت به سایرین یا متمایزدانستن خویش از دیگران حسی است كه در اغلب افراد خودبرتربین به چشم می آید.

انسانها از سالهای ابتدایی تولد شروع به تقلید از رفتار اطرافیان و نزدیكان خود می نمایند، این عمل در سنین پایین بصورت اجباری و در سنین بالاتر بصورت اختیاری جنبه‌هایی را كه مد نظر والدین است، برمی‌گزینند. در قشرهایی از جامعه ما هنوز طرز برخورد با دختران و پسران، حتی بین فرزندان ارشد و سایر فرزندان متفاوت است.

یعنی هریك از فرزندان دارای جایگاه خاص خود هستند و نمی توانند از آن تعدی نمایند در نتیجه چنین طرز برخوردی است كه فرزندان رفتارهای متفاوتی را برمی‌گزینند.

درجامعه ما خصیصه خودبرتربینی بیشتر در سطوح پایین اجتماع یا خانواده‌هایی كه به شیوه سنتی زندگی می كنند،‌وجود دارد . و به نظر می رسد دلیل آن باشد كه یك نفر باید سایرین را به اطاعت وادارد. ناسبب گردد فرد كاری را انجام دهد كه هم به نفع خودش باشد و هم باعث آسیب رساندن به سایرین نگردد. چنین فردی ناچاراً مجبور به پرخاشگری است. تا از این طریق سایرین را وادار به اطاعت نماید. یك چنین فردی مجبور است رفتار خاص و متفاوت از اعضا دیگر خانواده داشته باشد. باید به شیوه‌ای متفاوت علاقه خود را ابراز نماید،‌در برخوردهای خود با افراد خانواده به گونه‌ای متفاوت عمل نماید تا ضمن حفظ جایگاه نظارت و كنترل همه امور مربوط را نیز داشته باشد. و در این موقعیت باید افراد را متوجه این مسئله نمود كه نمی توان جلوی پیشرفت زمان و تحولات را بگیرند و در صورت تغییر ندادن شیوه رفتاری خود باعث آسیب رساندن به خانواده و نزدیكان خویش می گردند. پذیرفتن این مسئله برای شخصی كه خود را محور همه چیز می داند و گمان می برد بدون او هیچ عملی درست انجام نمی گیرد، موضوعی است كه احتیاج به زمان و كار بسیار دارد.

برخی از مسائل ذكرشده بیشتر مربوط به سطوح پایین جامعه است و دلیل آن را می توان در پیشرفت همه جانبه در مسائل مختلف جستجو كرد كه سبب می گردد رفتار و انگیزه‌های رفتاری تغییر یافته و برگزیدن یك رفتار بصورت عقلانی و اختیاری باشد نه بصورت اجباری و پدیده خودبرتربینی و طرز برخورد سایرین و میدان عمل فرد خودبرتربین نیز كاملاً متفاوت است.

فرضیه

بنظر می رسد بین مقدار سالهای طی شده از زندگی فرد و خودبرتربینی خویش نسبت به سایر اعضا خانواده ارتباط وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین امكانات شغلی و خودبرتربینی شخص نسبت به سایر اعضا خانواده رابطه وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین بالارفتن سطح تحصیلی (مدرك) فرد و خودبرتربینی وی نسبت به سایر اعضا خانواده رابطه وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین فرهنگ جامعه ای كه فرد در آن زندگی می كند و خودبرتربینی وی نسبت به سایر اعضا خانواده ارتباطی وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین داشتن اعتماد به نفس و خودبرتربینی وی نسبت به سایر اعضا خانواده ارتباطی وجود دارد.

بنظر می رسد بین تعداد اعضا خانواده و جنسیت آنها با خودبرتربینی شخص نسبت به آنها رابطه وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین انتقاد از اطرافیان و خودبرتربینی شخص نسبت به آنها ارتباطی وجود داشته باشد.

بنظر می رسد میزان پرخاشگری شخص و خودبرتربینی وی نسبت به سایر اعضا خانواده رابطه‌ای وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین آسیب پذیری فرد از اجتماع و خودبرتربینی وی نسبت به سایرین ارتباطی معكوس وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین نوع، چگونگی و مقدار تعاملات اجتماعی و خودبرتربینی فرد نسبت به سایر اعضا خانواده رابطه وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین خودمحوری و خودبرتربینی شخص نسبت به سایر اعضا خانواده رابطه وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین علاقه به اطرافیان و نحوه نشان دادن آن و خودبرتربینی شخص ارتباطی معكوس وجود داشته باشد.

بنظر می رسد بین جنس و میزان و نحوه خودبرتربینی شخص نسبت به سایر اعضا خانواده رابطه‌ای وجود داشته باشد.

محدوده مطالعاتی پژوهش:

محدوده‌ای كه در آن به تحقیق و بررسی پرداخته‌ایم فضایی است كه فرد از لحاظ فرهنگی و اجتماعی رشد می نماید، شخصیتش شكل می گیرد و خصوصیاتی كسب می نماید كه سهم به سزایی در زندگی او ایفا خواهندنمود.

محدوده پژوهش در بین دانشجویان در نظر گرفته شده است و مواردی از قبیل اینكه چگونه خصوصیت خودبرتربینی در فرد شكل می گیرد و اشكال بروز آن به چه صورت است،‌خود فرد چه خصوصیاتی در خود می بیند كه سبب می شود خود را برتر از دیگران می انگارد،‌مد نظر قرارداده است.

از عواملی كه در این تحقیق توجه چندانی به آن مبذول نگردیده، این است كه فرد با تاكید و پافشاری بر عقیده خود چه آسیب هایی می بیند، در آینده رفتار سایر اعضا خانواده با او به چه صورت خواهدبود.

خودبرتربینی را فقط در خود فرد بررسی می كنیم و آن را از دیدگاه خود او می بینیم و نه از نظر اطرافیان.

تفاوتهای فردی بین انسانها

اگر تاریخ را ورق بزنیم در هیچ دوره­ای نخواهیم دید که انسانها خواه به صورت رسمی و خواه بصورت غیررسمی، اعضا و جامعه خود را گروه بندی کنند و برای هر گروه ویژگی های خاصی را قائل شوند حتی وقتی ادبیات کهن و غنی سرزمین خود را مرور می کنیم، آنها هر کاری را به کسی نمی دادند و از همه کس نیز انتظارات یکسانی نداشتند (گنجی، 1369)
دسته بندی روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل doc
حجم فایل 48 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 78

تفاوتهای فردی بین انسانها

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

فصل اول

مقدمه

آگاهی از وجود تفاوتهای فردی بین انسانها چه کودکان، چه بزرگسالان به اندازه خلقت انسان قدمت دارد. زیرا انسانهای اولیه زمانی که در غارها یا جنگلهای زندگی می کردند، از متفاوت بودن یکدیگر آگاه بودند.

اگر تاریخ را ورق بزنیم در هیچ دوره­ای نخواهیم دید که انسانها خواه به صورت رسمی و خواه بصورت غیررسمی، اعضا و جامعه خود را گروه بندی کنند و برای هر گروه ویژگی های خاصی را قائل شوند. حتی وقتی ادبیات کهن و غنی سرزمین خود را مرور می کنیم، آنها هر کاری را به کسی نمی دادند و از همه کس نیز انتظارات یکسانی نداشتند. (گنجی، 1369)

در عمل روان شناسی نیز اصل تفاوتهای فردی بعنوان یک اصل مهم، لازم و ارزش حیاتی دارد. البته هرچند تفاوتهای فردی در دوران گذشته مورد توجه بوده ولی تاریخ مطالعه علمی تفاوتهای فردی بسیار کوتاه است.(ساعتچی، 1363)

درمطالعه علمی تفاوتهای فردی مطالعه درباره­ی کودکان جایگاه ویژه­ای دارد، با کودکان عادی متفاوت هستند.

به زبان ساده تر چنین کودکانی دارای مسائل و برخوردار از استعدادهای ویژه­ای می باشند که در نحوه تفکر، دیدن، شنیدن، صحبت کردن، اجتماعی شدن و یا حرکات او تأثیر می گذارد (هالاهان، کافمن، ترجمه جوادیان، 1372)

بیان مسأله

آنچه که مسلم است کودکانی که فاقد پدر و مادر می باشند، به دلیل وجود این کمبود، خود را تا حدودی جدا از این دنیا می پندارند و خود را متعلق به دنیایی می دانند که ساخته و پرداخته دیگران است.

احساس حقارت، ضعف و سرافکندگی و اتکا به دیگران، جانشین روح سازنده، اراده قوی و اعتماد به نفس در آنها شده و موجبات تمایل آنان به دوری از افراد جامعه شده است. آنچه که مشهود است تأثیر این کمبود بر تواناییهای ادراکی کودکان است، پژوهش حاضر با این مسئله مواجه است که داشتن یکی از والدین و نوع جذبیت آن تا چه حد بر قابلیتهای اجتماعی افراد مؤثر واقع می شود.

خودآگاهی و رشد هیجانی و اجتماعی اولیه:

خودآگاهی خیلی زود بخش مهمی از زندگی هیجانی و اجتماعی کودکان می شود. خودآگاهی به اولین تلاشهای کودک برای پی بردن به دیدگاه دیگران نیز منجر می شود. برای مثال، خودآگاهی با پیدایی رفتار خود آگاهانه شدم و خجالت ارتباط دارد و با اولین نشانه های همدلی نیز همراه است.

توانایی پی بردن به حالت هیجانی دیگری و احساس کردن همراه با او، با پاسخ دادن هیجانی مانند او. برای مثال، کودکان نوپا آنچه را که خودشان تسلی بخش می دانند به دیگران می دهند – بغل کردن، اظهارات دلگرم کننده، عروسک و یا پتوی دلخواه، آنها در حال، در مورد اینکه دیگران را ناراحت کنند نیز آگاهی بیشتری نشان می دهند.

یک کودک 18 ماهه شنید که مادرش به کسی می گفت: «آنی خواهر کودک» واقعاً از عنکبوتها می ترسد. در واقع، مایک اسباب بازی عنکبوت برای او خریدیم که واقعاً از آن نفرت دارد، (دان، 1989، ص 157) . این کودک نوپا به طرف اتاق دوید تا عنکبوت را از جعبه اسباب بازی بردارد، بعد برگشت و آن را جلوی صورت آی تکان داد!

طبقه بندی خود

خودآگاهی به کودکان نوپا امکان مقایسه کردن خودشان با دیگران را می دهد درست به همان صورتی که ایشان مادی را گروه بندی می کنند.

کودکان بین 18 تا 30 ماهگی، خود و دیگران را از لحاظ سنی («بچه»، «پسر» یا «مرد») جنسی («پسر» یا «دختر») ویژگی های جسمانی («بزرگ» یا «قوی»)، و حتی خوبی و بدی («من دختر خوبی هستم» و «تامی بدجنس است») طبقه بندی می کنند. آگاهی کودکان نوپا از این طبقه بندی های اجتماعی خیلی محدود است، ولی این آگاهی را برای سازمان دادن رفتار خودشان بکار می برند. کودکان نوپا در 18 ماهگی، اسباب بازیهایی را انتخاب و با آنها بازی می کنند که برای جنسیت شان کلیشه­ای شده است. (لوراای، برک، 1383، سید محمدی).

پیدایی خویشتن داری

خودآگاهی شالوده خویشتن داری را نیز فراهم می آورد که عبارت است از توانایی مقاومت کردن در برابر ت= انجام دادن رفتاری که جامعه آن را تأیید نمی کنند. اولین نشانه های خویشتن داری به صورت اطاعت نمایان می شود . کودکان بین 12 تا 18 ماهگی نشان می دهند که از خواسته ها و انتظارهای والدین آگاهند و می توانند از درخواستها و دستورات ساده اطاعت کنند و همانگونه که هر والدی می داند می توانند تصمیم بگیرند درست بر عکس آن رفتار کنند!

یکی از راههایی که کودکان نوپا بر خودسختاریشان تأکید می کنند، مقاومت کردن در برابر رهنمودهای بزرگسالان است. اما در بین کودکان نوپایی که مراقبت صمیمانه و با عاطفه داشته­اند و انتظارات معقول برای رفتار پخته را تجربه کرده­­اند، مخالفت خیلی کمتر از اطاعت مشتاقانه شایع است. این نشان می دهد که آنها می خواهند رهنمود بزرگشان را درونی کنند (کوچانسکا، b1997، کوچانسکا، جیکس و فورمن 1998).

ضرورت و هدف پژوهش

پژوهش حاضر از دو دیدگاه علمی و نظری حائز اهمیت است:

از دیدگاه نظری اهمیت پژوهش بر شناخت بیشتر ویژگی های شخصیتی کودکانی است که با یکی از والدین خود زندگی می کنند مبتنی است. اما از دیدگاه عملی که بیشتر از نظر پژوهشگران حائز اهمیت است، این است که با شناخت بیشتر ویژگی های این کودکان در زمینه های اجتماعی و شخصیتی می توان راهبردهای مفید و صحیحی را در امر آموزش و توجه به محدودیتهای آنان ارائه نمود.

پژوهشگر به دنبال یک هدف عمده می باشد. با توجه به این که هر کمبود و ناتوانی در یک فرد، محدودیتها و ویژگی های رفتاری روانی خاص را در او ایجاد می نماید، این پژوهش بر آن است که دریابد وجود و یا عدم حضور پدر و یا مادر تا چه حد در میزان ارتباطات اجتماعی افراد تأثیر می گذارد. به عبارت دیگر هدف بررسی تأثیر عدم حضور مداوم یکی از والدین بر میزان قابلیت های اجتماعی کودکان آنهاست.

فرضیه پژوهش:

بین رشد اجتماعی افرادی که فاقد مادر هستند و افرادی که فاقد پدر هستند تفاوت وجود دارد.

سؤال پژوهش:

آیا بین رشد اجتماعی افرادی که فاقد پدر هستند با افرادی که فاقد مادرهستند تفاوت معناداری وجود دارد؟

تعریف عملیاتی متغیرها

در پژوهش حاضر، متغیرهایی ذیل، مدنظر پژوهشگر بوده است.

1.رشد اجتماعی: منظور میزان رشد و بلوغ تواناییهای اجتماعی فرد است که با استفاده از مقیاس رشد اجتماعی = اندازه گیری می شود.

2.کودک فاقد مادر: منظور آن دسته از کودکانی هستند که به دلایل متفاوتی بدون مادر مانده و تنها با پدر خود یا دیگران زندگی می کنند.

3.کودک فاقد پدر: منظور آن دسته از کودکانی هستند که به دلایل متفاوتی بدون پدر مانده و تنها با مارد خود یا دیگران زندگی می کنند.

فصل دوم

الف) رشد اجتماعی:

رشد اجتماعی به معنی تکامل روابط اجتماعی فرد است. رشد اجتماعی مستلزم هماهنگی با گروه اجتماعی و پیروی از هنجارها (موازین سلوک اجتماعی) و سنتهای آن است. احساس وحدت با گروه اجتماعی، درک روابط متقابل میان اعضاء آن و همکاری با دیگران از دیگر ملزومات رشد اجتماعی است. برای رسیدن به این مرحله از رشد اجتماعی کودک می بایست علایق خود را دگرگون کرده، شیوه های جدید رفتار را فراگیرد و دوستان جدیدی را برگزیند (رشد کودک ، احمدی و شکوه السادات بنی جمالی، 1371).

اهمیت رشد اجتماعی و اجتماعی شدن[1] در آن است که هر کس در جامعه به دنیا می آید، در آن نشو و نمو می کند، و جوانی و بزرگسالی و در واقع زندگی خود را در جامعه می گذراند. به این ترتیب فرایند اجتماعی شدن کودک شبیه رادار می کند:

علایم به خارج می فرستد که به هدفهای خاص ارتباط دارد. هنگامی که همسالان یا همبازیها این علایم را دریافت کردند، پاسخ آن را ارسال می دارند و فرد متوجه می شود تا چه حد مقبولیت دارد.

به بیان دیگر واکنش دیگران به او می گوید که چگونه است. البته ناگفته نماند که تفاوتهای فردی در روابط گروهی اثرات قابل ملاحظه­ای دارد.

در واقع، حساسیت کودکان در برابر تأثیرات اجتماعی متفاوت است، یعنی گروه در بعضی از کودکان بیشتر از بقیه تأثیر می گذارد.

کودک «تنها» ، یعنی کسی که بیشتر وقت خود را به مطالعه یا اندیشه یا بازی انفرادی می گذراند، یا درمغازه به پدرش کمک می کند، در مقایسه با کودکی که رهبر کودک است و اکثر اوقات خود را با دیگران می گذراند، تأثیرات اجتماعی بسیار کمتری دریافت خواهد کرد (شعاری نژاد، 1364).

از سوی دیگر تحقیقات نشان می دهد که تأثیر کودکان در یکدیگر از تأثیر بزرگسالان در کودکان زیادتر است، هرچند این تأثیر کوتاه مدت باشد. این تفاوت، به تفاوتهای دو دنیای کودکان و بزرگسالان بستگی دارد بطور کلی اگر تأثیر بزرگسالان و همگنان را بر کودک مقایسه کنیم که تأثیرگروه دوم بیشتر است.

همچنین، در مقایسه تأثیر معلم با تأثیر همگنان ، باز هم کفه به نفع گروه اخیر می =. در واقع، تحقیق نشان داده است که اگر بین خواسته های معلم و همگنان تعارض بوجود آید. کودکان مواقع تسلیم همگنان می شوند. هر چند بهتر است گفته شود که تأثیر والدین، معلمان همگنان مکمل یکدیگر است. (راجرز، عظیمی، 1373).

رشد اجتماعی در دورانهای مختلف:

اولین رفتار اجتماعی کودک با تفاوت گذاری میان شخص و شیء آغاز می شود اما به درستی زمان شروع تشخیص این جدایی را نمی توان مشخص کرد، زیرا تنها ملاک قضاوت ملاک واکنش های آنی کودک است که با مشاهده این واکنشها نمی توان مطمئن بود که چندمین واکنش است. (احدی و شکوه السادات بنی جمالی، 1371).

روان شناسی در بیشتر سالهای قرن حاضر بر روابط کودکان با کسانی که مراقبت از آنان را به عهده دارند تأکید کرده­اند و این واکنشهای متقابل را اساس عمده رشد عاطفی و شناختی قلمداد کردند.

در زمینه رشد اجتماعی در دوران کودکی روان کاوی انگلیسی به نام جان بالبی و اتولوژیست امریکایی به نام هارلوتئوریی را به نام تئوری دلبستگی در سال 1958 ارائه نمودند. هارلو که بر روی میمونها تحقیق می نمود به این نتیجه رسد که نیاز کودک به حضور ما دوستی از نیاز به گرسنگی هم مهمتر است.

بالبی نیز رفتارهای کودکان، خندیدن، دنبال کردن مادر و مکیدن سینه و آویزان شدن کودک به مادر را به عنوان رفتارهای دلبستگی نامید.

اهمیت تئوری دلبستگی در این است که ارگانیسم بدن یک سیستم دریافت کننده دارد و یک سیستم عمل کننده که وقتی محرک دریافت می شود و وادار می شود، آن را دریافت می کنیم و سپس از طریق سیستم عمل کننده رفتارهایی را نشان می دهیم.

علاوه بر کارهای بالبی در سال 1970 اینزوورث[2] نظریات بالبی را پذیرفت و تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام داد وی به این نتیجه رسید که نزدیکی = به افراد یک عامل ژنتیکی دارد یعنی او پذیرفت که انسان موجودی اجتماعی است. بعد از چندی ایزوورث چهار مرحله را در فرایند دلبستگی تشخیص داد:

– مرحله اول: واکنش نامتمایز در برابر انسانها (جواب اجتماعی به شیوه­ای نامتمایز نسبت به افراد) که از تولد تا سه ماهگی می باشد. در این مرحله عکس العمل نسبت به محرکهای محیطی غیرانتخابی است.

– مرحله دوم: تمرکز بر روی افراد آشنا یا تشکیل دلبستگی که از سه تا شش ماهگی می باشد.

– مرحله سوم: دلبستگی کامل یا تقرب جویی فعال است. که از شش تا بیست و چهارماهگی ادامه دارد. در این مرحله علاوه بر پنج رفتار دلبستگی یک رفتار دیگر نیز اضافه می شد به نام رفتار واکنشی.

اینزوورث می گوید:

بچه ها هنگامی که می خواهند محیط را کشف کنند بعنوان پایگاه به مادر نگاه می کنند. محیط را می گردند سپس به سوی مادر نگاه می کنند تا از وجود او ظاهر جمع شوند، دوباره اکتشافات را از سر گرفته و به مادر لبخند می زنند. به نظر وی اگر مادر به لبخندهای کودک جواب بدهد مادر تبدیل می شود به یک پایگاه محکم و باعث قوی تر شدن حس اعتماد به نفس و اکتشافات کودک می شود. در این مرحله اینزوورث یک صحنه را تصور و به مرحله آزمایش درآورد.

این صحنه که به موقعیت بیگانه را معروف است دارای هشت مرحله می باشد که در هر مرحله مدت زمان سه دقیقه می باشد. این مراحل به ترتیب:

1.مادر و کودک وارد یک اتاق ناآشنا می شوند.

2.مادر در اتاق نشسته و کودک آزادانه به اکتشاف می پردازد.

3.فرد بیگانه وارد اتاق می گردد.

4.مادر از اتاق خارج شده و کودک و فرد بیگانه در اتاق باقی می ماند.

5.مادر در داخل اتاق گشته و فرد بیگانه از اتاق خارج می شود.

6.مادر از اتاق خارج شده و کودک در اتاق تنها می ماند.

7.فرد بیگانه به اتاق آمده و کودک و او در اتاق می باشند.

8.فرد بیگانه بیرون رفته و مادر به اتاق باز می گردد.

انیزوورث[3] در ارزیابی مراحل فوق، سه نوع کیفیت دلبستگی را مشخص می نماید. گروهی از کودکان دارای دلبستگی امن (مطمئن) گروه B که این کودکان در هنگام ورود مادر به اتاق از او استقبال می کنند و نسبت به اعتماد داشته و به دنبال تماس بدنی با مادر هستند.

گروه دوم، گروه کودکان اجتناب کننده هستند که دلبستگی آنان ناامن می باشد گروه A، که این کودکان از تماس با مادر و ارتباط با او به هنگام مراجعت به اتاق اجتناب نموده و از او دوری می نمایند.

گروه سوم،گروه کودکان مقاوم و مضطرب گروه C ، که این کودکان حالتی دارند که هم علاقه دارند به مادر نزدیک شوند و هم از او اجتناب کنند، در واقع بین رفتارهای آنان تضاد وجود دارد.

مرحله چهارم که رفتار متوجه هدف است که از سن بیست و چهار ماهگی به بعد می باشد در این مرحله کودک رفتارهای مادر را تحت تأثیر قرار می دهد.

به عقیده اینزوورث کیفیت دلبستگی، بستگی به توانایی و قابلیت مادر در جواب دادن به علائم فرزندانش دارد. اهمیت تئوری دلبستگی این است که انسان به طور ژنتیکی انسانی است اجتماعی و می خواهد با اطرافیانش رابطه برقرار کند (پاپالیا و اولدز،[4] 1992).

رابطه عاطفی بین کودک و اطرافیان – مخصوصاً مادر – در اولین سال زندگی در رشد اجتماعی او نقش تعیین کننده­ای دارد و نحوه ارضای نیازهای کودک از جمله گرسنگی و تشنگی زیربنای نگرش آینده او را نسبت به دیگران مشخص می سازد. مادر عصبانی و مضطرب، کودک را به طور مناسبی تغذیه نمی کند و با او ارتباط عاطفی مطلوبی برقرار نمی سازد. با ادامه این عمل به تدریج تغذیه و خودها در برای کودک ناراحت کننده و دردآور می گردند.

چون ارگانیسم بطور طبیعی، از ناراحتی و درد اجتناب می کند کودک از مادرش احتراز خواهد کرد و این عمل را به افراد دیگر تعمیم خواهد داد. از این رو، طرد کودک توسط والدینش تعامل او را با دیگران مختل می سازد (سیگلمن و شافر، شفیع آبادی ، 1191 [5]).

رابطه­ی عاطفی بین کودک و مادر در دومین سال زندگی، در رشد روابط اجتماعی کودک اهمیت بسیار دارد. کودک برای آنکه مورد پذیرش اطرافیان واقع شود به تدریج باید توقعات آنان را برآورده سازد، قوانین و مقررات را رعایت کند. آهسته و بی سر و صدا غذا بخورد و مدفوع و ادرارش را کنترل کند.

چنانچه توقعات اطرافیان از کودک، نامناسب و غیرمنتظره باشد، کودک نگران و ناراحت می شود و رشد اجتماعی او مختل می گردد. (پاپالیا و اولدز[6]، 1992).

کودک به فاصله علاقه به والدین و نیز دریافت پاداش، به تقلید از اعمال و رفتار آنان می پردازد. به عنوان نمونه، دختر بچه کفش مادرش را می پوشد و پسربچه وسایل پدر را تصاحب می کند.کودک زمانی می تواند از رفتار والدین تقلید کند که شاهد بر اعمال حرکات آنان باشد، همچنین کودک از تقلید رفتار والدین، باید پاسخ مطلوب و خوشایندی دریافت کند تا آن را ادامه دهد، هرچه پاداش قوی تر باشد امتحان تقلید افزایش می یابد.

کودک نقاط ضعف والدین را می شناسد از آنها در موارد ضروری به خود خود استفاده می کند. ارتباط نادرست با کودک، مشکلاتی را در رشد اجتماعی او باعث می گردد خودپنداری کودک که ارزشیابی آگاهانه و ناآگاهانه او از تواناییها و ضعفهایش است، بر اثر تعامل با اطرافیان حاصل شود که بی توجهی به کودک و ارتباط نامناسب والدین با او، ممکن است در کودک احساس بی کفایتی و طردشدگی به وجود آورد و کودک خود را فرد ارزشمندی تلقی نکند.

کودک برای فراگیری رفتار اجتماعی باید انگیزه­ای داشته باشد که کسب رضایت والدین یکی از آنها به حساب می آید. لذا پذیرش کودک و رفتارهای مطلوب او تسوط والدین برای رشد اجتماعی او ضرورت دارد. (رشد و شخصیت کودک، ماسن و همکاران، 1373).

خانه گریزی دختران نوجوان

شاید پدیده دختران فراری از منزل و یا آنچه اصطلاحاً «دختران خیابانی» گفته می شود یکی از مشکلات بسیار پیچیده ای است که مرکز رسمی و غیر رسمی در تهران و درجات کمتر شهرهای دیگر با آن درگیر هستنداین پدیده فقط به فرار دختران از خانه محدود نمی شود بلکه پیامدهای دیگری نیز به دنبال دارد که افتادن در دام اعتیاد ، شبکه های فساد از جمله آنهاست
دسته بندی علوم اجتماعی
فرمت فایل doc
حجم فایل 92 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 140

خانه گریزی دختران نوجوان

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

پیشگفتار :

خانه گریزی به چه معناست؟ اهداف پژوهش چیست؟ تاریخچه خانه گریزی چیست؟ ازچه جامعه آماری و با چه روشی این پژوهش انجام گرفته است؟ و….

پاسخ به این سوالها و بسیاری از پرسشهای دیگر درباره خانه گریزی در این پژوهش در 5 فصل تدوین شده است. بخش نخست در مورد خانه گریزی ، اهداف پژوهش ، اهمیت موضوع و فرضیات است.

در فصل دوم پیشینه خانه گریزی مورد بررسی قرار می گیرد و در فصل سوم جامعه آماری ، تعداد افراد ، روش پژوهش و…. بررسی می شود.در فصل چهارم جداول و نمودارهای استخراج شده از برنامه spss مورد ارزیابی قرار می گیرد و در نهایت نتیجه گیری از این پژوهش ، پیشنهادها و…. مورد بررسی قرار می گیرد.

امید آنکه این پژوهش بتواند برای دیگر افراد مفید واقع شود و بتواند معضل فرار از خانه را کاهش دهد.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

پیشگفتار

چکیده

فصل اول : کلیات پژوهش

مقدمه

بیان مسئله

اهداف پژوهش

اهمیت موضوع پژوهش

فرضیات پژوهش

دیاگرام

تعریف عملیاتی و نظری

محدوده مطالعاتی پژوهش

فصل دوم : پیشینه پژوهش

مقدمه

چارچوب نظری

1- تعاریف فرار از خانه

1-1 پایان فرار

2-1 فرار و ناهنجاری اجتماعی

3-1 روانشناختی فرار

4-1 فرار و محیط خانواده

5-1 فرار و مسائل خانوادگی

6-1 فرار و فراغت

1-1-1 ویژگی پسران و دختران فراری

2- عوامل موثر بر فرار از خانه

1-2 تبعیض

2-2 حضور ناپدری و نامادری

3-2 بزهکار بودن والدین

4-2 طلاق والدین

5-2 رشد ناقص استقلال در فرزندان

6-2 والدین

7-2 وسایل ارتباط جمعی (تلویزیون)

8-2 تعدد فرزندان

9-2 خشونت و تنشهای خانگی

10-2 همسالان

11-2 انگیزه

12-2 اشتغال والدین

13-2 محدودیت

14-2 محدودیت جامعه

15-2 ضعف نظارتهای اجتماعی

16-2 آزادی مطلق

17-2 ازدواج اجباری

18-2 خانواده

18-2 خانواده

19-2 بیکاری

20-2 اشتغال

21-2 عوامل عاطفی

22-2 تغییر ارزشها

23-2 مدرسه و فرار

24-2 عوامل اجتماعی و روانی موثر بر فرار

25-2 خلاصه ای از دلایل فرار

25-2 خلاصه ای از دلایل فرار

3- آثار فرار از خانه

1-3 آثار وسایل ارتباط جمعی

2-3 آثاری که فرار از خود به جای می گذارد

3-3 آثار نامطلوب تکنولوژی

4- نظریه های مربوط به فرار از خانه

1-4 بی هنجاری

2-4 اجتماع

3-4 تضاد و توسعه اجتماعی نابرابر

4-4 تقلید

5-4 بزهکاری غیر اجتماعی

6-4 فقر یک علت عمومی در پیدایش جرائم

6-4 فقر

7-4 شهر نشینی

8-4 درجات فرار

9-4 محیط

5- آمار و اطلاعات

1- 5 آمار و دلایل فرار

2- 5 آمار سنی فرار

2- 5 آمار سنی فرار

نتیجه گیری

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

1- مقدمه

2- روش پژوهش

3- جامعه آماری

4- حجم نمونه و روش نمونه گیری

5- ابزار اندازه گیری

6- روش جمع آوری اطلاعات

7- روش های تجزیه و تحلیل (آماری اطلاعات)

فصل چهارم : تحلیل یافته های پژوهش

1- مقدمه

2- جداول توصیفی

جدول (1/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب سن افراد

جدول (2/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب چندمین فرزند

جدول (3/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب وضعیت مسکن

جدول (4/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب میزان درآمد ماهیانه

جدول (5/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب شغل پدر

جدول (6/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب تحصیلات پدر

جدول (7/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب تحصیلات مادر

جدول (8/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب داشتن دوست صمیمی

جدول (9/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب در میان گذاشتن مسائل شخصی

جدول (10/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب گذراندن اوقات فراغت

جدول (11/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب مشورت با خانواده در زمینه کارهای درسی

جدول (12/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب بیرون رفتن با دوستان

جدول (13/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب رفتن به پارک

جدول (14/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب سخت گیری والدین در مسائل درسی

جدول (15/1) توزیع جمعیت نمونه بر حسب اختصاص دادن به تفریحات

جدول (16/1) مربوط به سازه (خانه گریزی)

3- جداول دو بعدی

جدول (1/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب سن و خانه گریزی

جدول (2/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب چندمین فرزند و خانه گریزی

جدول (3/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب وضعیت مسکن و خانه گریزی

جدول (4/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب میزان درآمد ماهیانه و خانه گریزی

جدول (5/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب شغل پدر و خانه گریزی

جدول (6/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب تحصیلات پدر و خانه گریزی

جدول (7/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب تحصیلات مادر و خانه گریزی

جدول (8/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب داشتن دوست صمیمی و خانه گریزی

جدول (9/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب در میان گذاشتن مسائل شخصی و خانه گریزی

جدول (10/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب گذراندن اوقات فراغت و خانه گریزی

جدول (11/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب مشورت با خانواده در زمینه کارهای درسی و خانه گریزی

جدول (12/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب بیرون رفتن با دوستان و خانه گریزی

جدول (13/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب رفتن به پارک و خانه گریزی

جدول (14/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب سخت گیری والدین در مسائل درسی و خانه گریزی

جدول (15/2) توزیع جمعیت نمونه بر حسب اختصاص دادن وقت به تفریحات و خانه گریزی

4- نمودارها

(1/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب سن افراد

(2/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب چندمین فرزند

(3/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب وضعیت مسکن

(4/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب میزان درآمد ماهیانه

(5/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب شغل پدر

(6/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب تحصیلات پدر

(7/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب تحصیلات مادر

(8/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب داشتن دوست صمیمی

(9/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب در میان گذاشتن مسائل شخصی

(10/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب گذراندن اوقات فراغت

(11/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب مشورت با خانواده در زمینه کارهای دستی

(12/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب بیرون رفتن با دوستان

(13/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب رفتن به پارک

(14/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب سخت گیری والدین در مسائل درسی

(15/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه بر حسب اختصاص دادن به تفریحات

(16/3) نمودار توزیع جمعیت نمونه برحسب خانه گریزی (SAZEH)

فصل پنجم : نتایج پژوهش

بحث و نتیجه گیری

تنگناها و محدودیت های پژوهش

پیشنهادات پژوهش

خلاصه پژوهش

فهرست منابع

پرسشنامه

چکیده

این پژوهش در ارتباط با خانه گریزی دختران نوجوان است و عواملی که باعث بوجود آمدن این معضل می شود در این پژوهش شناسایی شده است.در این پژوهش از 25 نفر از دختران نوجوان نظر خواهی شده که در واقع با استفاده از پرسشنامه میزان گرایش آنها به خانه گریزی سنجیده شده است.بعد از کد گذاری در مورد پاسخ های آنها ، اطلاعات را وارد برنامه SPSS کرده و تمامی موارد استخراج شده است.

در واقع به این نتیجه رسیدیم که بین متغیرهایی که در پژوهش ذکر شده و خانه گریزی هیچ گونه رابطه معناداری وجود نداشته است.

فصل اول

کلیات پژوهش

مقدمه

شاید پدیده دختران فراری از منزل و یا آنچه اصطلاحاً «دختران خیابانی» گفته می شود یکی از مشکلات بسیار پیچیده ای است که مرکز رسمی و غیر رسمی در تهران و درجات کمتر شهرهای دیگر با آن درگیر هستند.این پدیده فقط به فرار دختران از خانه محدود نمی شود بلکه پیامدهای دیگری نیز به دنبال دارد که افتادن در دام اعتیاد ، شبکه های فساد از جمله آنهاست.

پدیده دختران فراری یا فرار دختران از منزل در هر جامعه ای وجود دارد و واقعیتی غیر قابل انکار است.در کشور ما نیز به علت ازدیاد تعداد این دختران ، طی سالهای اخیر به عنوان معضلی اجتماعی مطرح شده است.

شاید ما فرار از خانه را به عنوان یک جرم تلقی کنیم ولی همانطور که اشاره شد این مسئله یک آسیب اجتماعی است که خود موجب بوجود آمدن مشکلات بعدی است.در واقع بر روی پدیده فرار از خانه عواملی تاثیر گذار است و این عوامل باعث جدی تر شدن این مسئله می شود.

در جوامع دیگر نیز دختران در پاسخ به شرایط نامطلوب ، اقدام به فرار از خانه می کنند که در بسیاری از این کشورها نهادهای یاریگری و حمایتی قوی وجود دارد ، ولی در کشور ما دختری که از خانه فرار می کند از ترس دستگیری ، بازداشت ، زندان و یا حتی بازگرداندن به منزل از دست سیستم قضایی نیز فرار می کند و از تماس با موسسات اجتماعی خودداری می کند.

پس بهتر است قبل از آنکه شاهد پیامدها و بحرانهای اجتماعی ، فرهنگی و روانی این مسئله باشیم و قبل از آنکه پیامدهای آن ، کیان روابط انسانی و خانوادگی و امنیت روانی و اخلاقی جامعه را به خطر اندازد ، متخصصان و برنامه ریزان طرحی نو در افکنند تا با این مسئله برخورد درست صورت گیرد.از طرفی دختران فراری واقعیت امروز جامعه ما هستند.به نظر می رسد که می توان با تقویت و گسترش نهادهای یادیگری و مدد کاری و…. از پیامدهای آن کاست.

بیان مسئله

دختران فراری عموماًً کسانی هستند که به دلایل گوناگونی مانند ، اعتقاد به اینکه در خانواده به آنان بی توجهی شده است ، یا تحت تاثیر ساز و کارهای روانی برای رسیدن به امنیت روانی و رهایی از سلطه ی والدین ، در پی یافتن قدرتی شایسته بر می آیند تا با تسلیم شدن و اطاعت از آنان ، نگرانی و اضطراب درونی خود را کاهش دهند.

شاید بتوان گفت : دختران فراری از گروه افرادی هستند که در خانه احساس امنیت نمی کنند و پنداشت صحیحی از اوضاع و احوال بیرون از خانه ندارند ، اینان زمانی به اشتباه خود پی می برند که در بیرون از خانه مورد سو استفاده قرار می گیرند و موقعیت برای بازگشت آنان مشکل تر می شود.

فرار از خانه تقریباً در همه کشورها صورت می گیرد و از آن به عنوان یک معضل خانوادگی- اجتماعی نام برده می شود.اما چیزی که شایان ذکر است این که فرار دختران بیش از پسران گزارش شده است.بدیهی است فرد فراری اگر دختر باشد احتمال بیشتری دارد که وضعی ناگوارتر از هر پسر فراری داشته باشد.از این رو به فرار دختران بیشتر تاکید می گردد.

در فرار دختران از خانه عوامل بسیار گوناگونی نقش دارد مانند : عوامل اقتصادی ، فرهنگی ، خانوادگی و… البته می توان گفت مشکلات رفتاری هم می تواند در روابط اعضای خانواده تاثیر بسزایی داشته باشد.با توجه به اینکه خانواده ها حقوق مساوی برای فرزندان دختر و پسر خود قائل نیستند.اما بطور معمول حمایت و مراقبت بیشتری درباره دختران معمول می دارند.بعضی از خانواده ها بدون آگاهی دادن به دختران و تبیین علت مراقبت والدین فقط به شدت نسبت به آنان سختگیری می کنند و آنها را مورد محدودیت های مختلف قرار می دهند و گاه کوچکترین رفتار آنان را مورد تنبیه قرار می دهند و در بسیاری از موارد حفظ و مراقبت از آنان را با خشونت در هم می آمیزند و تعصب والدین به منبعی برای ایجاد اختلاف با دخترانشان تبدیل می شود و هنگامی که دختران از وضعیت پیرامون خود مطلع می شوند و در زمانی که بیش از حد تحت فشار باشند می گریزند.

اما همانطور که عدم توجه به نیازهای عاطفی فرزندان می تواند عامل فرار از خانه باشد توجه بیش از حد والدین و در اختیار بودن امکانات رفاهی فرد و داشتن آزادی مطلق هم می تواند مسائلی را به بار آورد.

اشتغال والدین و عدم حضور آنها باعث می شود که کنترلی بر روی رفتار اعضای خانواده نداشته باشند و همین امر نیز باعث فرار می شود.به نظر بسیاری از صاحب نظران مهمترین علت عمده فرار از خانه عامل اقتصادی و یا همان (فقر) است.

مارکس معتقد است که جنایت ، فحشا ، فساد و فرار از خانه در درجه نخست ناشی از فقر است که زاییده سیستم سرمایه داری است.بدین سان که عده معدودی با در اختیار گرفتن وسایل تولید ، ثروت ها را بطور نامساوی قسمت می کنند و تناقضات را پدید می آورند و تحت تاثیر این عقاید امروزه بسیاری از پدیده های جامعه را به چگونگی وضع اقتصادی نسبت می دهند.

اما اجتماع را نیز نمی توان نادیده گرفت که بی شک یکی از عوامل لغزش جوانان است.

طبق نظریه ساترلند در مورد اجتماع ، انتقال فرهنگی عموماًً در فرد از طریق گروههایی نظیر دوستان یا خانواده آموخته می شود که می تواند زمینه ی انحرافات در فرد شکل گیرد.

اما اسگودنیز معتقد است ، هر چقدر میزان گذران جوان و فرد با گروههای همسن خود بیشتر باشد فرد همانند آنها می شود و برای کسب احترام در گروه به رفتارهای ضد اجتماعی تشویق می شوند و با عضویت در این گروهها ارزشهای نادرست از جمله برخورد با امر و نهی والدین و …. در آنها تقویت می شود.

اما کیدکران معتقد است که انزوا و فقدان نظارت و کنترل و کم ارزشی را به عنوان عامل اصلی فرار از خانه می داند و معتقد است والدینی که فرزندان آنها فرار می کنند حمایت کمتری از فرزندان خود به عمل می آورند.بی شک شهر نشینی افراد نیز به معضل فرار از خانه دامن زده است.به نظر می رسد بافت اجتماعی شهرهای بزرگ و پیچیدگی روز افزون زندگی شهری فرصت ارتکاب جرایم و رفتارهای ضد اجتماعی را فراهم می کند اما شاید این علت به تنهایی کافی نباشد.

تقلید هم می تواند به نوبه خود سهم به سزایی را در کنار دیگر عوامل فراهم سازد ، این تقلید می تواند به طرق مختلف صورت می گیرد.

این تقلید می تواند از رفتار مجرمانه والدین صورت گیرد ، اما به نظر می رسد وسایل ارتباط جمعی نیز بی تاثیر نباشد ، فیلم هایی که به خاطر دستیابی به آرزوها و برقراری روابط عاشقانه میان جوانان مشوق آنها می شود.وسایل ارتباطی که شاید نوجوانان و یا جوانانی که هنوز به استقلال کاملی نرسیده اند آنها را به فرار از خانه تشویق می کنند.

اما مهمترین عاملی که بیشترین تاثیر را دارد خانواده است.خانواده هایی که دختران را به اجبار وادار به ازدواج می کنند ، خانواده هایی که فرزندان بسیاری دارند و کمی درآمدشان علتی می شود تا نیازهای متعدد فرزندشان برآورده نشود ، کسانی که از حضور ناپدری و نا مادری در خانه رنج می برند…. می تواند به معضل فرار از خانه تبدیل شود.

بیکاری و یا اشتغال هم از دیگر عواملی است که بر روی فرار از خانه می تواند تاثیر داشته باشد.البته دورکیم هم عامل انحرافات و بزهکاری را فقر و بیکاری می داند و نیز تغییر ارزشها را به عنوان یک عامل تهدید آمیز برای جامعه بیان می کند.

معضل فرار از خانه در هر طبقه اجتماعی می تواند اتفاق بیافتد و همچنین می تواند اثراتی را بر روی جامعه و خانواده بگذارد.

البته مسئله خانه گریزی بنابر انگیزه افراد با هم متفاوت است.بعضی از افراد فرار می کنند تا به تمایلات و خواسته های خود برسند و بعضی دیگر به این علت که خود را از تمامی قید و بندهای زندگی رها کنند.

طلاق و اثراتی که بر روی خانواده و فرزندان می گذارد ، کشمکش ها و جدال هم از دیگر علت های خانوادگی است که می تواند به عاملی برای فرار از خانه تبدیل شود.

اما واقعاً چگونه می توان این معضل اجتماعی را حل نمود؟

بنابر نظر دورکیم ، کاری را به خاطر جرم بودن محکوم نکنیم بلکه از آن جهت که آن را محکوم می کنیم جرم تلقی می شود.

اهداف پژوهش :

اهداف کلی :

بررسی و شناخت عوامل مرتبط با خانه گریزی نوجوانان به منظور کاهش آسیب های اجتماعی مرتبط با آن.

اهداف جزیی :

الف) بررسی و شناخت عوامل اقتصادی مرتبط با خانه گریزی نوجوانان.مانند : فقر ، افزایش بیکاری در جامعه پایین بودن سطح درآمد و….

ب) بررسی و شناخت عوامل اجتماعی مرتبط با خانه گریزی نوجوانان.مانند : رشد سریع شهر نشینی ، وجود دوستان ناباب ، رشد سریع جمعیت و…

ج) بررسی و شناخت عوامل فرهنگی مرتبط با خانه گریزی نوجوانان.مانند الگو برداری از برنامه های رسانه ی تصویری مانند ماهواره ، سست شدن بنیان های اساسی خانواده ، ناهماهنگی میان ارزش های فرهنگی و…

د) بررسی و شناخت عوامل خانوادگی مرتبط با خانه گریزی نوجوانان.مانند : طلاق والدین ، بزهکار بودن والدین ، محدودیت های شدید خانواده و….

اهمیت موضوع پژوهش

نظری :

با توجه به ضعف مطالعات در این زمینه و از آنجایی که تحقیقاتی جامع در مورد فرار از خانه صورت نگرفته است پس ما باید نسبت به معضل فرار از خانه آگاه شویم و پیامدهای ناشی از این اقدام را بشناسیم.

با توجه به اینکه هر روز تعداد دخترانی که از خانه می گریزند افزایش می یابند پس ما باید نسبت به این معضل دید وسیعی را به کار گیریم تا بتوانیم تا حدودی این مسئله را کاهش دهیم.

کاربردی :

بررسی معضل فرار از خانه باعث می شود عوامل موثری که بر روی آن تاثیر می گذارد را بشناسیم تا بتوانیم با این معضل اجتماعی مقابله کنیم.اما نه تنها باید خانواده و فرد را از این معضل آگاه کنیم بلکه باید جامعه را به حدی برسانیم تا مسئله خانه گریزی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و تمام توان خود را در این راه بر این مسئله معطوف کند.

بی شک خانواده مطمئن ترین کانون زندگی برای تمامی افراد است و همچنین تعامل با والدین شیرین ترین تعاملات برای افراد است.

پس تردیدی نیست که آسیب دیدگان امروز ، آسیب دیدگان فردا خواهند بود و وقتی جامعه ی امروز نوجوانان خود را دچار آسیب می کند پیش بینی می شود که همین جامعه فردا در معرض آسیب آنان خواهد بود.پس باید به معضل فرار از خانه بیشتر توجه نمود و آگاهی جوانان و خانواده را افزایش داد و باید طوری به این مسئله بنگریم که گویی کاهش دادن این معضل راهی را برای رشد و آگاهی فراهم کند.

در واقع حل معضل فرار از خانه می تواند مشکلات بسیاری را چه در جامعه و چه در خانواده برطرف نماید که جامعه را به سمت تعالی سوق دهد.

می توان از سخت گیری والدین کاست ، می توان اجتماع را برای افراد طوری مهیا نمود که افراد در آن احساس امنیت و آرامش کنند و…

پس باید سعی کرد تا مسئله خانه گریزی کاهش یابد و کمک نمود تا عوامل موثر بر خانه گریزی را بشناسیم تا بتوانیم با آن مقابله کنیم.

فرضیات پژوهش

1) به نظر می رسد بین خشونت خانگی نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

2) به نظر می رسد بین آزادی مطلق نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

3) به نظر می رسد بین فقر نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

4) به نظر می رسد بین طلاق والدین نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

5) به نظر می رسد بین اشتغال والدین نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

6) به نظر می رسد بین بیکاری نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

7) به نظر می رسد بین شهرنشینی نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

8) به نظر می رسد بین علت های خانوادگی نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

9) به نظر می رسد بین محدودیت های مختلف نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

10) به نظر می رسد بین اجتماع نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

11) به نظر می رسد بین تقلید و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

12) به نظر می رسد بین انگیزه نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

13) به نظر می رسد بین ازدواج اجباری نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

14) به نظر می رسد بین تبعیض خانوادگی نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

15) به نظر می رسد بین ارتباط جمعی نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

16) به نظر می رسد بین اشتغال نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

17) به نظر می رسد بین مجرم بودن والدین نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

18) به نظر می رسد بین رشد ناقص استقلال نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

19) به نظر می رسد بین ضعف نظارتهای اجتماعی و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

20) به نظر می رسد بین تغییر ارزشها و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

21) به نظر می رسد بین روابط عاشقانه نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

22) به نظر می رسد بین تعصب والدین نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

23) به نظر می رسد بین همسالان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

24) به نظر می رسد بین حضور ناپدری و نامادری در خانواده نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

25) به نظر می رسد تعدد فرزند و کمی در آمد خانواده های نوجوانان و خانه گریزی نوجوانان رابطه وجود داشته باشد.

بررسی اسنادی علّی و ارتباط آن با رضایت زناشویی

خانواده این واحد به ظاهر كوچك اجتماعی، از اركان عمده و از نهادهای اصلی هر جامعه به شمارمی‌رود در واقع هر خانواده را باید خشت بنای جامعه و كانون اصلی سنت و رسوم و ارزش‌های والا و مورد احترام و شالودة مستحكم مناسبات پایدار اجتماعی و روابط خویشاوندی، مبدأ بروز و ظهور عواطف انسانی و كانون صمیمانه‌ترین روابط میان افراد و مهد پژروش فكر و اندیشه و اخلاق
دسته بندی علوم اجتماعی
فرمت فایل doc
حجم فایل 1257 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 195

بررسی اسنادی علّی و ارتباط آن با رضایت زناشویی

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

مقدمه

خانواده این واحد به ظاهر كوچك اجتماعی، از اركان عمده و از نهادهای اصلی هر جامعه به شمارمی‌رود در واقع هر خانواده را باید خشت بنای جامعه و كانون اصلی سنت و رسوم و ارزش‌های والا و مورد احترام و شالودة مستحكم مناسبات پایدار اجتماعی و روابط خویشاوندی، مبدأ بروز و ظهور عواطف انسانی و كانون صمیمانه‌ترین روابط میان افراد و مهد پژروش فكر و اندیشه و اخلاق و روح انسان به حساب آید. تا آنجایی كه نشانی از حیات انسانی ملاحظه شده و خانواده وجود داشته باشد. (توسلی 1368)

نهاد خانواده از جمله عمومی‌ترین نهادهای اجتماعی است كه معمولاً در تمام جوامع وجود دارد و مهمترین تكیه‌گاه و محور اجتماعی است در حقیقت فرد در خانواده متولد می‌شود و در سازمان خانواده زندگی می‌كند و در مواقع نیاز، به خانواده روی می‌آورد و در پرتو خانواده سكون و آرامش می‌یابد. بسیاری از پژوهشگران خانواده، رابطة زوجی را مهمترین رابطة خانوادگی می‌دانند آنها معتقدند كه ازدواج موفق و رضایت‌بخش موجب ثبات عملكرد خانواده، كفایت اعضای خانواده در مشكل‌گشایی و سلامت روانی كودكان و ایفا نقش مناسب خانوادگی و بین فردی می‌شود. (نوربالا و مراحی، 1373)

موفقیت در ازدواج و زندگی زناشویی به عوامل زیادی از قبیل، میزان آمادگی برای ازدواج، تحصیلات، زمینه قبلی و خانوادگی فرد، بحرانهای تجربه‌شده ، نوع و كیفیت الگوی قدرت حاكم بر خانواده قبلی، سن ، سلامت ، شخصیت ، درآمد و غیره و كیفیات و خصوصیاتی از جمله: تعهد، حساسیت سخاوت، ملاحظه و صمیمیت ، وفاداری، مسئولیت، اعتماد و اطمینان بستگی دارد.

زن و شوهر در رابطه با یكدیگر نیاز به حسن تفاهم، همكاری و انعطاف‌پذیری دارند و در صورت وجود این خصوصیات و تقویت آنهاست كه ازدواج به بلوغ و شكوفایی می‌رسد. چه بسیار زنان و شوهرانی كه زندگی زناشویی سعادتمندی را انتظار داشته‌اند و كارشان به ملامت كشید و اكنون در كسالت زندگی می‌كنند و چه بسیار زنان و شوهرانی كه قبلاً در تمام موارد زندگی مشترك به تفاهم رسیده و اكنون به عدم تفاوت مطلق رسیده‌اند.

چگونه است كه زن و شوهر از توهم به بیماری، از شیفتگی به بیزاری و از رضایت به نارضایتی مطلق می‌رسند. (بك ، ترجمة قراچه‌داغی، 1373)

زمینه‌های دیگر نیز مانند نحوة گذران اوقات فراغت با یكدیگر، تقسیم كار، نگهداری از بچه‌ها، روابط جنسی، مسائل مالی، مسئلة اقوام همسر و روابط با آنان و … می‌تواند موجبات نارضایتی از زندگی زناشویی در زن و شوهر شود زن و شوهر در رابطه‌شان با یكدیگر نیاز به حسن تفاهم، همكاری و انعطاف‌پذیری دارند و در صورت وجود این خصوصیات و تقویت آنهاست كه ازدواج به بلوغ و شكوفایی می‌رسد. (همان منبع)

یكی از مسائل عمده در روانشناسی خانواده این است كه فرد بر آنچه در خانواده اتفاق می‌افتد تأثیر می‌گذارد و تأثیر می‌پذیرد، در رابطه با چرایی رفتار و اینكه اساساً چرا انسان به این‌گونه رفتار می‌كند، پاسخ‌های متفاوتی در گذشته به آن داده شده است، می‌توان از غریزه، سایق، گرایش به لذت و اجتناب از درد، نیاز به تعادل‌جویی یا به طور كلی مبحث نیازها و تاریخچه تقویت‌ها در گذشته و رفتار قبلی انسانها نام برد.

اسنادی علّی شناسایی شده نقش با اهمیت را در رفتارهای مختلفی مانند روابط بین زوجین در خانواده، ورزش و فعالیت فیزیكی، تعارض و كشمكش بین فردی، رفتارهای بهداشتی و غیره داشته است. عملكرد فقط شاخص قابل مشاهدة انگیزش پیشرفت است و انگیزش به وسیلة یك نظام پیچیده‌ای از افكار و احساسات حمایت می‌شود. هنگامی كه از یك مسئله مانند ازدواج و زناشویی موفق می‌شویم یا شكست می‌خوریم به طور طبیعی در مورد اینكه چه چیز در پشت موفقیت یا شكست ما قرار دارد به تفكر می‌پردازیم ما تخصیص مسئولیت و درك دلایل عملكردمان توجه داریم. یعنی دربارة اینكه چه كسی یا چه چیزی مسئول بوده و چگونه عملكرد داشته‌ایم به اسناد می‌پردازیم.(لطف‌آبادی و همكاران 1376)

اسناد یكی از نظریه‌های جدید انگیزشی و از نظریه‌های شناختی روانشناسی انگیزشی است. یكی از فرض‌های عمدة نظریة اسناد این است كه جستجو برای درك و فهم امور و علل رویدادها مهمترین منبع انگیزشی انسان است، بنابراین هدف این نظریه پیدا كردن راه‌هایی است كه در آن افراد به توضیح و تبیین رویدادها و روابط علت و معلول بین آنها می‌پردازند. اسناد یا نسبت دادن به علت‌هایی كه فرد برای رویدادها یا نتایج اعمالش برمی‌گزیند و جنبة استنباط شخصی دارند، اشاره می‌كند و اجزاء مهم نظریة اسناد عبارتند از :

1-تبیین‌های فرد برای علل موفقیت‌ها و شكست‌های خود

2-نقش واكنش‌های عاطفی حاصل از این استنباط‌ها در تعیین رفتارهای بعدی

3-ویژگی‌های این تبیین‌ها یا استنباط‌های علّی.

تبیین‌هایی كه افراد به طور معمول برای موفقیت و شكست‌های خود انتخاب می‌كنند به توانایی شخص، سعی و كوشش، سطح دشواری تكلیف، بخت و اقبال، حالت روحی و بیماری و افراد دیگر نسبت داده می‌شود. این تبیین‌ها یا استنباطهای علّی در ابعاد یا ویژگی‌های منبع علیت، ثبات و كنترل‌پذیری متفاوتند. این ابعاد یا ویژگی‌ها انتظارات متفاوتی برای آینده در فرد ایجاد می‌كنند و منجر به واكنشهای عاطفی متفاوتی می‌شوند كه اینها هم به نوبة خود رفتار آتی فرد را دستخوش تغییر می‌سازند. (سیف، 1370)

اینگونه اسناد به تحوی منظم با انواع مختلف رفتارهایی كه در پی آنها هستند ارتباط دارند. اسناد همچنین منبع احساسات خوب، بد یا بی‌تفاوتی‌های پس از موفقیت و شكست است یعنی این اسناد نتایج عاطفی(هیجانی) دارند.

با توجه به اینكه اسناد هم در رفتارهای بعدی و هم در احساس‌های ما مؤثرند، و از طرف دیگر رفتارهای زوجین در خانواده در رضایت آنها از همدیگر تأثیر دارد لذا به مطالعة دقیق آنها نیازمندیم.چگونگی طبقه‌بندی اسناد می‌تواند در عملكرد زوجین نسبت به هم دیگر مؤثر واقع شود اگر زن یا شوهر بر این باور باشند كه بین رفتارشان و نتایج به دست آمده ارتباط یا وابستگی وجود دارد، دارای سوی‌گیری كنترل درونی هستند یعنی آنها باور دارند كه توان تأثیرگذاری بر دنیای خود را دارند، باور دارند كه اعمال آنها آنچه را كه اتفاق می‌افتد تغییر می‌دهد در مقابل همسرانی كه معتقدند بدون قدرت و ناتوان هستند آنچه اتفاق می‌افتد با آنچه انجام می‌دهند ارتباط ندارد دارای سوگیری بیرونی هستند. آنها گرایش دارند تا فكر كنند كه دلیلی بر صرف انرژی و تلاش در رفتارشان وجود ندارد زیرا كه چه تلاش كنند و چه تلاش نكنند نتایج فرق نمی‌كند. موفقیت یا شكست و اسنادی مربوط، تأثیر پایداری بر عزت‌نفس، مفهوم خود، انتظارات فرد در بارة نتایج اعمال او در آینده، بر جای می‌گذارد. (همان منبع)

و لذا با توجه به مطالب یاد شده در پژوهش حاضر قصد آن می‌رود كه تأثیر اسنادی علّی درونی و بیرونی در رضایت زناشویی مورد مطالعه قرار گیرد.

بیان مسئله

روابط میان افراد خانواده به سلامت محیط خانواده كمك می‌كند. تفاهم میان خانواده منجر به احساس رضایت‌مندی از زندگی زناشویی می‌شود، در غیر این صورت خانواده با مشكل موجه می‌شود. (بنی‌اسدی، 1375)

مسأله بررسی اسنادی علّی و ارتباط آن با رضایت زناشویی موضوع این پژوهش است، موضوع اسناد از زمان‌های بسیار قدیم و دهة 1960 نظر بسیاری از روانشناسان را به خود جلب كرده و این موضوع پژوهشهای گسترده‌ای را به خود اختصاص داده است. همچنین امروزه نه تنها در بررسی علمی رفتار بلكه در زندگی روزمره به طور مداوم، دانش‌پژوهان با پرسشهایی از قبیل انگیزه‌های اصلی كشش و كوشش آدمی چیستند؟ روبه‌رو هستند كه پاسخ به این سؤال كه آیا بین شیوه‌های اسنادی علّی و رضایت زناشویی رابطه وجود دارد یا نه؟ می‌توان گفت هر چند شواهد نشان می‌دهد كه عوامل كلاسیك چهارگانه هایدر (1958) یعنی توانایی، كوشش، شانس، دشواری تكلیف جزء مكررترین تبیین‌های عرضه شده برای موفقیت در امر ازدواج و زناشویی می‌تواند باشد.

شیوه‌های اسناد در جنس مذكر و مؤنث دارای اهمیت بوده، این سؤال را در ذهن مطرح می‌كند كه آیا بین آنها تفاوتی وجود دارد «براگنر و هوستون» (1993) از بررسی خود نتیجه گرفتند كه پسران یك نوع اسناد را به كار می‌برند كه باعث خودافزایی (خودتعالی) می‌شود در صورتی كه دختران نوعی از اسناد را به كار می‌برند كه باعث خودویران‌سازی می‌شود. (همان منبع)

با توجه به موارد فوق در این مطالعه در پی آن هستیم كه مشخص سازیم آیا شیوه‌های اسنادی زوجین یعنی نسبت دادن علت شكست‌ها و موفقیت‌های خود به علل درونی ـ بیرونی ، با رضایت زناشویی آنان رابطه وجود دارد. به عبارت دیگر آیا بین سبك اسناد و رضایت زناشویی رابطه وجود دارد یا نه؟

اهمیت و ضرورت تحقیق

مشاوران و روانشناسان بر این نظرند كه یكی از دلایل ایجاد مشكلات گوناگون در افراد (اعم از مشكلات زناشویی)، استفاده نادرست از شیوه‌های اسناد علّی است استفادة نادرست از شیوه‌های اسناد علّی منجر به ایجاد احساس عدم كفایت و كاهش عزّت‌نفس و در نتیجه كاهش عملكرد می‌گردد. علاوه بر این تحقیقات نشان می‌دهند كه شیوه‌های اسناد علّی با متغیرهایی نظیر اضطراب ، افسردگی، استرس و دیگر نشانه‌های روان‌نژندی یا روان‌پریشی ارتباط دارد و با تعدیل و اصلاح این شیوه‌ها، سلامت روان و بهداشت روانی فرد در جامعه بهبود می‌یابد لذا شناسایی و بررسی شیوه‌های اسنادی علّی افراد در توصیف و چگونگی عملكرد آنها اهمیت بسزایی دارد. بررسی اسنادی علّی و ارتباط آن با میزان رضایت‌زناشویی موضوع اصلی این پژوهش است.

موضوع اسناد از دهة 1960 به بعد پژوهش‌های گسترده‌ای را به خود اختصاص داده است و اكثر پژوهشگران معتقدند افرادی كه بدنبال كشف علل بازده رفتار خود می‌باشند نه فقط به عواقب رفتارهای خود حساس هستند بلكه دربارة علت این عواقب خاص نیز دست به جستجو می‌زنند. این جستجوگری در حیطة تحلیل‌های اسنادی است بنابراین مبحث اسناد به عنوان یكی از مقولات مهم روانشناسی تربیتی امروزه در بین روانشناسان جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است.

محیط روانی خانواده را می‌توان خمیرمایة هیجانی آن دانست كه هر یك از افراد خانواده در آن سهمی داشته و تحت تأثیر آن قرار می‌گیرند. همچنین خانواده به عنوان اولین پایگاه تربیت فرزندان نقش مهمی را ایفا می‌كند. بنابراین خانواده وجه سالم آن جهت تربیت این نیرو از اهمیت زیادی برخوردار است.(صدق‌پور، 1373)

با توجه به اهمیتی كه جوامع امروزی برای تداوم و بقای خانواده و سلامت و بهداشت روانی اعضاء آن قائل است، بررسی و تحقیق بر روی عواملی كه سلامت خانواده، رضایت‌زناشویی را تهدید می‌كند، كاملاً لازم و ضروری به نظر می‌رسد. از جمله عواملی كه رضایت زناشویی را تحت تأثیر قرار می‌دهد اسناد علّی (درونی و بیرونی) است كه این امر خود بر اهمیت موضوع و ضرورت مطالعة آن می‌افزاید و لذا مطالعة رابطة بین اسناد علّی (درونی و بیرونی) از اهمیت بالایی برخوردار است.

هدف تحقیق

در پژوهش حاضر سعی بر این است تا رابطة بین منبع كنترل و رضایت‌زناشویی در زنان متأهل شاغل كه در دبیرستانهای منطقه 3 آموزش و پرورش شهر تهران در سال 1385 مشغول تدریس هستند مورد بررسی قرار گیرد و مشخص شود كه آیا زنانی كه دارای منبع كنترل درونی هستند و معتقدند كه سازندگان اصلی زندگی خود هستند رضایت زناشویی بیشتری دارند یا زنانی كه دارای منبع كنترل بیرونی هستند و معتقدند كه هیچ نقشی در زندگی خود ندارند و موفقیت و عدم موفقیت خود را به تقدیر یا شانس یا عوامل خارجی نسبت می‌دهند بنابراین پژوهش حاضر اهداف ویژة زیر را دنبال می‌كند:

1-بررسی میزان رضایت زناشوی در معلمین زن متأهل دبیرستانهای منطقة 3 آموزش پرورش شهر تهران در سال 1385

2-بررسی نوع منبع كنترل در معلمین زن متأهل دبیرستانهای منطقة 3 آموزش و پرورش در سال 1385

3-بررسی ارتباط بین منبع كنترل و میزان رضایت زناشویی در معلمین زن متأهل دبیرستانهای منطقه 3 آموزش و پرورش شهر تهران سال 1385

سؤالات تحقیق

1-میزان رضایت زناشویی در معلمین زن متأهل دبیرستانهای منطقه 3 آموزش و پرورش شهر تهران در سال 1385 به چه میزان است؟

2-منبع كنترل در معلمین زن متأهل دبیرستانهای منطقه 3 آموزش و پرورش شهر تهران در سال 1385 چیست؟

3-آیا نوع منبع كنترل افراد بر روی میزان رضایت زناشویی آنها تأثیر معناداری می‌گذارد؟

فرضیة تحقیق

میزان رضایت زناشویی در زنانی كه منبع كنترل درونی دارند بیشتر از زنانی است كه منبع كنترل بیرونی دارند.

موضوع تحقیق

بررسی رابطة بین منبع كنترل (بیرونی ـ درونی) با رضایت زناشویی در معلمین زن متأهل دبیرستانهای منطقه 3 آموزش و پرورش شهر تهران در سال 1385

تعریف متغیرها

تعریف نظری

منبع كنترل ¬ منظور از منبع كنترل این است كه شخص تا چه اندازه باور دارد كه می‌تواند بر زندگی خود تأثیر داشته باشد منبع كنترل می‌تواند درونی یا بیرونی باشد. (طباطبایی، 1375)

منبع كنترل بیرونی ¬ كسانی كه منبع كنترل بیرونی دارند معتقدند آنچه بر سر آنها می‌آید اصولاً محصول شانس، تصادف یا نتیجة اعمال مردمان دیگر است.(طباطبایی ،1375)

منبع كنترل درونی ¬ كسانی كه منبع كنترل درونی دارند معتقدند كه سازندگان اصلی زندگی خود هستند. (طباطبایی ، 1375)

رضایت ¬ حالتی هیجانی كه با رسیدن به یك هدف پدید می‌آید. در كار درمانی این اصطلاح به معنی رضایت در ارتباط با پیشرفت در یك فعالیت یا زمینة مورد علاقه به كار می‌رود. (پورافكاری، 1373)

رضایت از زندگی زناشویی¬ در رضایت از زندگی زناشویی ، احساس خوشایندی ، رضایت‌مندی و لذت تجربه شده به وسیلة یك زوج هنگامی كه تمام جنبه‌های زندگی زناشویی خود را مورد توجه قرار می‌دهند. (اولسون ، 1988)

تعریف عملیاتی :

1-منبع كنترل ¬ برای سنجش منبع كنترل درونی و بیرونی از آزمون راتر استفاده می‌كنیم. در این آزمون نمرة 9 و بالاتر در این مقیاس نشانگر جهت ‌گیری درونی (منبع كنترل درونی) و نمرة پایین 9 نشانگر جهت‌گیری بیرونی (منبع كنترل بیرونی) می‌باشد.

2-رضایت زناشویی¬ برای سنجش رضایت زناشویی از آزمون Enrich استفاده می‌شود.

  • نمره‌های كمتر از 30 نشانگر نارضایتی شدید همسران از روابط زناشویی است.
  • نمره‌های بین 30 تا 40 نشانگر عدم رضایت از روابط زناشویی همسران است.
  • نمره‌های بین 40 تا 60 نشانگر رضایت نسبی و متوسط از روابط زناشویی همسران است.
  • نمره‌های بین 60 تا 70 نشانگر رضایت زیاد همسران از روابط زناشویی است.
  • نمره‌های بالاتر از 70 نشانگر رضایت فوق‌العاده از روابط زناشویی همسران است.


تعاریف و مفاهیم اسناد:

نظریه اسنادی چیست؟ نظریة اسناد با فرایندهایی سروكار دارد كه بوسیلة آن فرد پدیده‌ها را بعنوان علّتی از محیط نسبتاً ثابتی تفسیر می‌كند. بنابراین نظریه‌پردازان اسنادی با سؤالات «چرا» یا «روابط بین پدیده»،”اثر”و “دلایل” یا (عوامل مسئول) برای آن پدیدة سرو كار دارند. ادراك علیّت ، یك اسناد تحمیل شده بوسیلة ادراك كننده است. علتها بخودی خود به طور مستقیم قابل مشاهده نیستند بطور مثال وقتی یك نفر روی انگشت پای شما ایستاده است فقط می‌توانید نتیجه بگیرید كه او ناراحت است یا اینكه بطور تصادفی این كار را انجام داده است.

فرض اساسی نظریه‌پردازان اسنادی اینست كه (بشر برای رسیدن به مهارت شناختی بوسیلة ساختار علّی محیطش، برانگیخته می‌شود او می‌خواهد بداند كه چرا یك پدیده اتفاق می‌افتد از چه منبعی، حالتی یا انگیزة رفتار بوجود می‌آید.

و این‌را تحلیل خود را از انگیزش با این فرض شروع می‌كند كه مردم حتماً علت شكست یا موفقیت خود را به عوامل زیر نسبت می‌دهند.(طباطبائی، 1381)

1-خوش‌شانسی یا بدشانسی

2-دشواری یا آسانی تكلیف

3-حمایت مردم یا رفتار غیردوستانة آنها

4-میزان تلاش و كوشش یا عدم تلاش

5-میزان توانایی خود

بر اساس نظریه اسنادی ، موفقیت‌ها و شكستهای قبلی در تكالیف نه تنها مستقیماً بر ادراكات شخص از شایستگی و در نتیجه بر انگیزش بعدی او در نتایج مشابه تأثیر می‌گذارند، بلكه اسناد شخص را برای موفقیت‌ها و شكستهایش بر انتظارات او برای موفقیت در آینده و در نتیجه در انگیزش او تأثیر می‌گذارد یعنی باورهای فرد در بارة علت شكست یا موفقیت برای درك موفقیّت بعدی از خود موفقیت‌ها و شكستها مهمتر هستند، برای مثال شاگردی كه در امتحان ریاضیات شكست می‌خورد، امكان دارد معتقد باشد كه شكست او بخاطر تنفّر معلم از اوست و به این وسیله مسئوولیت پاسخهای مشابه خود را بر عهده نگیرد یا ممكن است اعتقاد داشته باشد كه او ریاضی را خوب نفهمیده است.

هر كدام از این اسناد برای شكست نتایج متفاوتی برای انتظارات عملكرد او در آزمون‌های ریاضی در آینده خواهند داشت بر اساس نظریة واینر، افراد بطور كلی شكست‌ها و موفقیت‌های خود را به یكی از چهار علت توانایی خود، دشواری تكلیف و خوشبختی و یا كمك غیرعادی دیگران، اسناد می‌دهند . این چهار اسناد می‌تواند در 3 بُعد مشخص كرد كه به روشن شدن چگونگی تأثیرآ ‌نها بر انتظارات فرد برای موفقیت آینده تأثیر می‌گذارد كه ‌آنها را می‌توان به اسناد درونی یا بیرونی، طبقه‌بندی كرد، اسناد درونی مربوط به خود فرد می‌شود در حالیكه اسناد بیرونی مربوط به عوامل بیرونی و غیرمرتبط با خود فرد می‌باشند، توانایی و تلاش اسناد درونی هستند زیرا آنها مستقیماً به فرد مربوط هستند در حالیكه میزان دشواری تكلیف و خوشبختی اسناد بیرونی هستند.

علاوه بر این، اسناد را می‌توان به بعد ثبات‌پذیری و ثبات‌ناپذیری تقسیم كرد.

اسناد ثبات‌پذیری یا (پایدار) در طول زمانها و موقعیت‌های گوناگون باقی می‌ماند. در حالیكه اسناد ثبات‌ناپذیر(ناپایدار) در طول زمان و مكان تغییر می‌كند یا در نوسان است.

مردم معمولاً توانایی را یك ویژگی ثابت در نظر می‌گیرند. در مقابل تلاش به عنوان یك ویژگی شخصی ناپایدار در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از مردم كه به خوشبختی استناد می‌كنند آن را قابل تغییر می‌دانند (همان منبع).

نظریة اسنادی بر این باور است كه رفتار برانگیخته شده از دو منبع انرژی دریافت می‌كند، بدین قرار :

1-سرچشمة ذاتی : نیروهای زیست‌شناسی رفتار را برای رسیدن به موفقیت و پرهیز از شكست سوق می‌دهند (اتكسیون و هیلگارد، 1983 ترجمه براهنی).

2-تعامل هیجانی: ارزیابی شناختی انسان از پیشرفت‌ها و عقب‌ماندگی‌های گذشته، همچنین جهت رفتار برانگیخته شده مثل هدفهایی كه دنبال می‌كنیم از 3 منبع زیر تأثیر می‌پذیرد.

1-تجربة قبلی با تكلیف یا تكلیف مشابه

2-اسناد علّی موفقیت‌ها یا شكست‌ها كه در طی این تكالیف ساخته می‌شوند

3-انتظارات دربارة موقعیت‌های مشابه بعدی.

واینر عقیده دارد اسنادهای افراد از 3 منبع سرچشمه می‌گیرند:

1-اشاره یا نشانه‌های موقعیتی : تعداد متنوعی از اطلاعات در هر موقعیت یادگیری به تصمیم‌گیری یاد گیرنده در بارة اینكه چرا قوی یا ضعیف بوده‌اند كمك می‌كنند این اشاره‌ها عبارتند از :

الف: تجارب با تكلیف یا تكالیف مشابه

ب : موقعیت خود و همسالان

ج : زمان گذرانده شده برای تكلیف

د : مقدار كمك درك شده در طی فعالیّت

2-عقاید قبلی با طرح علّی : معلمان و شاگردان، عقایدی دربارة شكست یا موفقیّت دارند كه اینها را از خلال تجارب، خواندن، گوش دادن به والدین یا متفكّران مشهور كسب می‌كنند. بعضی از فراگیران معتقدند كه تلاش كلید موفقیّت است در حالیكه بعضی دیگر مخالفند.

3-ادارك خویشتن: فراگیرانی كه عزّت‌نفس بالایی دارند ریشة موفقیت خود را در كوشش و توانایی می‌دانند نه در درجة دشواری یا خوشبختی.

فراگیرانِ دارای انگیزش بالای پیشرفت، كوشش را به عنوان كلید موفقیت خود می‌دانند در حالیكه افرادی كه دارای انگیزش پایین هستند اغلب شانس (خوشبختی) یا میزان دشواری تكلیف را علت موفقیت یا شكست خود می‌دانند (طباطبایی، 1381).

هر دو مورد خوشبختی و شانس و دشواری تكلیف از لحاظ تجربی به یك شیوه طبقه‌بندی شده‌اند، بیرونی ، ناپایدار و غیرقابل كنترل.

شخص ممكن است بپذیرد كه خوشبختی را می‌توان درونی و ثابت در نظر گرفت همانطوری كه در اصطلاح «فرد خوشبخت» به كار رفته است نشان می‌دهد این یك صفت است. شانس در مقایسه با خوشبختی بیشتر معنی صریح، تصادفی و اتفاقی را می‌رساند، با اینحال با توجه به تحقیقات ، از میان 7 اسناد، خوشبختی پیش‌بینی ناپذیرترین و بعد از آن شانس پیش‌بینی ناپذیر بوده است. یافتة جالب اینكه هر دو مورد خوشبختی و شانس نه به عنوان عمومی و نه به عنوان جزیی طبقه ‌بندی شده‌اند. این یافته تصادفی و اتفاقی بودن این دو اسناد را می‌رساند این احتمال همواره وجود دارد كه كنترل‌پذیری با پیش‌بینی اشتباه گرفته شود در هر نمونه‌ای كه تفاوت میان كنترل‌پذیری و پیش‌بینی پذیری از لحاظ آماری معنی‌دار بوده و درجه‌بندیهای كنترل‌پذیری برای اسنادها ( مثل خلق و خو یا مهارت، دانش، تلاش و كمك) وجود داشت است، درجه‌بندی پیش‌بینی‌پذیری كمتر از كنترل‌پذیری بوده است.

از دیدگاه علمی ، فرد انتظار دارد كه پیش‌بینی‌پذیری بر كنترل‌پذیری مقدّم باشد شخص قبل از اینكه قادر به كنترل باشد باید قادر به پیش‌بینی باشد. ظاهراً این دو بعد مستقل از یكدیگر عمل می‌كنند، شخص می‌تواند هم پیش‌بینی و هم كنترل كند می‌تواند پیش‌بینی كند امّا كنترل نكند، می‌تواند كنترل كند امّا پیش‌بینی نكند و شخص نه قادر به كنترل و نه قادر به پیش‌بینی است. البته موارد ناتوانی برداشت افراد درونی یا بیرونی بودن یك اسناد نیز مسأله‌ای تعیین كننده است برای نمونه اگر چه منطقی به نظر می‌رسد خوشبختی را به عنوان یك علّت بیرونی طبقه‌بندی كنند ولی افرادی نیز وجود دارند كه خوشبختی را به عنوان یك علت درونی تصوّر كنند (مثلاً جملة؛ شما خوشبختی را خودتان می‌سازید) ممكن است بعضی از افراد بر این باور باشند كه توانایی را می‌توان بهبود بخشد (بر خلاف استعداد درونی كه نمی‌توان آن را بهبود بخشد) بنابراین ادراكات اسناد كننده نیز مهم است (همان منبع).

همچنین طبق بررسی‌های انجام گرفته نسبت انسان با طبیعت بر حسب گسترش دانش انسان در خصوص پدیده‌های مادی پیوسته در حال تغییر است. اسكینر (1971) در كتاب « فراسوی آزادی و منزلت» با طرح «انسان با قبول این واقعیت كه بواسطة نیروهای خارج از خودش كنترل می‌شود باید از خود تعیین‌كنندگی دست بردارد.» در حقیقت بر این باور است كه می‌توان گرایش‌ها و امیال انسانی را بی‌آنكه درگیری اریابی‌های درونی گردند بر حسب تقویت‌های مناسب اجتماعی از بیرون كنترل كرد. این ایده در مقابل موضع‌گیری‌هایی قرار می‌گیرند كه با استناد به كنترل درونی بر خود هدایتگری فرد تأكید می‌كنند بدین نحو مفهوم منبع كنترل و تئوری‌های مربوط به آن قدم به میدان می‌گذارد.(غفوری ، 1376)

مفهوم منبع كنترل و مبانی تئوریك اسنادها:

مفهوم منبع كنترل به شكلهای بسیاری در سراسر تاریخ بشری ظاهر شده است، تراژدیهای یونان باستان آكنده از پندارهای درماندگی بشر در برابر خدایان و یا سرنوشت بود. نمایشنامه‌های شكسپیر هم نمایشگر سرنوشت محزون از پیش تعیین شده و هم نمایانگر ارادة آزاد است («گناه بروتوس عزیز، نه در ستارگان بلكه در خود ماست» ژولیوس سزار) (همان منبع).

فیلسوفان با مفهوم منبع كنترل تحت عنوان جبرگرایی در برابر ارادة آزاد، دست به گریبان بوده‌اند، جامعه‌شناسان آن را بعنوان خودمختاری در برابر از خودبیگانگی و یا ناتوانی نام برده‌اند و روانشناسان از آن بعنوان رفتارگرایی در برابر ذهن‌گرایی نام برده‌اند (مسدد، 1379).

مفهوم منبع كنترل در بطن نظریة یادگیری اجتماعی شكل گرفته است. محرك اصلی مطالعة چنین متغیّری منبعث از دستاوردهای تحلیل از خلال رواندرماندگی بیماران بوده است. تحلیل بیماران نشان می‌دهد در حالیكه پاره‌ای از بیماران از تجارب جدیدشان سود می‌جویند یا رفتارشان را در نتیجة تجارب جدید تغییر می‌دهند، پاره‌ای دیگر با اسناد چنین تجاربی به بخت یادیگران و نه رفتار یا ویژگیهای خودشان آنها را نادیده می‌انگارند.

راتریكی از نظریه‌پردازان یادگیری اجتماعی برای تعیین این مشاهدات وارسی مداخله‌گری، متغیّر انتظار را سودمند تلقّی كرد. وی و همكارانش آزمایشهایی كه در باب تأثیر تقویت‌ها بر انتظارات انجام دادند مشاهده كردند كه كاهش و افزایش انتظارات به دنبال تقویت‌ها به ماهیّت موقعیت و نیز ویژگی‌های كسی كه تقویت می‌شود بستگی دارد، به این ترتیب یك تقسیم‌بندی دوگانه در شكل‌گیری منبع كنترل از جانب آنها مطرح شد. وقتی فرد بر این باور باشد كه تقویت یا پیامد یك رفتار به رفتار خود وی یا ویژگیهای شخصی‌اش وابسته است چنین فردی واجد كنترل درونی است در حالیكه اگر معتقد باشد كه تقویت یا پیامد یك رفتار تابعی از شانس، بخت، سرنوشت، دیگران مقتدر یا آنكه منتج از شرایطی غیرقابل كنترل است دارای كنترل بیرونی است (غفوری، 1376).

از آنجا كه مفهوم كنترل درونی ـ بیرونی (منبع كنترل) در چارچوب یك مفهوم كلی یعنی در ادراك كنترل قرار می‌گیرد بنایراین دروهلة نخست به تعاریف و مقوله‌بندی در باب مفهوم كنترل می‌پردازیم.

بررسی میزان آشنایی مدیران با مفهوم ارتباطات یکپارچه در بازاریابی

پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال است كه بر اساس قرائن موجود تجربی و علمی، مدیران بازارایابی شركتهای دولتی و خصوصی در زمینه مواد شوینده مستقر در تهران، تا چه میزان با مفهوم جدید ارتباطات یكپارچه (IMC) آشنا بوده و تا چه میزان از تكنیكهای آن طراحی استراتژی بازاریابی محصولات خود استفاده می كنند
دسته بندی بازاریابی و امور مالی
فرمت فایل doc
حجم فایل 638 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 510

بررسی میزان آشنایی مدیران با مفهوم ارتباطات یکپارچه در بازاریابی

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1 عنوان تحقیق

بررسی میزان آشنایی مدیران با مفهوم ارتباطات یکپارچه در بازاریابی

1-2)بیان مسأله

پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال است كه بر اساس قرائن موجود تجربی و علمی، مدیران بازارایابی شركتهای دولتی و خصوصی در زمینه مواد شوینده مستقر در تهران، تا چه میزان با مفهوم جدید ارتباطات یكپارچه (IMC) آشنا بوده و تا چه میزان از تكنیكهای آن طراحی استراتژی بازاریابی محصولات خود استفاده می كنند.

ارتباطات بازاریابی به مدیران یادآوری می كند كه همه عناصر تبلیغات و ارتباطات باید به صورت یكپارچه با یكدیگر هماهنگ شوند تا همانند صدای سازهای یك اركستر سمفونیك كه هدف مشخصی را دنبال می كند به گوش برند. (آمیكو به نقل از حیدرزاده- 27)

اهمیت تحقیق:

امروزه با توجه به جهانی شدن و توسعه فن آوری های نوین، مفاهیم جدیدی منجمله، بازاریابی ارتباطی ارائه شده است. مفهوم IMC فرصتهای زیادی در پیش روی شركتهای مختلف قرار داده است.

امروزه شركتهای بزرگ دنیا از بازاریابی انبوه رویگردان شده و با توجه ویژه به مقوله ارتباطات، توجه خود را به یكپارچه كردن ارتباطات مدیریت بازار معطوف نموده اند.

ارتباطات بازاریابی یكپارچه (IMC) فعالیتی است جهت متحد كردن همه ابزارهای ارتباطی بازاریابی و مشاركت و گسترش دادن پیامها برای ارتباط برقرار كردن دوطرفه با مخاطبان هدف از یك راه تازه.

برنامه IMC از برنامه های سنتی تبلیغاتی خیلی پیچیده تر می باشد زیرا كه منابع پیام بیشتر، ابزارهای ارتباطی بیشتر و مخاطبان بیشتری را مد نظر قرار می دهد.

با توجه به موارد ذكر شده و هزینه های سرسام آور تبلیغات برای شركت های تجارتی، در سال 1993 پیشنهاد شد كه با محوریت قرار دادن ارتباطات در فرآیند بازاریابی ضمن برقراری ارتباطات مؤثر با مخاطبان، می توان تا مقدار زیادی هزینه های مرتبط با تبلیغات انبوه را كاهش داد و با استفاده از بخش ارتباطات و روابط عمومی، موفقیت های بیشتری را كسب كرد. (صمدی، عباسی0 435، 436)

تبلیغات مدرن شكل جدیدی از تلاش اولیه ای است كه برای تبلیغات می شده است . مبلغین آمریكا، سالانه 244 بیلیون دلار برای تبلیغات هزینه می كنند و در كل دنیا، چیزی نزدیك به 465 بیلیون دلار صرف تبلیغات می شود. هر چند تبلیغات اكثراً توسط شركتهای تجاری استفاده می شود، ولی در سازمان های بدون سود، حرفه ای ها و آژانس های اجتماعی نیز كاربرد دارد. در واقع بزرگترین شركتی كه در قرن 21 بیشترین هزینه را در تبلیغات داشت، یك سازمان بدون سود بود.

استراتژی تبلیغات شامل دو عنصر اصلی است. ایجاد پیام های تبلیغاتی و انتخاب رسانه برای تبلیغات در گذشته، شركت ها به رسانه به عنوان تابعی از فرآیند تولید پیام می نگریسته. دپارتمان تولید ابتدا تبلیغات مناسب را خلق می كرد و سپس دپارتمان رسانه، بهترین رسانه را برای رساندن این پیام به مخاطبین انتخاب می كرد ولی امروزه قطعه بندی رسانه ها، تعیین هزینه های رسانه و استراتژی های بازاریابی متمركز به هدف، اهمیت فرآیند انتخاب رسانه را افزایش داده اند. (Kotler 480, 482)

بازاریابی برای هر نوع حركت آگاهانه و هدفمند در بازار امروزه ضرورت دارد- بازاری كه دیگر نه مرز می شناسد و نه مشتری خاصی را در نظر دارد. «جهانی شدن» بازار، پدیده ای است كه به تدریج چهره خود را نمایان می سازد. شعار امروز بازاریابی برای همه كارآفرینان و مدیران و بازاریابان حرفه ای در این جمله كوتاه خلاصه می شود: «جهانی بیندیش، محلی عمل كن». جهانی شدن بازار یعنی اقتصاد و تجارت بدون زر و لازمه آن بینش وسیع، حركت هدفمند، نگرش سیستمی و افزایش توانمندیها و بهبود مقررات و قوانین است. بازاریاب امروز باید مرزها را بشكند، مغزش را به كار اندازد و رمزهای كامیابی را زودتر از دیگران بیابد و بشناسد تا بتواند در تلاطم بازار واقعی كه در آن حرفه ایها در شكار لحظه ها هستند و فرصتها را به سادگی از دست نمی دهند، خود را نجات دهد. (روست، ونوسی، ابراهیمی- 2)

جهانی شدن قلمرو بازاریابی، روندها و روند سازها را هر چه بیشتر گسترده ساخته و تبلیغات را قابل انتقال به آن سوی مرزها می شود. پیشرفت در امكانات، تلفنهای همراه، شبكه های رایانه ای و پهنای باند مخابرات، تشكیل گردهمایی مجازی را تسهیل می كند كه در آنها تبلیغات به دور از محدودیتهای جغرافیایی سیر می شود. نشر روز قرون نام و نشان هائیست همراهی گسترده تر مردم شده، قابلیت تأثیرگذاری تبلیغات را افزایش می دهد. از سوی دیگر افزایش درآمد قابل تصرف مردم در سراسر جهان، مشاركت گسترده، آنها را در اینگونه پدیده های همدیگر توسعه می بخشد. (حیدرزاده- 62)

گرایش به رسانه های ،دلایل مشخص خود را دارد و در واقع به ویژگی های منحصر به فرد آنها باز می گردد كه هفت مورد آن آشكار است:

1-آزادی از زمان و مكان.

2-امكان دسترسی به ادبیات جهانی واژه ها.

3-امكان استفاده از گرافیك متحرك، موسیقی، صدا و تصویر.

4-امكان ارتباط بی واسطه.

5-امكان كنش و واكنش دو سویه.

6-امكان شخصی شدن

7-رفتارهای افقی و بدون سلسله مراتب (شكرخواه- 28، 29)

با توجه به موارد فوق می توان اهمیت ارتباطات در بازاریابی را اینگونه بیان نمود كه از طریق هماهنگ نمودن و انسجام بخشیدن به فعالیتهای تبلیغی از دوباره كاری و هزینه های مرتبط با آن اجتناب خواهد شد، همچنین در مزیت هم افزایش (Synergy) ابزارهای مختلف تبلیغاتی استفاده خواهد شد و سرانجام برنامه های تبلیغاتی به صورت كارا و اثربخش طراحی خواهند شد. (صمدی، عباسی- 449)

با وجود اینكه امروزه نوك پیكان رقابت شركتهای برتر دنیا در عرصه تجارت را بازاریابی تشكیل می دهد، هنوز این علم یا هنر، جایگاه خود را در كشور ما نیافته است . در بسیاری از موارد گویا حتی تعریف درستی از آن درك نمی شود.

كالا از منظر بازاریابی تركیب از محصول (Product) ، بسته بندی (Package)، برچسب (Lable)، قیمت (Price)، نام (Brand) و شعار تبلیغاتی (Slogan) می باشد. نه تنها محصول بلكه كلیه عناصر فوق در انتخاب كالای شركت از سوی بازار مؤثر هستند. تقریباً می توان در مورد كالاهایی كه مصرف كننده نهایی آنها عموم مردم می باشند (نظیر شوینده ها) اهمیت عناصر آمیخته فوق را به ترتیب ذیل رتبه بندی كرد:

1-قیمت- محصول (در یك بازار خاصی، معمولاً بین این دو پارامتر، همبستگی شدیدی وجود دارد)

2-نام و شعار تجاری

3-بسته بندی

4-برچسب

گذشت زمان مظروفی بوده است كه در آن افزایش تولید، تنوع مارك ها و اشباع بازارها را داشته ایم. ظهور تولید كنندگان متعدد بویژه در صنعت فوق الذكر موجب شده است كه انتخاب مشتریان در خرید هر كالا بشدت افزایش یابد، به عبارت دیگر امروزه كسی مجبور به خرید نام و یا مارك خاصی نیست، نكته حائز اهمیت این است، كه در طول زمان، امكان حفظ امتیازات تكنولوژی برای یك تولیدكننده میسرنیست عملاً نیر تولیات كالاهای مورد در بخش ویژه ای از یك بازار از نظر كیفیت محصول در دراز مدت به سمت یكدیگر سوق می یابند. این در حالی است كه تولیدكننده محتاج به القاء برتری و حداقل القاء تفاوت كالای خود با كالاهای رقبا به مشتریان است تا توجه آنان را به كالایش جلب كرده و شرایط خرید كالا را از سوی مشتریان فراهم سازد.

در پی احساس ضرورت فوق، شركتهای كشورمان تلاش می كنند كه با تبلیغات گسترده از طریق رسانه های مختلف (بیل بوردهای شهری- تلویزیون- رادیو- روزنامه ها و مجلات و….) بتوانند نوعی امتیاز و یا تفاوت را بین كالای خود و رقبا ایجاد نمایند و با شناساندن خود به مشتریان شانس فروش كالای خود را در مقابل نمونه رقیب افزایش دهند. بواسطه محدودیت در ایجاد نوآوری های حتی و سپس حفظ آن، عدم شركتها به سمت ایجاد تفاوتهای القایی سوق یافته اند كه مستلزم ا ستفاده كارآمدتر از دیگر عناصر تركیب كالا است. ولی بدلیل عدم توانایی در انتخاب تركیب كالایی مناسب برای مصداق حرفه ای خود كارایی هزینه های تخصصی به امر تبلیغات و بازاریابی را در شركتهایشان با افت كیفیت مواجه می كنند. در بین عناصر تركیب كالایی مذكور، به طور بی سابقه ای گسترش یافته است و نیز راههای ارتباط میان شركتها، مشتریان و محیطهای دیگر به گونه ای مؤثرتر و كارآمدتر طراحی می شود. توجه به مشتری همواره از معیارهای اصلی یك بازاریابی موفق بوده است اما تصورات در این باره كه چگونه می توان یك جهت گیری كارآمد در ارتباط با مشتریان داشت به شدت تغییر كرده است و انتخاب بهترین مسیرها برای رسیدن به مشتری بسیار مهم تر شده است. اگر در دهه های هشتاد و نود اغلب سیستم های مدیریت مشتری با هدف جمع آوری حداكثر اطلاعات در باره مشتریان تدوین می شده تا در نهایت ا ز این اطلاعات در جهت عرضه مناسب كالا برای ای مشتریان استفاده شود، در عصر حاضر، اغلب تیم های مدیریت مشتری با هدف پی بردن به نیازهای فردی مشتریان شكل می گیرد و عرضه با توجه به نیازهای تك تك مشتریان انجام گیرد. در حالی كه در دهه های هشتاد و نود نوعی عرضه استاندارد وجود داشت كه بر اساس اطلاعات كلی در باره مشتریان صورت می گرفت. امروزه، مشتریان دیگر در قالب گروههای مقصد، طبقه بندی نمی شوند بلكه هدف اصلی در بازاریابی نوین آن است كه بر اساس الگوی برنده- برنده نیازهای مشتریان به بهترین شكل ممكن تأمین شود.

جان هاگل سوم و آرتور بی آرمستراگ در این ارتباط به بازارهایی اشاره می كنند كه در آنها، مشتریان سایر عوامل مؤثر در زمینه قیمت و حتی نوع كالاها را هم تعیین م یكنند. به دیگر سخن در بازاریابی نوین، مشتریان در صدر تمامی برنامه ها و استراتژی ها قرار دارند و نقش محوری ایفا می كنند. در این عرصه هیچ فرق نمی كند كه كجا می توان یك مشتری بالقوه را یافت، در سوپرماركت، در سفر، سركار، در خانه یا در مقابل كامپیوتر؛ بلكه مهم آن است كه همیشه و همه جا در اندیشه جذب تك تك مشتریان بود. همواره وظیفه اصلی بازاریابی آن است كه همیشه خود را به صورت انعطاف پذیری با طرحها و الگوهای موجود سازگار كرده و ابزارهای مناسب را به منظور برآورده كردن نیازهای مشتریان در اختیار قرار دهد.

یكی از عمده ترین مشكلاتی كه بازاریابی امروزی با آن روبرو است، تجزیه روزافزون آن است، از مدت ها پیش، بازاریابی كلاسیك با استفاده از روشها و ابزارهای نوین بازاریابی، تكمیل شده است. روشها نوین بازاریابی و مدیریت مشتری امكانات تازه ای را برای ابزارهای مدیریتی كلاسیك فراهم كرده است.

پیش قراولان دنیاهای نوین رسانه ای مانند مارشال مك لوهان از دهها سال پیش، شبكه ای شدن را به عنوان ویژگی اصلی روشها، مشكل ارتباطات و اقتصاد آینده می دانستند.

جهان بازاریابی نیز به شدت تحت تأثیر این ویژگی شبكه ای شدن قرار دارد. این مسأله از آنجا قابل درك است كه مدیریت ارتباطات در روند بازاریابی همواره دارای اهمیت بیشتری می شود.

یكی از ویژگیهای مهم بازاریابی نوین آن است كه در آن ارتباطات به صورت یك طرفه نیست و همه با هم در ارتباط متقابل هستند. این مسأله نه تنها چالشی بزرگ برای شركتها محسوب می شود بلكه مدلهای بازاریابی یكپارچه است این امكان را فراهم می كند كه علاوه بر بازارهای جمعی كلاسیك، بازارهای تازه ای نیز تشكیل شود كه در آنجا عرضه كنندگان و خریداران با هم ارتباط مستقیم برقرار كرده و كالاهای مورد نیاز یكدیگر را تأمین كنند.

تغییراتی كه بواسطه رسانه ها و تكنولوژی های جدید در روند بازاریابای صورت گرفته است هیچ گاه موجب نشده است كه نقش اصلی بازاریابی دچار تحول محسوسی شود. هنوز هم مهمترین دل مشغولی صاحبان كارخانه ها و مدیران شركتها آن است كه محصولات خود را به گونه ای عرضه كنند كه با حداقل هزینه و حداكثر سودآوری به فروش برود.

این معیارها مرزهای طبیعی هرگونه بازاریابی انعطاف پذیر و مبتنی بر فردگرایی را نیز به خوبی تعریف می كند. (هرمان- طولانی- 48)

1-4) اهداف تحقیق

1-5) قلمرو تحقیق

تحقیق حاضر به بررسی کلیه شرکتهای دولتی وخصوصی فعال درزمینه مواد شوینده وبهداشتی در تهران پرداخته است .

ازپرسشنامه به عنوان ابزار گردآوری اطلاعات استفاده شده وجمع آوری پرسشنامه ها حدود دو ماه ( خرداد ، تیر ) به طول انجامیده است .


فرضیه ها وسؤالات تحقیق

بین میزان آشنایی مدیران بازاریابی با مفهوم(ای ام سی ) ونحوه تعامل با مشتران نهایی همبستگی وجود دارد.

در این خصوص سؤالات 5 ، 6 ، 7 ، 8 ، 15 و 24 طراحی شدند.

بین میزان آشنایی مدیران بازاریابی با مفهوم( ای ام سی) و یکیارچه کردن ابزارهای ارتباطی، همبستگی وجود دارد.

در این خصوص سؤالات 14 ، 16 ، 17 و 19 طراحی شدند.

بین میزان آشنایی مدیران بازاریابی با مفهوم(ای ام سی ) و انتخاب محتوای ییام در رسانه ها ،همبستگی وجود دارد.

در این خصوص سؤالات 18 ، 20 ، 22 و 23 طراحی شدند.

بین رشته تحصیلی مدیران بازاریابی و استفاده از استرتژی های نوین بازاریابی، همبستگی وجود دارد.

در این خصوص سؤالات 4 ، 13 ،21 ، 25 ، 26 و 27 طراحی شدند.

بین میزان آشنایی مدیران بازاریابی با مفهوم(ای ام سی ) و تولید محصولات، همبستگی وجود دارد.

در این خصوص سؤالات 9 ، 10 ، 11 و 12 طراحی شدند.

پرسشنامه سؤال 2 مشتریان بالقوه

دومین گام از فرآیند هشت مرحله ای ارتباطات بازاریابی یکپارچه ، ارزیابی مشتریان احتمالی است. برای اینکه شرکتها می خواهند بهترین مشتریان و مشتریان بالقوه را داشته باشند، در گام دوم مشتریان و مشتریان احتمالی ارزیابی می شوند. بهترین راه برای ارزیابی مشتریان و مشتریان احتمالی این است که توجه بیشتری به جزئیات ” درآمدهای جاری” داشته باشیم ، بدین معنی که بعد از آن شرکتها بتوانند تعیین کنند که برای ثابت نگه داشتن میزان رشد و یا هدایت مشتریان به سوی محصولات یا خدمات خاصی در پرفایل شرکت، به چه میزان سرمایه گذاری کنند. بعلاوه، هنگامی که شرکتها جزئیاتی مثل میزان درآمدزایی یک شخص یا گروه در آینده را بدانند، می توانند تصمیم بگیرند که به چه میزان تمایل دارند بر روی مشتریان احتمالی سرمایه گذاری کرده و آنها را به یک مشتری تبدیل کنند. (صمدی، عباسی ـ 437)

IMC تمام منابع ارتباطاتی که مشتری با محصول یا خدمات پیش از فروش دارد را شامل می شود. فرآیند IMC قبل از تولید محصول با مشتری شروع می شود و دوباره در تعیین و تعریف اشکال و متدهایی که از طریق آنها ارتباطات مؤثر شکل می گیرد به کار گرفته می شود.

(J.KITCHEN, DE PELSMACKER-6)

پرسشنامه سؤال 3 مشتری

امروزه ، مبحث کیفیت و رضایت مشتری از محصولات تولیدی فراتر رفته و زمینه های خدماتی را نیز تحت پوشش قرار داده است. آموزش فرآیندی است که افراد طی آن، مهارت ها ، دانش و گرایش مناسب را جهت ایفای نقش خاصی می آموزند. (کتسون ، 1994 به نقل از رهنورد، عباسپور ـ 1383)

ارزش آفرینی (سود) سازمانها به رضایت مشتری یا گیرندگان خدمت وابسته است. رضایت مشتری نیز به کیفیت خدمات دریافتی کارکنان سازمان بستگی دارد. لذا قابلیت خدمات رسانی کارکنان در زنجیرة سود ـ خدمت نقش کلیدی دارد و این نتیجه به نوبت خود به کیفیت خدمات دریافتی از سازمان بستگی دارد. دسته ای از عوامل درونی یک سازمان بر رضایت مشتری مؤثر می باشد، این عوامل را عوامل هشت گانه « کیفیت خدمات داخلی» نامیده اند. با سنجش کیفیت این عوامل، مدیران قادرند تعیین نمایند برای رسیدن به رضایت مشتری چه فعالیتهایی در داخل سازمان باید بهبود یابد و به طور خلاصه کمیت و کیفیت خدمات داخلی به وظایف کارکنان یک سازمان بستگی دارد و خدمات داخلی با قابلیت خدمت رسانی کارکنان به مشتریان دارای رابطه ای از نوع همبستگی است و کیفیت خدمات داخلی در مقایسه با حقوق و دستمزد با رضایت کارکنان دارای همبستگی قویتری است. (اعرابی ـ اکرمی ـ 1382 ـ 274)

ارتباطات بازاریابی موفق ، نیازمند ایجاد ارتباط دوطرفه بین مشتریان و برندها است. (اصطلاح برند(Barand) یک برچسب مناسب برای توصیف تمام تلاشهای هماهنگ بازاریابی به شمار می رود که می تواند یک محصول، ارائه خدمات، یک خرده فروشی، یک شرکت رسانه ای یا حتّی یک شخص باشد.) (SHIMP-5)

یک ارتباط، عامل باثباتی بین برند و مشتریان آن است. ایجاد ارتباط دوطرفه با مشتری کلید فروش مدرن است و IMC یکی از کلیدهای ایجاد ارتباط با مشتری است. ارتباط دوطرفه میان مشتریان و برندها منجر به تکرار خرید و اعتماد به برند می شود. (همان ـ 13)

فروش واسطه ای یکی از اجزاء IMC است که برای مطلوب کردن ارتباطات فردی و تقابلات با مصرف کننده ها برای توسعه رابطه درازمدت سودآور با مشتریان تلاش می کند. مصرف کننده های راضی، وفادار می شوند و مصرف کننده های وفادار ، سودآورتر می شوند. فروش واسطه با استفاده از IT، ارتباطات بازاریابی را به توسعه ارتباطات با مشتری قادر می سازد منبع اطلاعاتی فروش واسطه ای ، حاوی ویژگیهای مصرف کننده، اطلاعات ارتباط و آنالیز می باشد که فروشنده را به دستیابی به گروههای هدف ویژه قادر کرده و آنها را از خریداران اولیه به مشتریان همیشگی تبدیل می کند. اثربخشی فروش واسطه ای بستگی به میزان رضایت مشتری و میزان وفاداری او دارد.

(J.KITCHEN, DE PELSMACKER-138,139)

پرسشنامه سؤال 4 ارتباط طولانی مدت با مشتری

IMC فرآیند توسعه و انجام اشکال مختلف برنامه های ارتباطی اثرگذار با مشتریان در طول زمان می باشد. هدف IMC تحت تأثیر قرار دادن مستقیم رفتار مخاطب انتخابی است. IMC یک فرآیند تجاری استراتژیک است که برای برنامه ریزی، توسعه، اجرا و ارزیابی برنامه های ارتباطی مؤثر و قابل اندازه گیری و هماهنگ در طول زمان با مشتری ها و مصرف کننده ها و سایر افراد مورد هدف به کار می رود.

(J.KITCHEN, DE PELSMACKER-7)

بسیاری نویسندگان معتقدند که استفاده از استراتژی Push ، منجر به رقابت های شدید قیمتی و انتقادهای همیشگی از قیمت ها می شود. اگر این استراتژی به صورت نادرستی استفاده شود می تواند منجر به تخریب آینده ی بازار یک محصول برای دستیابی به اهداف کوتاه مدت شود. پیشبرد فروش حمایت واسطه ها را بدست می آورد و مصرف کننده آن را می خرد، امّا تبلیغات باعث ایجاد انصاف ،عدالت و تقدّم به صورت طولانی مدت می شود. با اختصاص بودجه ی تبلیغات شبکه ای به وسایل پیشبرد فروش، شرکت ها در سود کوتاه مدت موفق خواهند بود، امّا در ایجاد انصاف، تعهّد مشتری ، سهم فروش و ارتباطات طولانی مدت با مشتری ناموفق خواهند شد.

(KOTLER, ARMESTRONG-445)

پرسشنامه سؤال 5 مخاطبان آگاه

IMC یک اصطلاح انتخابی برای تمام فعالیت های ارتباطی است که در فروش یک محصول به کار می رود. هدف از ارتباطات بازاریابی، اضافه کردن ارزش محصول در نظر خریدار و مشتری است.

(J.KITCHEN, DE PELSMACKER-20)

از جمله اجزای مختلف ترویج مختلط ـ اهمیت تحت تأثیر قرار دادن صداقت مصرف کننده از طریق ارتباطات بازاریابی و دیگر ـ اهمیت افزایش چهره عدالت و انصاف یک شرکت می باشد که بر روی افزایش محصول در نظر خریدار و مشتری تأثیر بسزایی دارد. (همان ـ 18)

کاتلر چهار نوع تغییر اجتماعی را مشخص می کند :

1- تغییر شناختی

2- تغییر کنشی

3- تغییر رفتاری

4- تغییر ارزشی

تغییر ارزش به معنای تلاش برای آگاه کردن گروه هدف از محصولات شرکت می باشد. (دهقان ـ 174)

از لحاظ قانونی ، شرکت ها باید از تبلیغات فریبنده یا غلط پرهیز کنند. نباید ادعاهای غلط داشته باشند و باید از تبلیغات بالقوه برای فریب بپرهیزند حتی اگر هیچ کسی فریب نخورد و باید سعی در ارائه اخبار درست و آگاه کنند در مورد محصول داشته باشند و اطمینانی که به مشتری در مورد کیفیت محصول ارائه می شود کاملاً صادقانه و متعهدانه باشد.

(KOTLER, ARMESTRONG, 446)

پرسشنامه سؤال 6 تولید محصول خاص برای گروه خاصی و تبلیغات آن

دو فاکتور اصلی که چهره ارتباطات فروش را تغییر می دهند عبارتند از :

1-شبکه انبوه دچار شکاف شده است و فروشندگان از شبکه انبوه دور شده و بیشتر در حال ایجاد برنامه های متمرکز در فروش هستند، که به ایجاد روابط نزدیک با مشتریان ویژه در فروشگاههای کوچکتر ، منجر می شود.

2-پیشرفت در تکنولوژی اطلاعات که امکان تهیه اطلاعاتی راجع به مشتریان در سطوح فردی و خانه داران را فراهم کرده است.

انتقال از فروش انبوه به فروش بخش بخش، تأثیر شگرفی بر ارتباطات فروش داشته است. انتقال به سمت فروش یک به یک ، نسل جدیدی از تلاشهای ارتباطی هدف دار و تخصصی را ایجاد کرده است.

(KOTLER,ARMESTRONG-428)

پرسشنامه سوال 7 تولید بر مبنای نیاز مشتری

مشتری ، نظر و سلیقه اش ، در واقع علت و هدف نهایی تولید است. این سلیقه بر اثر سالها کار و تجدیدنظر در تولید محصول بروز می کند و درعین حال بسیار شکننده است، زیرا خریدار کسی است که هم قدرت انتخاب و هم اختیار نخریدن دارد. تولید کننده باید کالای خود را به او بشناساند (تبلیغ) سلیقه او را را برانگیزاند (ترغیب) به او بیاوراند که کالای تولید شده مطابق نیاز و سلیقه اوست (اقناع) و سرانجام کاری می کند که جز کالای او، مشتری تولید رقبا را برنگزیند(ارضا). (حیدرزاده ـ 27)

پرسشنامه سؤال 11 و14 تعهّد سازمانی

تعهد سازمانی عبارت است از حالتی که کارگر سازمان به خصوصی هدفهایش را، معرف خود می داند و آرزو می کند که در عضویت آن سازمان بماند و فرد، سازمانی را معرف خود می داند.

(پی . رابینز ـ پارساییان ، اعرابی ـ 283)

تعهد عبارتست از احساس هویت و وابستگی فرد به سازمان. عوامل بی شماری موجب ایجاد تعهد و پایبندی در فرد می شوند. به نظر ریچارد استیرز تعهد و پایبندی را میتوان هم ناشی از عوامل شخصی مانند سن وسابقه خدمت در سازمان دانست و هم ناشی از ویژگیهای سازمانی مانند میزان آزادی کارکنان در تصمیم گیری و احساس امنیت شغلی. مدیران باید با مشارکت کارکنان در تصمیم گیری و فراهم کردن سطح قابل قبولی از امنیت شغلی برای آنان، تعهد و پایبندی کارکنان را بیشتر کنند. (مورهد، گریفین ـ الوانی ، معمارزاده ـ 94)

یکی از فرآیندهای IMC بر طبق گفتة گونرینگ (Gonring) استخدام کارکنان تیمی است. کارکنان در IMC آموزش می بینند که در کارهای عملیاتی محدود نشوند و در کار گروهی رشد کرده، متعهد و مسئولیت پذیر باشند و تمرکز نهایی آنها بر روی مشتریان باشد. (صمدی، عباسی ـ 1385)

سؤالات 12 و 23 پرسشنامه یادگیری یک حلقه ای و دو حلقه ای

(Argyris)آرجریس به موضوعات یادگیری یک حلقه ای و دو حلقه ای پرداخته است. در یادگیری تک حلقه ای می آموزیم که چگونه به متغیرهای حاکم پاسخ دهیم تا ثبات حاصل شود. در حالی که در یادگیری دو حلقه ای می آموزیم که چگونه متغیرهای حاکم را تغییر داده، وضعیت را متحول سازیم.

یادگیری تک مرحله ای فرآیند ساده ای است که طی آن از بازخورد اقدامات قبلی برای اصلاح اقدامات آتی استفاده می شود و می تواند در موقعیت های محدود مؤثر واقع گردد ولی مدیریت را در موقعیت رویارویی و تقابل گسترده ای قرارمی دهد. این در حالی است که در یادگیری دو مرحله ای، نه تنها از اقدامات قبلی جهت پاسخگویی به سؤالات در زمینه اقدامات آتی استفاده می شود بلکه فرضیاتی را که اساس آنها در آینده تصمیم گیری به عمل خواهد آمد نیز دربرمی گیرد. (ویتزل ، 1382 ، 349 به نقل از فرهنگی، شاه میرزایی، حسین زاده ـ 88)

آجریس (Argyris-1982) ، رفتارهای تطابقی و انعطاف پذیر که نه تنها منجر به فعالیت های متفاوت، بلکه منجر به روشهای متفاوت برای انتخاب فعالیتها می گردند را «یادگیری دو حلقه ای» می نامد.

اشبای (Ashbay-1959) اشاره می کند که در تیمهای با بازخورد دو حلقه ای ، حلقه اول بازخور با به کارگرفتن روشهای تصمیمات موجود نامنظمی های مربوط به ” شدت” را کنترل می کند، در حالیکه دومین حلقه بازخور، نامنظمی های مربوط به ” نوع ” را با تعیین اینکه آیا لازمست روشهای کنترل در سطح عملیاتی دوباره تعریف شوند یا نه کنترل می نماید. (میرزایی اهرنجانی، سلطانی تیرانی ـ 146)

یادگیری دو حلقه ای زمانی ایجاد می شود که ما بتوانیم ارتباط و جذابیت استانداردها و هنجارها را که به مثابه راهنمای عمل هستند، مورد سؤال قرار دهیم. این استانداردها به منزله محدودیت هایی بر رفتار مورد توجه قرار می گیرند بنابراین یادگیری دو حلقه ای مبتنی بر فرآیندی است که محدودیتی در نظر گرفته شده برای فعالیتها را مورد سؤال قرار می دهد. (مورگان ـ مشبکی ـ 124)

پرسشنامه سؤال 13 مدیریت مشارکتی

مدیریت مشارکتی به این معناست که هر چه مشارکت کارکنان در تصمیم گیری افزایش یابد، کاری که انجام می دهند برایشان پرمعناتر می شود و چندین احساس در آنها تقویت می شود از جمله، احساس خودمختاری، مسئولیت، اطمینان ، حس کنترل و مالکیت. (راس، آلتمایر ـ خواجه پور ـ 89)

تصمیم گیری مشارکتی ، یعنی ایجاد تیم ها و کانالهای ارتباطی در سازمان با این هدف که علاوه بر مدیران رأس سازمان، کارکنان نیز در تصمیم گیری های مهم شرکت جویند. با وارد کردن کارکنان در جریان تصمیم گیری، اطلاعات بیشتری در دسترس آنها قرار می گیرد و احساس می کنند که نقش و نفوذ بیشتری در سازمان دارند و در نتیجه احساس ناهمخوانی و ناراحتی آنها کاسته می شود. علاوه بر این،وقتی راههایی وجود دارد تا کارکنان بتوانند بر نیازهای شغلی تأثیر بگذارند، کمتر دستخوش ناسازگاری نقش خواهند شد. دو نوع تصمیم گیری مشارکتی در سازمانها دیده می شد: 1- رسمی 2- غیررسمی. (همان ـ 171)

مدیریت مشارکتی از طریق درگیر کردن کارکنان و امتیاز دادن به کارکنان برای انجام وظایف سازمانی اعمال می شود. (مطالعات مدیریت ـ شماره 16 ـ 80)

کارکنان در IMC آموزش می بینند که در کارهای عملیاتی محدود نشوند ودر کار گروهی رشد کرده، متعهد و مسئولیت پذیر باشند و تمرکزنهایی آنها بر روی مشتریان باشد. (صمدی ، عباسی ـ 439)

اتصال IMC به فرآیند مدیریت (مدیریت مشارکتی) یکی از گامهای فرآیند برنامه ریزی IMC به گفته گونرینگ (Gonring) است. مدیریت مشارکتی یک تلاش مدیریتی کاملاً منسجم به جهت رسیدن به اهداف شرکت ایجاد می کند. یک استراتژی منسجم باید منجر به ایجاد کارایی در هر یک از عملیات ارتباطی و همکاری برای موفقیت رسالت شرکت شود. (همان ـ 440)

پرسشنامه سؤال 15 محتوای پیام (تأثیرگذاری در مخاطب هدف)

گام پنجم از فرآیند هشت مرحله ای ارتباطات بازاریابی یکپارچه تهیه و ارائه پیام است. شرکتها امروزه باید متناوباً در مورد روشهای ارتباطی که مشتریان و مشتریان احتمالی ترجیح می دهند و به خواسته ها و ترجیحاتشان پاسخ داده می شود، تصمیم گیری کنند. بنابراین می توان ادعا کرد که این مشتریان در مورد چگونگی ارتباطات شرکت ها تصمیم می گیرند و نقش حیاتی در فرآیند IMC بازی می کنند.

شولتز و کیچن (2000) بیان کرده اند : « اگر پیام یا مشوق نتواند به مشتری یا مشتری احتمالی مورد نظر ارائه شود و آنها را تحت تأثیر قرار دهد، دیگر مهم نیست که محتوای پیام چه باشد.»

تعیین اهداف ارتباطی در استراتژی ارتباطات بازاریابی بسیار حائز اهمیت است به این معنا که « ارتباطات بر آنچه ما به دنبال آن هستیم تأثیر بگذارد». این تأثیرات هدف هستند که شامل 5 نوع تأثیر می باشد:

– اولین تأثیر ارتباطات نیاز طبقاتی است به معنای درک مخاطبان هدف که آنها به چه کار یا خدمتی نیاز دارند تا ارضا شوند.

– دومین تأثیر ارتباطات ، آگاهی از محصول است به معنای توانایی مخاطبان هدف در تشخیص یا فراخوانی یک کالا یا خدمت.

-سومین تأثیر ارتباطات، گرایش به محصول است که به معنای اطلاعات یا احساس بیان شده در طول ارتباطات بازاریابی است.

-چهارمین تأثیر ارتباطات ، تمایل به خرید محصول است که عبارت است از آموزش مخاطبان به خودشان در عکس العمل نسبت به کالا یا خدمتی که پیشنهاد شده است.

-پنجمین تأثیر ارتباطات، تسهیل در خرید است که استنباط مخاطبان هدف از برخی عواملی است که می تواند در تصمیم گیری آنها به خرید یا استفاده از کالا تأثیر بگذارد. (صمدی، عباسی ـ 1385 ـ 443)

بررسی میزان اضطراب و ارتباط پنهانی با جنس مقابل

واژه اضطراب در روان شناسی بالینی مقام خاصی دارد و مکرر مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا بدون تردید در اغلب ناهنجاری های روانی اضطراب نقش مهمی ایفا می کند اضطراب یک احساس رنج آور است با موقعیتی ضربه آمیز کنونی یا انتظار خبری که به شیء نامعینی وابسته است مستلزم مفهوم تهدید یا ناامنی است که در افراد مختلف به گونه های متفاوت بیان می شود(پور رجب، 1385)
دسته بندی روانشناسی و علوم تربیتی
فرمت فایل doc
حجم فایل 42 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 68

بررسی میزان  اضطراب و ارتباط پنهانی با جنس مقابل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

فهرست

عنوان صفحه

فصل اول

مقدمه……………………………. 9

بیان مسئله……………………….. 10

اهمیت و ضرورت تحقیق………………. 13

هدف تحقیق………………………… 14

سوال تحقیق……………………….. 14

فرضیه …………………………… 14

تعیین متغیرها…………………….. 14

متغیر وابسته……………………… 14

متغیر مستقل………………………. 14

متغیر کنترل………………………. 14

تعریف مفهومی……………………… 14

تعریف عملیاتی…………………….. 16

فصل دوم(ادبیات تحقیق

مقدمه (واژه اضطراب چیست؟)………….. 17

ریشه تاریخی اضطراب………………… 19

تعاریف عمده در باب اضطراب………….. 22

علائم اضطراب………………………. 23

منشأاضطراب……………………….. 24

شیوه های بیان اضطراب در جوانان……… 25

تبینهای مبتنی بر عوامل فرهنگی- اجتماعی. 25

مهم ترین علل اضطراب در افراد بزرگسال… 27

نظریه های اضطراب………………….. 28

انواع اختلالات اضطرابی………………. 30

رابطه چیست؟………………………. 32

انواع ارتباط……………………… 33

ویژگیهای مهم ارتباط……………….. 35

ارتباط با جنس مقابل……………….. 37

مقدمه……………………………. 37

اهمیت دوستی………………………. 38

ارتباط پنهان با جنس مقابل………….. 40

ارتباطات پنهانی بین دختر و پسر ایرانی.. 40

دیدگاه های ارتباط پنهانی دخترو پسر….. 42

ارتباط با جنس مقابل از دیدگاه روان شناختی 43

رابطه اضطراب با جنسیت……………… 45

اضطراب، تشویش، و احساس نگرانی در ارتباط پنهان با جنس مقابل 45

پیشینه تحقیق……………………… 48

فصل سوم:

جامعه……………………………. 50

روش پژوهش………………………… 50

نمونه……………………………. 50

ابزار نمونه گیری………………….. 50

پایایی…………………………… 54

اعتبار…………………………… 53

شیوه نمره گذاری…………………… 55

روش اجرا…………………………. 56

فصل چهارم

مقدمه …………………………… 57

بخش اول: تجزیه و تحلیل توصیفی………..

توصیف گروه های مورد بررسی………….. 58

توصیف نمرات دخترانی که ارتباط پنهانی دارند 58

توصیف نمرات آزمون اضطراب زانک………. 58

توصیف نمرات دخترانی که ارتباط پنهانی ندارند 59

توصیف نمرات آزمون اضطراب زانک………. 59

شاخص هایی گرایش مرکزی و پراکندگی……. 60

بخش دوم: تجزیه و تحلیل استنباطی…….. 61

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری………………….. 65

محدودیت ها……………………….. 66

پیشنهادات………………………… 68

فهرست منابع………………………. 69

ضمائم……………………………. 71

چکیده:

هدف از انجام پژوهش حاضر این است که بررسی شود آیا بین رابطه پنهانی با جنس مقابل و میزان اضطراب رابطه معناداری وجود دارد؟ یک فرضیه در این کارپیشنهاد شد: بین ارتباط پنهانی با جنس مقابل و میزان اضطراب رابطه معنادار وجود دارد نمونه گیری از روش نمونه گیری در دسترس از جامعه شهر تهران است. 2 گروه 30 نفره از دختران ( 25-18) سال یک گروه کسانی که با جنس مقابل رابطه پنهانی دارند و گروه دیگر کسانی که با جنس مقابل رابطه پنهانی ندارند آزمون خودسنجی اضطراب زانگ ابزار اندازه گیری بود که در مورد 2 گروه بصورت جداگانه انجام شد. نتایج و نمرات بدست آمده از این آزمون مورد بررسی قرار گرفت. و فرضیه پیشنهادی تایید شد. با توجه به مقدار میانگین های محاسبه شده 2 گروه می توان گفت که میزان اضطراب در دخترانی که با جنس مقابل رابطه پنهانی دارند. نسبت به دخترانی که رابطه ی پنهانی ندارند، بطور معناداری بیشتر است.

فصل اول:

مقدمه:

واژه اضطراب در روان شناسی بالینی مقام خاصی دارد. و مکرر مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا بدون تردید در اغلب ناهنجاری های روانی اضطراب نقش مهمی ایفا می کند. اضطراب یک احساس رنج آور است. با موقعیتی ضربه آمیز کنونی یا انتظار خبری که به شیء نامعینی وابسته است. مستلزم مفهوم تهدید یا ناامنی است که در افراد مختلف به گونه های متفاوت بیان می شود(پور رجب، 1385).

اضطراب بخشی از زندگی هر انسانی است و در حد اعتدال پاسخی سازش یافته تلقی می شود به گونه ای که می توان گفت: اگر اضطراب نبود همه ما پشت میزهایمان به خواب می رفتیم. اضطراب است که ما را به تلاش وا می دارد همه قدم هایی که انسان را به جلو می برد وهمه کشف های علمی، هنری و ادبی بر اساس اضطراب انجام می گیرد(کارلسون، 1378).

فقدان اضطراب ما را با مشکلات و خطرات قابل ملاحظه ای مواجه می کند. زیرا با وجود اضطراب است که برای معانیه ای کلی به پزشک مراجعه می کنیم. و در یک جاده لغزنده با احتیاط رانندگی می کنیم و زندگی طولانی تر سازنده تر و بارورتری خواهیم داشت(پور رجب، 1385).

در واقع می توان گفت اضطراب به معنای واکنش یک فرد در یک موقعیت تهدید آمیز، یعنی موقعیتی که در آن فرد توانایی مهار محرکات بیرونی یا درونی را ندارد، است. اگر اضطراب عکس العمل نسبت به شرایط زمان و مکان باشد. نه تنها بیماری نبوده، بلکه ممکن است سازنده باشد. مانند دلهره امتحان و …(آقا محمدرضا، 1387)

انسان به ویژه جوان به ارتباط اجتماعی نیازمند است، و ارتباط با دیگران پاسخ آن به نیاز درونی به شمار می آید. انتخاب همسالان می توانند نشان دهنده درایت و تحول در فرد باشد و زمینه رشد فکری و اجتماعی و علمی اش را فراهم آورد تمام انسان ها به دنبال یافتن کسانی هستند که با آنهااحساس خوشبختی کنند و از زندگی با آن ها لذت ببرند و در کنارشان منفعت بیشتری کسب کنند، در بین ارتباطات انسانی، نیاز به ارتباط با جنس مقابل هم در مقطعی از زندگی انسان مطرح می شود(احمدی، 1380).

منظور از رابطه پنهانی دختر و پسر، رابطه ی صمیمانه و گرم و پنهانی که احساسات و عواطف طرفین در این ارتباط، دخالت جدی دارد و نگاه آن دو به هم نگاه جنسیتی باشد، نه نگاه پاک انسانی و اغلب از طریق دیدارهای مخفیانه، رد و بدل کردن نامه، تلفن و … ایجاد می گردد(احمدی، 1380).

هم چنین بر اساس قواعد کلی حاکم بر ارتباط میان فردی، نمی توان هر ارتباطی را دوستی دختر و پسر نامید، بلکه می توان گفت«دوستی دختر و پسر» یعنی ارتباطی که بین دو جنس مقابل وجود دارد و این ارتباط، محبت، صمیمیت، عشق و علاقه قلبی ویژه وجود دارد و در این رو، ارتباط دو کودک یا ارتباط تحصیلی یا ارتباط معلم و شاگرد و مانند آن، که برای اهداف خاصی است. نمی تواند از مقوله دوستی دختر و پسر باشد .( وبلاگ دانشجویان ترکمن 1344)

اضطراب، تشویش و احساس نگرانی در دوستی های پنهانی موجود بین دختران و پسران از آن جا که مقاومتی قوی از طرف پدر و مادر یا جامعه برای ممانعت از برقراری این دوستی ها وجود دارد، این گونه دوستی ها با مخاطرات گوناگونی از جمله اضطراب و تشویش همراه است. وجود افکار دیگری، چون احساس گناه، نگرانی از تهدیداتی که توسط پسر برای فاش کردن روابطش با دختر صورت می گیرد یک تعارض درونی و مستمر را به دنبال دارد(دانشجویان ترکمن، 1386).

بیان مسئله:

عصر ما را عصر اضطراب نام گذاری کرده اند، در چنین عصری تظاهرات اضطراب بسیار فراوان و گسترده اند در گستره فعالیتهای بالینی هنگامی که تشخیص به منظور روان درمان گری یا به دلیل مسائل مربوط به قلمرو پزشکی داخلی که تنیدگی های زندگی آن ها را بوجود آورده اند صورت می گیرد تعیین دقیق نقش اضطراب به هر صورتی دقیق و قابل اعتماد از پیش ضرورت پیدا می کند . روان شناسان این مسله را مورد اهمیت قرار می دهند که اگر نیازهای روانی و جسمانی انسان برآورده نشود، موجب پیدایش اختلالات و بیماری های مرضی می شود از جمله این بیماری ها که دست و پاگیر افراد جامعه شده، مسئله اضطراب و پیامدهای منفی آن است.(بهرامی تتماج، 1386).

از جمله عواملی اضطراب زا رابطه پنهانی با جنس مقابل است. اطمینان خاطری که دختران و پسران در برقراری این دوستی ها به دنبال آن هستند، زیاد طول نمی کشد آنان می بینند که این اطمینان خاطر به قیمت از دست دادن بسیاری از اطمینان خاطرهای دیگر بدست آمده است . وجود اضطراب مستمر در درون این گونه افراد از جمله عواملی است که باعث ایجاد ناراحتی ها و صدمه های جدی می شود(بهرام تتماج، 1386).

این پژوش در نظر دارد علل اضطراب و چگونگی راه حل هایی برای جلوگیری از اضطراب در این روابط را بیان کند.

اهمیت و ضرورت تحقیق:

اکثر تحقیقات روان شناسی مانند سایر تحقیقات مستلزم اندازه گیری هایی است که در آزمایشگاه یا در شرایط مشابه صورت می گیرد جهت تبیین هر موضوع نخست لازم است اطلاعاتی وسیع پیرامون آن موضوع در دسترس باشد تا بتوان بهتر و دقیق تر و مستدل تر نسبت به نتایج و فرضیات مربوط به آن استنتاج نمود.

اریکسون سال های 24 تا 15 را سال های بحران در زندگی می داند . در این دوره فشارهای بسیاری به فرد وارد می شود و او را وادار می سازد تا به نحوی به مقابله بپردازد عوامل اضطراب زا در این دوره بسیار است و چگونگی کنار آمدن با اضطراب مسئله ای که باید آن را پیدا کرد به ویژه در ارتباط پنهانی با جنس مقابل، اضطرابی، وجود دارد که باید مورد بررسی قرار گیرد، چون پیامدهای بسیار بدی، بویژه در مورد دختران دارد. این روابط معمولا ناپایدارند و به جای آن اضطراب حاکم می گردد زیرا تعارض فکری و احساس از دست دادن ارزشمندی و شرافت خویش آسیبی است که دختران را تهدید می کند در دوستی های پنهانی هیچ گونه آرامشی وجود ندارد و تازه فرد را دچار نوعی اضطراب هم می کند. این تحقیق در صدد کسب دیدی و سیع نسبت به نقش رابطه پنهانی با جنس مقابل در برابر اضطراب است .شاید با این تحقیق بتوان نشان داد که سطح اضطراب در کدام گروه- کسانی که با جنس مقابل رابطه پنهانی دارند و کسانی که رابطه پنهانی ندارند- بیشتر است و شاید این تحقیق زمینه ای باشد برای تحقیقات بعدی.

هدف تحقیق:

هدف از این تحقیق این است که بررسی شود آیا بین رابطه پنهانی با جنس مقابل و میزان اضطراب رابطه معناداری وجود دارد؟

سوال تحقیق: آیا بین اضطراب و ارتباط پنهانی با جنس مقابل، رابطه معناداری وجود دارد؟

فرضیه: بین میزان اضطراب و ارتباط پنهانی با جنس مقابل رابطه معنادار وجود دارد.

تعیین متغیرها:

متغیر وابسته: میزان اضطراب

متغیر مستقل: ارتباط پنهانی با جنس مقابل

متغیر کنترل: دختران 25 تا 18 سال شهر تهران

تعریف مفهومی: فشار روانی یا اضطراب، اصطلاحی است که در طب و زیست شناسی بصورت گوناگون بکار گرفته شده است. گاهی به معنای یک رویداد یا موقعیتی که تأثیر مضر را به ارگانیسم وارد و گاهی به معنی تنش روان شناختی ناشی از این رویدادها و موقعیتها و به مفهوم دقیق هر چیزی که در تمامیت زیست شناختی ارگانیسم اجتماعی بوجود آورد و شرایطی ایجاد کند که ارگانیسم طبیعتاً از آن پرهیز می کند، استرس شمرده می شود. استرس ممکن است بصورت محرک های فیزیکی به عفونت ها و واکنش های آلرژیک و نظایر آن باشد(پور افکاری، 1373).

رابطه – ارتباط: [1]1- بطور کلی رابطه بین دو یا چند رویداد و شیء و شخص . ماهیت رابطه ممکن است فرق بکند و معمولا یکی از موارد مورد نظر است. 2-رابطه بین 2 متغیر بگونه ای تغییر و در یکی از آن با تغییر دیگری همراه است. 3- پیوستگی بین 2 متغیر بطوری که درستی یا نادرستی یکی، تلویحاً درستی یا نادرستی دیگری را برساند.4- رابطه بین دو رویداد بطوری که یکی به عنوان پیش آیند دیگری عمل کند.(پور افکاری، 1373).

(رابطه اولیه)[2] در روابط بین فردی: پیوند بنیادی و پایه که به روابط هیجانی و احساس تعهد نسبت به دیگری مبتنی است. چنین روابطی معمولا گسترده تر و در برگیرنده انواع گوناگونی از نقش ها، رفتارها و موقعیت هاست.

معمولا ً محدود به اصول انعطاف پذیر تعامل نیست. و افراد دیگر همدیگر را به خوبی می شناسد روابط اولیه به گونه ای است که یکی از طرفین نمی تواند به آسانی کس دیگری را جانشین کند.(پور افکاری، 1373).

تعاریف عملیاتی:

تعریف عملیاتی رابطه پنهانی: رابطه پنهانی با جنس مقابل، آن نوع رابطه ای است که صمیمانه ، گرم و عمدتاً پنهانی باشد که از طریق دیدارهای مخفیانه، تلفن و نامه… ایجاد می گردد و مدت آن بیش تر از 2 ماه باشد.

تعریف عملیاتی اضطراب: نمره ای است که فرد در آزمون اضطراب زانگ بدست می آورد.

دسته بندی نمرات افراد به شرح زیر است:

44-25 ← نرمال

59-45 ← اضطراب خفیف و متوسط

74-60← شدید و قابل توجه

75 و بیشتر ← خیلی شدید.

فصل دوم:

(ادبیات تحقیق) مقدمه: اضطراب چیست؟

همه انسانها اضطراب را در زندگی خود تجربه می کنند و طبیعی است که مردم هنگام مواجهه با موقعیت های تهدید کننده و تنش زا مضطرب شوند. معمولاً اضطراب فرد مربوط به آینده است خواه نگرانی های بلند مدت درباره شغل باشد و یا نگرانی های کوتاه مدت درباره یک ملاقات . شاید هنگام امتحان دادن از اینکه هیچ مطلبی به ذهن ما نمی سد بسیار عصبی شویم یا هنگام بازی بسکتبال از این که ضربه راحتی را از دست داده ایم جریحه دار شویم. با این که همه این تجربیات ناراحت کننده هستند اما هیچ یک عملکرد ناهنجار محسوب نمی شوند حتی احتمال دارد این گونه تجربیات، جنبه های مفید هم داشته باشد. اما احساس اضطراب شدید و مزمن در غیاب علت واضح امری غیر عادی است.

اضطراب شامل احساس عدم اطمینان در ماندگی و برانگیختگی فیزیولوژیکی است(هالجین و یتبورن، 1385)

به طور کلی اضطراب یک احساس منتشر بسیار ناخوشایند و اغلب هم دلواپسی است که یک یا چند حس جسمی مانند احساس خالی شدن سر دل، تنگی قفسه سینه ، طپش قلب، تعریق هر درد و غیره همراه است.

بررسی ها نشان می دهد که اضطراب در مردها، طبقات اقتصادی هدفه و جوانان کم تر است و در زنان ، افراد کم درآمد و سالمندان بیشتر است (گلدبرگ، 1371).

گر چه عموما اصطلاحات و اضطراب به صورت مترادف به کار می روند اما روان شناسان در زمینه بالینی بین آن ها فرق می گذارند . ترس به پاسخ هشدار فطری و تقریباً زیستی به موقعیت خطرناک یا مهلک اشاره می کند افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی[3]هشدارهای کاذب احساسی می کنند در آن ها محرک ها یا موقعیت های بی ضرر، خطرناک پنداشته می شود(استریت و بارلو، 1994).

اضطراب هم عنصر شناختی دارد و هم عاطفی ، وقتی مضطرب هستید احساس می کنید که اتفاق وحشتناکی روی خواهد داد که قدرت تمیز دادن آن را ندارید مجدد روی نگرانی های درونی خود تمرکز می کنید و درباره احتمال خطر یا تهدید، گوش به زنگ یا بیش از حد مراقب می شوید( وتیبورن و هالیجین، 1385).

ریشه تاریخی اضطراب:

اغلب گفته می شود فروید نخستین بررسی روان شناسی اضطراب را انجام داده است. از نظر فروید اضطراب دارای سه بخش است: 1- خصلت نامطبوع 2- پدیده تخلیه یا بیرون ریز 3- ادراکی از این دو حالت (مهاجرانی، 1383).

به نظر او اضطراب نوعی احساس نگرانی است که انسان را برای مقابله با یک حادثه یا خطر تجهیز می نماید وی اضطراب را در سه نوع خلاصه می کند:

الف) اضطراب عینی: واکنشی است عاطفی که فرد در برخورد با خطر وجود یک پدیده یا حادثه واقعی از خود نشان می دهد مانند مشاهده ما در اتاق یا ترس از تاریکی. فروید این نوع ترس را عادی و تا حدودی آن را ضروری می داند(مهاجرانی، 1383)

ب) اضطراب نوروتیک: نگرانی و ترس انسان از این که مبادا تمایلات یا کنش های نهاد به ضمیر آگاه رسوخ نماید(مهاجرانی، 1383).

ج) اضطراب اخلاقی: که در واقع اضطراب اجتماعی است و آن عبارت است از نگرانی نسبت به تنبیه خود بوسیله فراخود . این حالت غالباً هنگامی اتفاق می افتد که فرد به دلیل کار یا عمل اشتباه یا فکری باطل که مورد قبول جامعه یا خانواده نبوده است، خود را سرزنش می کند(مهاجرانی، 1383)

اصطلاح اضطراب نخستین بار توسط یک پزشک انگلیسی به نام ویلیام کان ابداع شد از سال ها پیش دسته بندی اختلالات روانی و مجزا نمودن هر دسته از این اختلالات کاری بس دشوار بود. به همین علت می بایست وقت زیادی به روان پزشکی مدرن اختصاص داده می شد و سال ها وقتی صرف می گردید تا بتوان این علم را مورد قبول همگان قرار داد(آزاد، 1374)

بررسی جایگاه زن در ایران باستان

زنان در طول تاریخ نقش بسیار فراونی داشته اند و جایگاه والایی را برای خود اختصاص داده اندمثلاً در ایران باستان حتی واژه زن معنای زیبایی را در بر می گرفت و یکی از القاب زن کدبانو استیعنی همان روشنایی خدانیاکان ما برای زنان خود نامهای زیبایی را می گذاشتند و برای زن ارزشش فراوانی قائل بودنداز جمله پنج اسفند را جشن اسفندگان می گرفتند و این روز را روز ز
دسته بندی تاریخ و ادبیات
فرمت فایل doc
حجم فایل 32 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 54

بررسی جایگاه زن در ایران باستان

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

فهرست

عنوان

فصل اول :

پیشگفتار

بیان مسئله

اهمیت مسئله

ضرورت و اهمیت تحقیق

اهداف تحقیق

سوالات

تعریف مبانی نظری

زن

فرهنگ

نقش

تعاریف عملیاتی

فصل دوم :

ادبیات تحقیق

پیشینه تحقیق

جایگاه زن در چهار گفتار

گفت نخست : نگرش به زن در شاهنامه

همسر فردوسی

فرانک

رودابه

تهمینه

گردآفرید

گفتار دوم : نگرش به زن بر اساس اوستا

حق گزینش همسر برای دختران

وضع اجتماعی زنان در بحرانهای مختلف

نقش زن در دوران مادها

نقش زن در دوران اشکانیان

نقش زن در دوران ساسانیان

قوانین زن در اوستا

گفتار سوم : نگرش به مسائل حقوقی زن با استناد به حقوق ایلام باستان

ایلام باستان

گفتار چهارم : نگرش به زن بر اساس متون کهن پارسی و شماری کتیبه

زن در متون کهن پهلوی

رقص دسته بند زنان

وره نوعی تعاونی سنتی کهن زنانه

وره ظیفه ای برای زنان

بزرگداشت زن

بررسی جایگاه زن به استناد لوحهای یافته شده در تخت جمشید

فرانک وار نواز

مادر سالاری

آیین های زمان فرانک

تثبیت قدرت زنانه در منطقه ی ایران فرهنگی همزمان با عصر کشاورزی

عصر کشاورزی

حجاب در ایران باستان ، پوشش زنان ایرانی

ارزشهای فرهنگی

تصویر زن در سنگ نگاره ها

لباس زن

فصل سوم : روش تحقیق (روش شناسی)

فصل چهارم : نتیجه گیری

فصل پنجم : منابع

موضوع پایان نامه : بررسی جایگاه زن در ایران باستان

پیشگفتار

زن یکی از آفریده های خداوندی می باشد.زنان نیمی از این جهان هستی را در برگرفته اند و مثل موجودات زنده از پیدایش این جهان هستی بوده و خواهند بود.زمانی که آدم خلق شد در کنار آن هم زن آفریده شد.

زنان در طول تاریخ نقش بسیار فراونی داشته اند و جایگاه والایی را برای خود اختصاص داده اند.مثلاً در ایران باستان حتی واژه زن معنای زیبایی را در بر می گرفت و یکی از القاب زن کدبانو است.یعنی همان روشنایی خدا.نیاکان ما برای زنان خود نامهای زیبایی را می گذاشتند و برای زن ارزشش فراوانی قائل بودند.از جمله پنج اسفند را جشن اسفندگان می گرفتند و این روز را روز زن می نهادند و در این روز برای زنان هدیه می آوردند.در این روز زنان در تخت شاهی می نشستند و کاری انجام نمی دادند.در ایران باستان زنان نقشهای فراوانی داشتند و آنها علاوه بر خانه داری در کارهای بیرون از منزل نیز فعالیت داشتند.مثلاً در کارگاههای خیاطی و سوزن دوزی حتی به عنوان مدیر فعالیت داشتند.

حق کار و فعالیت اجتماعی داشتند.زنان نه تنها حق فعالیت در بیرون از خانه بلکه حتی در انتخاب همسر هم آزاد بودند و خود برای خود همسر بر می گزیدند.در اوستا برای زن اهمیت و ارزش زیادی قائل بودند.مردمان باستان حتی در نمازهای خود زن پاک دامن را مورد ستایش قرار می دادند.در جای جای اوستا اگر از مردان به نیکی یاد می شد و صفات نیکی برای مردان می نهادند در کنار آن هم همان صفات را برای زنان می بردند.

در آن زمان های کهن برای زنان حق و حقوقی قائل بودند مثلاً در ایلام باستان زن حق ارث داشت یا در دوران هخامنشی زنان کار می کردند همانند مردان حقوق می گرفتند.و حتی زنانی که کار می کردند و باردار بودند به آنها مرخصی داده می شد و حقوق دوران مرخصی تعلق می گرفت.

در دوران باستان در دورانی که دین اسلام ظهور نکرده بود زنان ایران برای خود پوشش داشته اند که این امر در دوران ایلامیها نیز صدق می کرده است.نیاکان ما برای همه چیز این گیتی و جهان ارزش قائل می شدند.

از آب و زمین و خاک و حیوان و گیاه گرفته تا تن انسان.آنها برای تن انسان ارزش قائل می شدند و از جمله نشان دادن ارزش پوشیدن کفش و پوشاندن بدن انسان می باشد چه برای مرد و چه برای زن.

شواهد از زنان ایران باستان را می توان در سنگ نگاره های تخت جمشید و تاق سقبان مشاهده کرد که چه اندازه نیاکان ما برای زنان خود ارزش قائل می شدند و حجاب را یک نوع شرم و حیا می دانستند.

بیان مسئله- فرضیه موضوع

موضوع مورد تحقیق بررسی و نقش جایگاه زن در ایران باستان می باشد که زنان چه نقشها و جایگاهی داشتند و برای آن ها قائل می شدند و نظریاتی که در مورد زنان می باشند و هم چنین نقش وسائل ارتباط جمعی در نشان دادن نقش زنان در جامعه و خانواده.

اهمیت مسئله

زنان نیمی از جامعه انسانی را تشکیل می دهند که در طول تاریخ تحت ظلم و ستم فراوان قرار گرفته اند.زن در عرصه های پهناور جهان پیوسته زن بوده است و در همه جای این جهان از آغاز پیدایش بر زمین فارغ از زمان و مکان و نژاد و رنگ و آیین ، بار مسئولیتی ویژه را بر دوش داشته است : زادن- پروردن و به بلوغ رساندن که این بخشی از حیات زن است.نقشی که زن در کنار یا جدای از وظیفه بار تولید نسل بشری در ساختار اجتماعی ، ساختار تاریخی ، زیر بنای فرهنگ و تمدن در دوران اجتماعی پیدایش باورها و اعتقادها و سرانجام در اعتلای بشر داشته اند.

خانواده که اولین و مهمترین نهاد اجتماعی می باشد.زن در آن به عنوان یکی از ارکان این نهاد اجتماعی نقش بسزایی را ایفا می کند و یکی از نقشهای کلیدی بر عهده ی زن می باشد.همان طور که گفته شد نیمی از جامعه جهانی را زنان تشکیل می دهند و بدون وجود زن زندگی مردان در کل جهان دچار اختلال می شود.

وقتی به نقش و جایگاه زنان در جامعه نگاه می کنیم ، زنان در ساختار جامعه یکی از اجزای این جامعه هستند که اگر با اجزای دیگر آن هماهنگ نباشند در کل اجتماع اختلال ایجاد می شود زنان کارکردهای سپاری در جامعه دارند.زن به عنوان مادر ، معلم ، پرستار ، یک استاد ، یک همسر مهربان و دلسوز و فداکار و… هنرمندی واقعی در تمامی عرصه های هنری زندگی است.حتی زنان بر اساس شرایط زندگی شان می توانند کارهای سنگین مردانه را انجام دهند.مثل مکانیکی ، رانندگی با ماشین های سنگین و…

پس اگر زنان بخواهند به آنها میدان دهند می توانند کارهای فراتر از مردان انجام دهند.زنان در تمامی عرصه های فرهنگی ، اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی نقشهای بسزایی را ایفا می کنند چه در گذشته و چه در حال زنان همواره همراه مردان بودند و باعث موفقیت آنها شده اند و به قول معروف هر مردی به مقامی یا پیشرفتی می رسد پشت سر او یک زن بزرگ می باشد.

ضرورت و اهمیت تحقیق

همانطور که قبلاً گفته شد زنان نیمی از جامعه را تشکیل میدهند.در ساختارهای اجتماعی نقش بسزایی دارند.کارکردهای فراوان در جامعه دارند.ارزش بسیای از لحاظ مادی و معنوی دارا هستند اما متاسفانه نقش آنها در جامعه نادیده گرفته شده و یک سری مسائل بر آنها تحمیل شده است.زنان باید از نقش و جایگاه خود آگاهی داشته باشند.آنها باید همراه با رشد جامعه رشد کنند و مخصوصاً این که زنان امروزی کشور ما بدانند که بودند و در گذشته های دور نیز نیاکان ما به زنها چه احترامات خاصی قائل بودند حتی دورانهای دوری که در هیچ کجای دنیا نه تمدنی وجود داشت و نه این که به زنها احترامی قائل بودند.

اهداف تحقیق

شناخت و بررسی جایگاه و نقش زن در ایران باستان ، ایرانیان باستان چه دیدگاه و نگرشی به زن داشته اند و چه ارزشهایی برای زن ها قائل بودند ؟ شناخت و بررسی نقشهایی که زنان در جامعه ی باستان ایفا می کردند چه اجتماعی و چه فرهنگی و چه….

بررسی نقش زن در ایران باستان بعد از پیدایش کشاورزی؟

بررسی وسایل ارتباطی در آگاهی دادن جامعه در رابطه با نقش و جایگاه زنان.

سوالات

در ایران باستان چه دیدگاهی در مورد زنان داشته اند ؟

آیا برای زن ارزشی قائل می شدند؟

در ایران باستان زنان چه نقش یا نقشهایی را ایفا می کردند؟

ایرانیان کهن به مسئله پوشش زنان چگونه می نگریستند؟

مبانی نظری

زن

در فرهنگ ایرانی زن همان نام را دارد که در دوران کهن مادر سالاری داشته که دارندگی خانه به او باز می گردد.

از آنجا که مرد از ریشه «مرت» است که مردن و درگذشتن را می رساند ، کسی که در می گذرد و در گونه ی مردم زن و مرد ، هر دو را می رساند.پاژ نام زن به نشانه ی دارنده خانه اگر چه هنوز در ایران برای زنان به کار می رود اما در ازنای چند هزار سال زن در فرهنگ ایرانی نام های دیگر نیز به خود گرفته است که شایسته ی نگرش است.

زن در اوستا افزون بر «جنیکا» (از همان ریشه ی جن و ژن و کن) با پاژ نام «نائیریکا» نیز خوانده شده است.«نئیری» در اوستا ، دلیر و جنگاور و پهوان است و به مردان پهلوان گفته می شده و همین واژه به گونه ی مادینه برای زنان دلیر و نام آور نیز بکار رفته است.

«نائیریکا» این واژه در زبان پهلوی به گونه ی «نائیریک» بکار رفته ، در یادگار بزرگمهر نوشته وزیر دانشمند زمان انوشیروان ، از نائیریک یا همسر نیک به بزرگی یاد شده است و با همین آوا هنوز در زبان ارمنی برای همسر و زن کاربرد دارد.پاژنام دیگری که زن ایرانی از دوران اوستایی تا کنون بر خود دارد «بانو» است که در اوستا فروغ و روشنایی است و در همین فرهنگ بانوی خانه یا زن این واژه در پهلوی بگونه ی «بانوک» و در فارسی «بانو» به همان گونه کاربرد دارد ، تا آنجا که در فارسی پاژنام همگانی زنان «کدبانو» است که در آن «کد» خانه است و بانو همان روشنایی است.افزون بر این ها مردان زنان خود را همدوش (= همکار و در همه ی کارهای زندگی) یا همسر (= کسی که با مرد در همه کار و همه جا برابر است و سرا و با سر مرد یکسان است) می خوانند (فریدون جنیدی 1384 ص44).

در اندرز گواه گیران با پیوند زناشویی در ایران باستان نخست از دختری پرسند که آیا می پذیرد که مرد نامزد خود را به همسری و همتنی و همروانی او در آورد؟ و پس از دختر همین پرسش از مرد می شود.

چون به نام زن پرداختیم می بایست که به واژه ی دختر نیز بپردازیم.دختر در زبان سانسکریت «دهی تَرَ» خوانده می شود که «دوشیزه ی شیر» بوده است.این پاژ نام از هنگام دامپروری و نگه داری آریاییها است که کار دوشیدن شیر و برآوردن فرآورده های آن بر دوش دختران و زنان بوده.این واژه در اوستا «دونخدَر» در زبان پهلوی «دوخت» و «دوختر» و در فارسی «دخت» و «دختر» است.چنان که در انگلیسی «doughter» خوانده می شود.(فریدون جنیدی 1384 ص 44).

اما ایرانیان با آنکه پاژنام دختر یا یادگار دوران کهن را در زبان خویش نگاه داشتند در درازنای زمان دو پاژنام دیگر بدو داده اند.نخست کنیزک یا زن کوچولو که کهن تر از پاژ نام دختر است.دو دیگر یا دوشیزه به معنای دوست داشتنی کوچولو نیز از همین واژه است.

«دوشَست» پهلوی برابر با معشوق به زبان تازی و «دوشام» پهلوی یا عشق و نیز «دوست» پهلوی و فارسی و بر این بینیاد «دوست» پاژنام دختر است و در زبانهای باستانی برای مردان ، کاربرد نداشته است.افزون بر این در فرهنگ ایرانی انبوه نامهای زیبای گلها و بوی گلها و زیبایی گل ، درخت ، جان و جهان را که بر دختران می نهند با هیچ فرهنگ و زبان کشور دیگر نمی توان برابر کرد و این به نشانه ی آزرمی[1] است.(همان ص 45).

فرهنگ

فرهنگ (فَ هَ) مرکب از فر که پیشاوند است و هنگ از ریشه ی ثنگ[2] اوستایی- به معنی کشیدن و فرهیختن می باشد که فرهنگ بر دو مطابق است.با ریشه ی ادوکا[3] و ادوار [4] در لایتنی که به معنی تعلیم و تربیت است.

فرهنگ Far – hang (= فرهنج ، Farhang) 1- ادب (نفس) تربیت.2- دانش و علم و معرفت.3- مجموعه آداب و رسوم : «و فرهنگ شاهان و مهتران و فرزانگان و کارساز پادشاهی …..» (معین ، 1360 ص 2538).

به بیان «سمنر» جامعه شناس آمریکایی ، فرهنگ مجموعه آداب و رسوم و سنت ها و نهادهای اجتماعی است.(منوچهر محسنی 1379 ص 85).

نقش

نقش اجتماعی در حقیقت مجموعه «انتظاراتی» است که به یک پایگاه اجتماعی خاص ضمیمه است ، نقش رفتاری است که دیگران از فرد انتظار دارند چرا که ما ایفای وظایف خاص را به عهده داریم و یا آنکه پایگاه مشخصی را اشغال کرده ایم.بنابراین نقش مفهومی هنجاری و مبتنی بر آن چیزهایی است که از فرد انتظار می رود.(همان ص 221).

تعریف عملیاتی

فرهنگ مادی

غیر مادی

نقش اقتصادی

اجتماعی

سیاسی

فرهنگی

پیشینه تحقیق

یکی از منابع پر باری که بصورت علمی و تخصصی به مسئله ی زنان پرداخته کتاب زنان (فصلنامه شورای فرهنگی ، اجتماعی زنان) می باشد.این فصلنامه پژوهش خود را از سال 1378 آغاز نموده و صاحب امتیاز آن شورای فرهنگی اجتماعی زنان است) کتاب زنان مجموعه مقالاتی است که با همکاری مشاوران و محققان علمی زن را در ابعاد اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی و حقوقی مورد بررسی قرار داده است.

دومین منبع پر باری که به صورت علمی و تاریخی به مسئله ی زنان پرداخته کتاب «شناخت و هویت زن ایرانی در گستره ی پیش تاریخ و تاریخ» می باشد که در این کتاب به هویت زن ایرانی پرداخته است.در این مجموعه که توسط انتشارات روشنگران به چاپ رسیده زن را از دوره های اولیه زندگی بشر و شکل گیری و تکامل جسمی و ورحی اش در دوره های بابلی ، آشوری ، ایلامی و ایرانی پرداخته و حقوق زن و نقش آن را بیان کرده است.

میزگرد حقوق انسانی زن به میزبانی انجمن مطالعات ایرانی زنان با سخترانی آیت الله موسوی بجنوردی مدیر گروه فقه و حقوق پژوهشکده امام خمینی ، دکتر رزا قراچورلو عضو کمیسیون حقوق بشر کانون وکلا ، شهلا معظمی استاد دانشکده حقوق دانشگاه تهران و زهرا داور حقوقدان و رئیس کار گروه انجمن تشکیل شد.

موسوی بجنوردی در میزگرد حقوقی انسانی زن گفت :

هیچ وقت نمی توان جنسیت را ملاک فضیلت دانست.کسانی که زن یا مرد را برتر می دانند در اشتباهند زیرا ملاک فضیلت در انسان اعم از زن و مرد چیزی است که موجب تکامل می شود مانند : علم ، تقوا و مبارزه با نفس.

وی درباره جایگاه زن تاکید کرد : زن و مرد بودن هیچ ارتباطی به نفس ناطقه عقلانیت ندارد و مربوط به خواص بدن و بعد حیوانی انسانی است.زن و مرد هر دو انسان هستند و در بعد انسانیت هیچ تفاوتی بین زن و مرد نیست.

در ادامه شهلا معظمی با بررسی تاریخ باستان ایران اظهار داشت : انسان های باستان جز پیشرفته ترین مردم بودند و اثری از تبعیض نژادی ، جنسی و قومی در بین آنها نبوده.این حقوقدان بیان کرد ، با ازدیاد جمعیت و پیشرفت کشاورزی و گله داری انسان از زندگی در طبیعت آزاد دست کشیده و حوالی مزارع ساکن شد.کشاورزان اعم از زنان و مردان با یکدیگر همکاری می کردند تا برای گذران زندگی نیروی کافی به دست آورند.

خانواده هسته مرکزی تشکیلات اجتماعی بود و بعد از آن عشیره و قبیله مطرح شد.با تشکیل اولین حکومت جامعه طبقاتی شکل گرفت و از قدرت و نیرو و اقتصاد کشاورزان کاسته شد.

اکنون به جایگاه زن در 4 گفتار می پردازیم :

1- نگرش به زن در شاهنامه

2- نگرش به زن بر اساس اوستا ، متون کهن و برخی کتیبه ها در دورانهای مختلف

3- نگرش به مسائل حقوق زن بر اساس اسناد حقوقی ایلام باستان در ایران

4- نگرش به زن بر اساس آثار باستانی

بی گمان دوشادوش هر مردی و در پس زندگی هر پل و سربلندی ، زنی پر توان ایستاده و هموار کننده راه های زندگی اوست.در این سخن برای بررسی جایگاه زن در شاهنامه بهتر از پیش از هر کسی از همسر فردوسی یاد کنیم.از یار مهربان و یگانه ی او که در گردآوری کتاب تاریخ و فرهنگ ایران زمین ، نخست یار فردوسی بوده و همراه او برای انجام این مهم شتافته است.

جایگاه زن در چهار گفتار

گفتار نخست : نگرش به زن در شاهنامه

همسر فردوسی : نمونه ی کامل یک زن خردمند و با دانش بسیار است که همه ی ابعاد شخصیت او برجسته و نیکوست.او زنی آگاه ، آگاه به نیازهای همسر خود ، آگاه به نیاز ایران زمین در شناختن تاریخ کشورش برای دوباره شکفتن ، آگاه به تاریخ فرهنگ ایران ، آگاه به هنر موسیقی و نواختن چنگ ، آگاه به خط و زبانهای باستانی و آگاه از همه ی آنچه که خردی جاودانه به او بخشیده بود.او شب هنگام که اندیشه ی سرودن تاریخ ایران و سختی آن جسم و جان فردوسی بزرگ را بیدار نگه می داشت به دلداری و یاری او شتافت و جسم و جان و روانش را برای سرودن شاهنامه نثار ایرانیان کرد.او خردمندانه داستانها و تاریخ ایران را از دخترها و نوشته های کهن که به زبان فارسی میانه (پهلوی) بود به فارسی بر می گرداند و فردوسی به شعر می سرود.

در این سخن کوتاه نمی توان از همه ی شایسته زنان بزرگ ایران زمین یاد کرد.چندین تن از زنان را که نماینده ی دیگر زنان و سرآمد در طبقه و قشر خود هستند یاد می کنیم.

زنان در شاهنامه با صفاتی چون نوبهار ، ماه رو ، پوشیده رو ، پاکیزه ، خردمند ، افسر بانوان جهان ، مهربان ، خوب چهره ، نیکی شناس ، هنرمند ، شیر زن ، بهشت آراسته ، پارسا و …. آورده شده اند.

فرانک

فرانک همسر آبتین مادر فریدون (نیامی بزرگ آریاییهای جهان) و مادر همه ایرانیان است.دوره های فرانک در شاهنامه دوره ی مادر سالاری و زن سالاری است.دوره ای که در ایران زنان اداره ی همه امور را عهده دار بودند.

دوره ی فرانک دوره ای است که اندیشه و تدبیر زنان ایرانی ، جوانان را از کشته شدن به دست بیگانگان (ضحاک) رها ساخت و سرانجام به یاری این مادران ، رهبرای ایران به فرزندان ایران رسید.دوره ی فرانک دوره ی رفاه و آرامش و خوشی برای ایرانیان بود.در تاریخ ایران این یکی از دورانهایی است که نام یک زن شناخته شده است.(ژول حل ، چاپ سکو).

رودابه

دختر سهراب کابلی همسر زال و مادر رستم بود ، رودابه نخستین زنی است که زایمان او نه به شکل طبیعی بلکه به صورت رستمزاد یا رستمینه بوده است که امروز ناآگاهان از تاریخ این نوع زایمان را سزارین می گویند.در حالی که سزار دوم قرنها پس از رستم دیده به جهان گشود.هنر رودابه در گزینش همسر و پرورش فرزند است.همسری چون زال و فرزندی چون رستم.

تهمینه دختر شاه سمنگان ، همسر رستم ، مادر سهراب

تهمینه نیز از زنان شایسته ای که زندگی او در خور نگرش است تهمینه نیز به رسم دختران ایران خود از رستم خواهان پیوند شد و رستم نیز که تهمینه را در همه چیز سرآمد و شایسته دیدار او را به همسری خود پذیرفت و نتیجه و ثمره ی آن جوان ناکام ایران سهراب دلاور بود.

تهمینه دختری با خرد و جسور و زنی کاردان بود.او به تنهایی در شهر بیگانه فرزندش سهراب را بزرگ کرد و پرورش داد.او که تنها در هنگام پیوند و اروسی (2) با همسر خود دیدار داشت همیشه دور از رستم زیست و برای سهراب پدر نیز بود.وفاداری و بزرگمنشی او ستودنی است.تهمینه با آینده نگری تمام هنگام سفر به ایران ، برادرش را همراه سهراب که تا رستم را به او بشناساند اما دریغ که سپر زمانی پدرش را شناخت که زخم از پدر خورده بود و مادر را در اندوهی جاودان نگاه داشت.تهمینه نمونه ی زنی بردبار و شکیباست که در همه ی عمر خود در هجران و دوری زیست و هیچ گاه عنان صبر از کف نداد.

گردآفرید

دوشیزه ی جنگاور و دلیری از خاک ایران است و همانگونه که نامش گویاست گرد و پهلوان و جنگاور بود.دختری جوان و زیبا ، چاره گر و چیره دست که تیر و کمان در دستانش به زیبایی می رقصید گردآفرید دوشیزه ی دلاور ایرانی دژ سپید را از دست دشمن نجات و مردمان دژ را از بیراه فراری داد.او که از شکست مردمان ایرانی در جنگ با سهراب خونش به جوش و غیرتش به خروش آمده بود زره بر تن ، کلاه بر سر ، سوار بر اسب و کمان را به زه کرد و به نبرد با سهراب شتافت و آنگاه توان مبارزه با سهراب را در خود ندید ، چاره ای زنانه اندیشید ، کلاه خود را از سر برداشت.سیاه گیسوانش را آشکار ساخت تا سهراب گرفتار ؟ کلاله ی او شود و همین نیز شد و سهراب از نبرد با او کناره گرفت و آیین جنگ را نیکو به جا آورد و ضعیفتر از خود را هلاک نساخت.

گفتار دوم : نگرش به زن بر اساس اوستا و متون کهن پارسی و شماری کتیبه

در اوستا آمده است : «… هر مرد و زن نیک و بد را شخصاً بر گزینند».(گات ها ، هات 30 ، بند 3) و یا «فروهرهای مردان پاکدین ممالک ایران را می ستاییم ، فروهرهای زنان پاکدین ممالک ایران را می ستاییم…» (فروردین شیت ، کرده ی 31 ، بند 143).

در این بند صنعتی را که مرد قائل شده و آن را ستایش می کند ، همان را برای زن نهاده و آن را مورد ستایش قرار می دهد.اما بالاترین بزرگداشت برای زن همانا در بند 107 از کرده ی 23 فروردین شیت آمده است که «اشی» یا پاکی و راستی خدایی را به دختری همانند می کند (کسی که در خان و جانشین ، اشی نیک زیبای درخشان به در آید.در کالبد دختر زیبای بسیار نیرومند ، خوش اندام ، کمر بند بسته ، راست بالا ، مجلل ، آزاده نژاد ، کسی که مغلوب نشدی در رزم با بازوان خویش بهتر گشایش جوید و…» و ستایش زنان در نماز شب (3) ایرانی «کدبانوی خانه که اشو (پاک راست) و سردار اشویی شد می ستاییم ، زن پارسایی را می ستاییم بسیار نیک اندیش ، نیک گفتار ، نیک کردار…. شد».

حق گزینش همسر برای دختران

درگات ها ، هات 53 بند 3 سخنی از سوی زرتشت به جوانترین دختر او آمده است که همواره در آیین های گواه گیران برای دختران خوانده می شود.

با این مفهوم ، دختری می باید همسر آینده را با بررسی خرد خود برگزیند و نیز در کتاب ماتیکان هزار داتسیتان که یک متن دارستانس (حقوقی) با زمانده از دوران ساسانی است ، آمده : «حتی زنی از گروه اشراف نیا به خواست و انتخاب خود می تواند همسر مردی اسیر از کشور دیگری شود.در شاهنامه نیز خوانده ایم که هرگاه سخن از پیوند است.دختران خود همسران خود را بر می گزینند و خود گام می نهند و این شایسته ی دختر ایرانی است که خود با خودش همسر گزیند.

وضع اجتماعی و حقوق زنان در دورانهای مختلف

به عقیده دکتر گرشمین ، در آغاز هزاره ی اول پیش از میلاد ، دو واقعه ی مهم و غیر مرتبط روی داد که در حیات اجتماعی ملل آسیای غربی تاثیر فراوانی داشت.اول مهاجرت اقوام هند و اروپایی به هند و اروپا است و دیگر کشف و استعمال آهن کوهستان های شمالی و شرقی آسیای میانه که شمال و شرق و مغرب را در بر می گیرد.آریایی های ایران به طوایف و قبایل متعددی تقسیم می شدند که مهم ترین آنها مادها در غرب و پارتی ها در جنوب بودند.

پارتها در خاور ایران نیز از نژاد آریایی ها بودند.قوم ماد روابط نزدیکی با تمدن پیشرفته بین النهرین داشت و فرهنگ و تمدن آنها تا جنوب روسیه و ترکمنستان می رسید.

نقش زن در دوران مادها

پس از استقرار سلسله ی ماد در مغرب ایران اندک اندک رژیم مادر شاهی جای خود را به رژیم پدر شاهی داد.بنابراین فعالیت کشاورزی با زنان بود و مردان برای زنان اهمیت ویژه ای قائل بودند.در دوران مادها زن به ریاست قبیله و نیز قضاوت می رسید ، هنوز بقایایی از سیستم مادر شاهی وجود داشت.طبق تحقیقات انجام شده زن مادی با اختلاف اندکی شبیه پوشاک مردان بوده است و حجاب نداشتند.

اشکانیان

در زمان اشکانیان گرچه زن ایرانی تا حدی موقعیتش تحکیم شد ولی به هر حال حکومت سلوکی ها و تاثیرات ناشی از آن و نفوذ هلینیسم اثر خود را گذاشت.از طرفی در دوران پارت ها یا اشکانیان به علت گستردگی قلمرو پارت ها طوایف و اقوام و ملل گوناگون در امپراتوری وسیع اشکانیان می زیستند که هریک آداب و رسوم و سنن مخصوص به خود داشتند و طبیعتاً دگرگونی در وضعیت زن و خانواده ایرانی اثر بخش بود.

بررسی تغییرات اقلیمی در خراسان رضوی

اقلیم از واژه یونانی کلیما گرفته شده و به طور کلی عبارت از شرایط غالب هوا در دراز مدت است در واقع اقلیم یک مکان، از مجموعه عناصر و عوامل تشکیل شده است که نسبت تغییرات عناصر به عوامل اقلیمی بیشتر می باشد که برآیند آنها شرایط خاصی را از لحاظ آب و هوا ایجاد می کند که معرف مکان خاص خود می باشد ( علیجانی ، 1383 ، 5 )
دسته بندی جغرافیا
فرمت فایل doc
حجم فایل 6764 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 132

بررسی تغییرات اقلیمی در خراسان رضوی

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

فهرست عناوین

عنوان صفحه

چکیده …………………………………………………………………………………. 1

فصل اول : کلیات طرح

1-1- مقدمه …………………………………………………………………………… 3

1-1-1- کلیات و تعاریف …………………………………………………………….. 3

1-1-2- بیان ضرورت و انگیزه انتخاب موضوع …………………………………… 6

1-1-3- سوالات تحقیق ……………………………………………………………….. 7

1-1-4- اهداف تحقیق ………………………………………………………………… 8

1-1-5- مشکلات تحقیق ……………………………………………………………… 8

فصل دوم : مطالعات نظری

2-1- پیشینه تحقیق …………………………………………………………………… 11

2-1-1- بررسی تغییر اقلیم در سطوح جهانی و منطقه ای …………………………. 12

2-1-2- بررسی تغییر اقلیم در ایران ………………………………………………… 14

2-2- مبانی نظری تحقیق ……………………………………………………………. 17

2-3- تغییر اقلیم ……………………………………………………………………… 19

2-3-1- علل تغییرات اقلیم ………………………………………………………….. 21

2-3-2- تغییرات کنونی اقلیم ………………………………………………………… 24

2-3-3- عوامل مشخص کننده تغییرات اقلیمی ……………………………………… 26

2-3-3-1- دما ……………………………………………………………………….. 26

2-3-3-2- بارش …………………………………………………………………….. 28

2-3-3-3- تغییرات در پدیده های اقلیمی ……………………………………………. 29

2-3-3-4- ترکیبات جو و ارتباط آن با تغییر اقلیم ………………………………….. 31

2-3-3-5- باد ………………………………………………………………………… 35

2-3-3-6- یخبندان …………………………………………………………………… 36

2-3-3-7- تابش ……………………………………………………………………. 36

فصل سوم : جغرافیای منطقه

3-1- موقعیت و وسعت ……………………………………………………………… 39

3-2- توپوگرافی ……………………………………………………………………… 40

3-2-1- ناهمواری های شمالی ………………………………………………………. 42

3-2-2- ناهمواریهای مرکزی ……………………………………………………….. 43

3-2-3- ناهمواریهای جنوبی ………………………………………………………… 44

3-3-ریخت شناسی …………………………………………………………………… 44

3-4- پوشش گیاهی…………………………………………………………………… 46

3-5- اقلیم ……………………………………………………………………………. 46

3-5-1- عوامل موثر در اقلیم استان خراسان رضوی ………………………………. 48

3-5-1-1- عوامل محلی …………………………………………………………….. 48

3-5-1-2- عوامل منطقه ای ………………………………………………………… 50

3-6- جریانهای آب و هوایی استان خراسان رضوی ……………………………….. 51

3-6-1- کم فشار مدیترانه ای ………………………………………………………… 52

3-6-2- جریانهای شمال و شمال غربی …………………………………………….. 53

3-6-3- جریانهای هوایی بیابانی ……………………………………………………. 53

3-7- بارش ………………………………………………………………………….. 54

3-7-1- رابطه بارندگی با ارتفاع ، طول و عرض جغرافیایی …………………….. 58

3-8- دما ……………………………………………………………………………… 58

فصل چهارم : روش کار و تجزیه و تحلیل

4-1- روش کار ……………………………………………………………………… 64

4-1-1- جمع آوری داده ها ………………………………………………………….. 64

4-1-2- آزمون همگنی ………………………………………………………………. 65

4-1-3- آزمون بازسازی داده ها …………………………………………………….. 66

4-1-4- آزمونهای آماری و بررسی سریهای زمانی ………………………………… 67

4-1-4-1- آزمون رتبه ای من کندال ( mann – kendall ) ………………………. 68

4-1-4-2- تصادفی و غیر تصادفی بودن داده ها ( آماره t ) ……………………….. 69

4-1-5- آزمون نوع و زمان تغییر ………………………………………………….. 70

4-1-6- مراحل انجام آزمون من کندال ……………………………………………… 70

4-2- شرح و تفسیر تعیین آماره t کندال ……………………………………………. 73

4-2-1- متوسط حداقل دما ( سالیانه – فصلی – ماهانه ) …………………………….. 73

4-2-2- متوسط حداکثر دما ( سالیانه – فصلی – ماهانه ) …………………………… 74

4-2-3- بارش ( سالیانه – فصلی – ماهانه ) …………………………………………. 75

4-3- ترسیم نموداری u و u’ از آزمون من – کندال ………………………………… 81

4-3-1- خلاصه نتایج آزمون من – کندال ………………………………………….. 111

4-3-2- نوع تغییر و زمان تغییر …………………………………………………… 116

4-3-2-1تغییرات سریهای زمانی حداکثروحداقل درجه حرارت و بارندگی (سالانه و فصلی) 116

4-3-2-2- تغییرات سریهای زمانی حداکثر و حداقل درجه حرارت و بارندگی ( ماهانه ) 117

4-3-3- تعیین میزان و سطح معنی داری تغییرات ………………………………… 118

4-3-3-1- تغییرات سریهای زمانی حداکثر و حداقل درجه حرارت ( سالیانه و فصلی ) 124

4-3-3-2- تغییرات سریهای زمانی بارش ( سالیانه و فصلی ) ……………………. 125

4-3-3-3- تغییرات سریهای زمانی حداکثر و حداقل درجه حرارت ( ماهانه ) …… 125

4-3-3-4- تغییرات سریهای زمانی بارش ( ماهانه ) ……………………………… 127

فصل پنجم : نتایج و پیشنهادات

5-1- خلاصه بحث و نتایج …………………………………………………………. 130

5-2- پیشنهادات …………………………………………………………………….. 134

فهرست منابع و ماخذ ……………………………………………………………….. 137

چکیده انگلیسی

فهرست جداول

2-1 جدول تغییرات گازهای گلخانه ای بعد از سال 1750 ……………………….. 25

4-1 جدول مشخصات ایستگاهها……………………………………………………. 64

4-2 جدول مراحل انجام آزمون من – کندال ……………………………………….. 72

4-3 جدول نتایج آزمون تصادفی بودن من – کندل ( میانگین حداقل درجه حرارت فصلی و سالیانه ایستگاهها ) 76

4-4 جدول نتایج آزمون تصادفی بودن من – کندال ( میانگین حداقل درجه حرارت ماهیانه ایستگاهها ) 77

4-5 جدول نتایج آزمون تصادفی بودن من – کندال ( میانگین حداکثر درجه حرارت فصلی و سالیانه ایستگاهها ) 78

4-6 جدول نتایج آزمون تصادفی بودن من – کندال ( میانگین حداکثر درجه حرارت ماهانه ایستگاهها ) 78

4-7 جدول نتایج آزمون تصادفی بودن من – کندال ( مجموع بارش فصلی و سالیانه
ایستگاهها ) …………………………………………………………………………… 79

4-8 جدول نتایج آزمون تصادفی بودن من – کندال ( مجموع بارش ماهانه ایستگاهها ) 80

4-9 جدول خلاصه نتایج آزمون من – کندال ( سریهای سالیانه سالیانه و فصلی حداقل و حداکثر درجه حرارت و بارندگی ) ……………………………………………………………………………………….. 112

4-10 جدول خلاصه نتایج آزمون من – کندال ( متوسط درجه حرارت حداقل ، ماهانه ) 113

4-11 جدول خلاصه نتایج آزمون من – کندال ( متوسط درجه حرارت حداکثر ، ماهانه ) 114

4-12 جدول خلاصه نتایج آزمون من – کندال ( بارش ماهانه ) ………………….. 115

4-13 جدول معادلات رگرسیون خطی تغییرات دما ( متوسط حداکثر و متوسط حداقل ) و بارش
( سریهای سالانه و فصلی ) …………………………………………………………. 120

4-14 جدول معادلات رگرسیون خطی تغییرات دما ( متوسط حداکثر و متوسط حداقل ( سریهای ماهانه ) 122

4-15 جدول معادلات رگرسیون خطی تغییرات بارش ( سریهای ماهانه ) ………. 123

فهرست شکلها

1-1 شکل نمودار نرخ افزایش تمرکز دی اکسید کربن در جو بر اساس اندازه گیری ایستگاه مانالوا 5

3-1 شکل نقشه سیاسی استان خراسان رضوی …………………………………….. 40

3-2 شکل نقشه توپوگرافی استان خراسان رضوی ………………………………… 42

3-3 شکل نقشه تقسیمات آب و هوایی و انواع توده هوا در استان خراسان رضوی . 47

3-4 شکل نقشه نقاط هم باران در استان خراسان رضوی ………………………….. 57

3-5 شکل نقشه نقاط هم دما در استان خراسان رضوی ……………………………. 60

4-1 شکل نمودارهای سالیانه و فصلی ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه مشهد…… 82

4-2 شکل نمودارهای سالیانه و فصلی ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه تربت حیدریه 84

4-3 شکل نمودارهای سالیانه و فصلی ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه سبزوار… 86

4-4 شکل نمودارهای سالیانه و فصلی ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه قوچان….. 88

4-5 شکل نمودارهای سالیانه و فصلی ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه سرخس… 90

4-6 شکل نمودارهای ماهانه ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه مشهد…………….. 91

4-7 شکل نمودارهای ماهانه ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه تربت حیدریه……. 95

4-8 شکل نمودارهای ماهانه ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه سبزوار …………. 98

4-9 شکل نمودارهای ماهانه ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه قوچان…………… 102

4-10 شکل نمودارهای ماهانه ( دما ) آزمون من – کندال ایستگاه سرخس……….. 103

4-11 شکل نمودارهای سالیانه و فصلی ( بارش ) آزمون من – کندال در ایستگاههای
متفاوت……………………………………………………………………………….. 105

4-12 شکل نمودارهای ماهانه ( بارش ) آزمون من – کندال ایستگاه مشهد……….. 106

4-13 شکل نمودارهای ماهانه ( بارش ) آزمون من – کندال ایستگاه تربت حیدریه 107

4-14 شکل نمودارهای ماهانه ( بارش ) آزمون – من کندال ایستگاه سبزوار ……. 108

4-15 شکل نمودار ماهانه ( بارش ) آزمون من – کندال ایستگاه قوچان و سرخس.. 109

چکیده

هدف از این تحقیق بررسی تغییرات و روند میانگین دراز مدت سالیانه ، فصلی و ماهانه دمای حداکثر ، دمای حداقل و بارش از طریق روشهای آماری سری زمانی و گرافیکی با استفاده از آزمون من کندال است. در این تحقیق 5 ایستگاه سینوپتیکی در استان خراسان رضوی مورد بررسی قرار گرفت. سری های همگون بوسیله rans test تصحیح و شناسایی گردید . آزمون تصادفی بودن داده ها از طریق من کندال ( mann – kendall ) صورت گرفت . سری هایی که تغییرات و روند قابل توجهی در سطح اطمینان 5% = نشان دادند ، با استفاده از آزمون u و u’ من کندال ، شکل تغییر ( کاهشی یا افزایشی ) نوع تغییر ( ناگهانی یا روند ) و زمان تغییر تعیین شد سپس با استفاده از معادله رگرسیون خطی و ضریب همبستگی ، میزان تغییرات هر سری در طول دوره آماری و تحلیل ارتباط هر متغیر با زمان بدست آمد در نهایت به جهت آشکارسازی معناداری نتایج در صورت نرمال بودن داده ها از آزمونهای پارامتریک T-Test و F و در صورت نرمال نبودن آنها از آزمونهای ناپارامتریک من ویتنی و کروسکال والیس استفاده گردید. نتایج این پژوهش نشان می دهد که در سریهای سالیانه و فصلی دما در همه ایستگاهها روند گرمایشی در فصول تابستان ، پائیز و زمستان مشاهده می شود همچنین در داده های حداکثر دما شکل غالب با افزایش درجه حرارت فصل پائیز
( بجز تربت حیدریه ) می باشد در سری های ماهانه سری حداقل دما تمامی ایستگاهها دارای سیر صعودی می باشد و نیز سری حداکثر دما ( بجز تربت حیدریه ) نرخ افزایشی دما را نشان می د هد ( تغییر محل ایستگاه ) . نرخ افزایشی حداقل دما بارزتر از نرخ افزایشی حداکثر آن است و می تواند به عنوان نمایه ای از تغییر اقلیم در استان باشد.

در سری های بارش روندهای افزایشی در فصل تابستان و اوایل پائیز مشاهده می شود که بیانگر افزایش بارش های تابستانه و تغییر الگوی بارش است. اگرچه روندهای افزایشی در بارش از سطح معنادار قابل قبولی برخوردار نیست اما نشانگر تغییر رژیم بارش به سمت بارش های مونسونی می باشد.

واژگان کلیدی : تغییر اقلیم ، من کندال ، جهش ، روند ، سطح معناداری ، خراسان رضوی

فصل اول

کلیات طرح

1-1- مقدمه

1-1-1- کلیات و تعاریف

اقلیم از واژه یونانی کلیما گرفته شده و به طور کلی عبارت از : شرایط غالب هوا در دراز مدت است در واقع اقلیم یک مکان، از مجموعه عناصر و عوامل تشکیل شده است که نسبت تغییرات عناصر به عوامل اقلیمی بیشتر می باشد که برآیند آنها شرایط خاصی را از لحاظ آب و هوا ایجاد می کند که معرف مکان خاص خود می باشد .( علیجانی ، 1383 ، 5 )

اقلیم مهمترین عامل دگرگونی و تکامل موجودات زنده و خاک می باشد بنابراین تغییر اقلیم به معنای تغییر نوع و فراوانی موجودات است البته موجودات زنده قادر به سازگاری با محیط می باشند اما با افزایش سرعت تغییرات، از این توانایی کاسته شده و اثرات زیانبار تغییر اقلیم که افزایش ناپایداری ناشی از حذف برخی گونه ها و نیز نامساعد شدن شرایط برای گونه های باقیمانده می باشد، بیشتر آشکار می شود. به طور مسلم زیان وارده به گیاهان بیش از سایر موجودات می باشد، گیاهان حلقه اول زنجیره مواد غذایی بوده و لذا نوسان آنها سبب تشدید اثرات در سایر حلقه ها و نهایتاً انسان خواهد شد و تصور چنین اثرات زیانباری سبب شده است تا مقوله تغییر اقلیم مجدداً مطرح، پیگیری و راه حلهایی جهت مقابله با آن ارائه شود ( ذوالفقاری ، 1374 ، 52 )

بررسی جزئیات اقلیم های گذشته نشان می هد که اقلیم در رده های زمانی اعم از دوره های چند دهه ای تا چند میلیون سالی تغییر نموده است. پس این مسأله که اقلیم آینده متفاوت با اقلیم حال باشد، متحمل به نظر می رسد تا اینکه مشابه اقلیم امروزی باشد. بررسی های تمرکز یافته روی فعالیت های انسانی و تاثیر آن بر روی محیط ثابت می کند، تغییرپذیری اقلیم جهانی بیشتر شده است. ( عزیزی ، 1383 ، 12 )

تا کنون نظریات مختلفی جهت توجیه روند این تغییرات ارائه شده است که از آن جمله می توان به تئوری چگالی انرژی خورشید، تئوری گلخانه ای و گرد و غبار آتشفشانی اشاره کرد. معتبرترین نظریه، تئوری گلخانه ای است. مهمترین این گازها دی اکسید کربن ( 61% ) متان ( 15% ) و CFC
( هالوکربن ها ) (11% ) می باشد که در مجموع 87% از تغییرات را سبب می شود. این گازها اگرچه از منابع طبیعی نیز تولید می شوند اما افزایش ناگهانی آنها به واسطه تشدید فعالیتهای بشر می باشد. ( کوچکی ، 1376 ، 29 ) شواهد بسیار قوی وجود دارد که گرمایش جهانی در پنجاه سال اخیر به دلیل فعالیتهای انسانی است.

با افزایش دما، آینده ها و گازهای گلخانه ای ، مناطق متعددی از کره زمین دستخوش تغییرات شگرف اقلیمی شده اند. وقوع طوفانهای سهمگین در اقصی نقاط جهان و همچنین وقوع سایر
پدیده های حدی اقلیمی از تغییرات اقلیمی گسترده در کره زمین حکایت دارند. این تغییرات
می توانند روی زیست بوم طبیعی و فعالیت جوامع بشری تاثیرگذار باشند. تغییر دمای پیش بینی شده جهانی در قرن بیست و یکم حدود 2 تا 10 برابر بزرگتر از افزایش دمایی است که در صد سال گذشته رخ داده است. تغییرات فوق الذکر منافع و مضراتی برای انسان و طبیعت دارد، اما اگر سرعت افزایش دما بزرگتر باشد، مضرات آن نیز گسترده تر و بیشتر خواهد بود. ( بابائیان ، 1385 ، 118 )

بر اساس مطالعات انجام شده در سنجش مستقیم میزان گاز کربنیک جو از اوایل 1957 در ایستگاه مونالوا ( mouna – loa ) در هاوایی ( که در معرض تاثیر فعالیتهای صنعتی قرار ندارد ) تغییرات افزایشی این گاز را نشان می دهد. ( شکل 1-1 )

March 2004

شکل 1-1 نمودار نرخ افزایش تمرکز دی اکسید کربن در جو بر اساس اندازه گیری ایستگاه مانالوا در

جزیره هاوایی بر حسب ( قسمت بر میلیون حجم بر سال )

ملاحظه می شود که میزان گاز کربنیک در 1957 حدود 314 قسمت در میلیون ppm بوده است در حالی که حدود 20 سال ، مقدار آن به ppm 330 رسیده است احتمالاً مقدار گاز کربنیک جو در قرن گذشته ppm 290 ، یعنی 029/0 درصد حجمی بوده است. البته مقداری از این گاز را اقیانوسها جذب می کند، اما باید توجه داشت که قدرت جذب اقیانوس محدود است، بنابراین می توان تصور کرد که با اشباع شدن آب اقیانوس از این گاز ، روند افزایش مقدار گاز کربنیک جو شتابی قابل ملاحظه بیابد. برای آگاهی از میزان تغییر احتمالی اقلیم ، مدلهای بسیاری از فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی در جو با توجه به رابطه متقابل جو با آب اقیانوسها، پوشش گیاهی ، پهنه های یخ و برف لازم است . در عین حال ، رطوبت جو و میزان بارندگی رو به فزونی خواهد رفت و در حالی که تغییرات اقلیمی در عرضهای جغرافیایی پایین چندان زیاد نخواهد بود، در عرضهای بالا به دلیل کاهش میزان آلبدو، شدیدترین تغییرات اقلیمی پدید خواهد آمد.

بنابر اظهارات نظر کارشناسان محیط زیست آمریکا ، از آنجا که افزایش دما در مناطق قطبی می تواند بیش از دو برابر میانگین ( سال 2100 حدود 5 درجه سلسیوس ) یاد شده باشد، پهنه های یخ در ابعادی وسیع ذوب خواهد شد و این پدیده بسیاری از کرانه های ساحلی را به زیر آب خواهد کشید. تغییرات اقلیمی بسیار متنوع محلی ممکن است توزیع کشت و سیستمهای کشاورزی راکاملاً در هم بریزد. در دنیایی که فضای زندگی انسانها در آن تثبیت شده است و امکان مهاجرت و جا به جایی وسیع همچون گذشته وجود ندارد، نوسانها و تغییرات اقلیمی ، حتی اگر جنبه های منفی تغییر اقلیم در یک منطقه بتواند با جنبه های مثبت آن در منطقه ای دیگر برابری کند، باعث ایجاد مسائل و مصایب بغرنج و پیچیده ای خواهد شد. تنها با هشیاری و کنترل و اجرای طرحهای جامع توأم با برنامه ریزی های دقیق و صحیح و سرانجام مشارکت همه مردم جهان می توان از ابعاد اینگونه ضایعات کاست و به آینده زمین امید داشت. ( علیجانی ، 1383 ، 425-424 )

1-1-2- بیان ضرورت و انگیزه انتخاب موضوع

امروزه تغییر اقلیم یک موضوع اصلی در مجامع علمی و دانشگاهی است اما از ابتدای قرن بیستم تا کنون این روند نیز شدت پیدا کرده است که علت این تغییرات طبیعی نبوده، بلکه ناشی از
فعالیت های مختلف بشری می باشد. جهت درک بهتر تعریفی از آن ارائه می کنیم. تغییر اقلیم عبارت از تعیین بین میانگین مقادیر طولانی مدت یک پارامتر اقلیمی و آماری است که در اینجا میانگین در فواصل زمانی خاص ، مثلاً چندین دهه گرفته می شود. ( غلامی ، بیرقدار ، 1374 ، 43 )

بدین ترتیب هر گونه تغییر در هر پارامتر اقلیمی همراه با روند است که این روند می تواند در جهت مثبت یا منفی باشد. جهت بررسی تغییرات اقلیمی اخیر بیشتر از دو پارامتر دما و بارش استفاده می شود، زیرا متغیرترین پارامتر اقلیمی نسبت به پدیده اقلیم این دو عنصر هستند و از آن جایی که مسئله تغییر اقلیم و تمایل زمین به گرم شدن و کاهش بارش های به هنگام و مفید و پیامدهای اکولوژی ، اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی ناشی از آن علاوه بر صاحبان علم، افکار دولتمردان و سیاستمداران را در سراسر دنیا به خود جلب کرده است، تا جایی که مسئله تغییر اقلیم و پیامدهای ناشی از آن با توجه به جمعیت رو به افزایش جهان مهمتر جلوه می نماید، و از طرفی بدون شناخت و آگاهی از وضعیت اقلیمی گذشته ، حال و آینده مدیران و برنامه ریزان قادر به اجرای برنامه های خود در زمینه های مختلف نیستند. همچنین اجرای طرحهای عمرانی . . . نیاز به شناخت تغییرات اقلیمی جهت برنامه ریزی صحیح و قابل قبول داشته و از این رو ضرورت و اهمیت مطالعات اقلیمی در کالبد برنامه ریزی خرد و کلان کشور قابل لمس است. از طرفی استان خراسان رضوی بعنوان یکی از قطبهای مهم اقتصادی ، صنعتی بالاخص کشاورزی در منطقه شمال شرق کشور محسوبمی شود . بررسی شناخت تغییرات اقلیمی این استان می تواند برنامه ریزان را قادر به اجرای برنامه آنها در زمینه های مختلف نماید.

1-1-3- سوالات تحقیق

به منظور بررسی روند تغییرات اقلیمی در خراسان رضوی سوالات زیر برای بحث و بررسی بیشتر مطرح گردید :

1 – آیا زمان وقوع تغییر در عناصر اقلیمی یکسان است ؟

3 – آیا نقاط تغییر ( ناگهانی ، روند ) از سطح معناداری برخوردار می باشد ؟

2 – آیا در سالهای اخیر عناصر اقلیمی روند افزایشی یا روند کاهشی داشته اند ؟

4 – آیا نمایه ای از تغییر اقلیم در استان مشاهده شده است ؟

لازم به ذکر است که این تحقیق جنبه شناختی داشته و هیچ فرضیه ای ، در راستای انجام آن وجود ندارد.

1-1-4- اهداف تحقیق :

این تحقیق در جستجوی شناخت تغییرات اقلیمی دما و بارش ، طی دوره آماری مشخص ، در راستای آگاهی از وجود یا عدم وجود تغییر دما و بارش می باشد تا ضمن شناخت تغییرات، نتایج حاصل از تحقیق در امور مختلف محیطی برای تدوین برنامه های منطقه ای مورد استفاده قرار گیرد. چنانچه که امروزه بیشتر مسائل اقتصادی اجتماعی بر اساس پروژه های دراز مدتی نظیر مدیریت منابع، آب ، آبیاری و خشکسالی ، احداث سد ، کشاورزی و . . . بر مبنای متوسط های اقلیمی در نظر گرفته می شود و بر اساس تجزیه و تحلیل میانگین داده ها ، صورت می گیرد . در صورتی که میانگین حداکثر و حداقل دما برای فهم اثرات تغییر اقلیم بر روی موضوعاتی مانند کشاورزی ، منابع آب و . . . بسیار مهم است هدفهای کلی این طرح بررسی تغییرات دما و بارش می باشد که اهداف مرحله ای آن به شرح ذیل می باشد :

1 – بررسی و شناخت تغییرات ماهانه ، فصلی و سالانه در پارامترهای دما ( حداکثر و حداقل ) و بارش مشخص شود .

2 –نمودارهای مربوطه به روندها و تغییرات در داده ها ترسیم شود .

3 – در صورت وجود روند، زمان آن تعیین گردد.

4 – در صورت وجود تغییرات ناگهانی ، زمان آن تعیین گردد.

5 – بررسی میزان تغییر در طول دوره آماری تعیین گردد.

6 – میزان سطح معناداری نقاط تغییر تعیین گردد.

7 – تجزیه و تحلیل نمودارها و نتیجه گیری کلی برای رسیدن به اهداف مورد نظر انجام شود .

1-1-5- مشکلات تحقیق

مهم ترین مساله و مشکل موجود، مربوط به آمارهای سازمان هواشناسی است که کماکن در
ایستگاه های سرتاسر کشور وجود دارد. به علت نبودن آمارهاو وجود گپ در آنها، نگارنده مجبور به بازسازی آمار ، برای چندین ماه در ایستگاه های مختلف شده است. از طرفی دیگر ناقص و ناکافی بودن اطلاعات دقیق در مورد منطقه ، به علت جدا شدن این استان از دو استان همجوار خود در سالهای اخیر ، نگارنده ملزم به مراجعه مکرر به سازمان های مختلف، جهت در کنار هم قرار دادن مطالب گسسته و بررسی و تجزیه و تحلیل آنها، نموده است و همچنین به دلیل حجم آمارهای موجود و تجزیه و تحلیل ( 207 ) جدول و ( 207) نمودار بدست آمده در سه پارامتر حداقل دما ، حداکثر دما، بارش ، به صورت ماهانه ، فصلی ، سالانه در طی دوره آماری ( 2005-1959 ) در سه شهر مشهد ، سبزوار و تربت حیدریه و دوره آماری ( 2005 – 1985 ) در دو شهر سرخس و قوچان می باشد . این مسائل و مشکلات نیز در جهت به تعویق افتادن روند انجام آن، دامن زده اند. با همه این موارد تا جایی که امکان داشت سعی شد که آمارها و اطلاعات درست و صحیح ارائه شود تا بر غنای پایان نامه افزوده شود.

فصل دوم

مطالعات نظری

2-1- پیشینه تحقیق

یکی از مسائل مهم که مورد توجه متخصصین رشته های مختلف می باشد تغییر اقلیم در جهان است. توجه به این مسئله که اختلاف متوسط درجه حرارت در حال حاضر با سردترین دوره یخچالی فقط 5 درجه بوده می تواند اهمیت مطالعات تغییر اقلیم را بیان نماید. سالهای قبل از انقلاب صنعتی تقسیم بندی اقلیمی رایج بوده و به واسطه ی تاثیر مستقیم و سرنوشت ساز اقلیم در زندگی انسان ، این پدیده مورد توجه دانشمندان از گذشته های دور بوده است. لیکن پس از انقلاب صنعتی که فعالیت های ناشی از آن سبب افزایش گازهای گلخانه ای و تغییر در ترکیبات جو را به همراه داشته، مسأله تغییر اقلیم مورد توجه دانشمندان هواشناسی و اقلیم شناسی قرار گرفت. توجه جهانی به مسائل اقلیمی در غالب کنفرانس های بین المللی هواشناسی در اگوست 1853 در بروکسل نمود پیدا کرد و اولین کنگره هواشناسی از دوم تا شانزدهم سپتامبر 1873 بر جهانی شدن فعالیتهای هواشناسی تاکید کردند. ( نوریان ، 1366 ، 17 )

پس از تشکیل[1] WMO در سال 1950 داده های این ایستگاه که حاوی اندازه گیری ازن و گازهای گلخانه ای بود در تشریح و تبیین اقلیم بکار گرفته شد. در این راستا فعالیتها و توافقات جهانی در زمینه تغییر اقلیم و نحوه کنترل آن مورد بررسی قرار گرفت.

بر اساس نظر هیئت بین الملل تغییر اقلیم ، میانگین دمای سطح کره زمین در سده بیستم در حدود 6/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته است و دما در 8 کیلومتری پایینی جو نیز در چهار دهه گذشته پیوسته روند افزایشی داشته است . (JENKINS & Etal 1990 , 365 )

بر اساس نتایج پژوهش های انجام شده، نشانه های تغییرات اقلیمی در سرتاسر جهان یکسان نیست. در حالی که در برخی از نقاط دنیا افزایش بارندگی و کاهش دما مشاهده می شود، سایر مناطق دنیا از کاهش بارندگی و افزایش دما رنج می برند. هر چند نتایج بسیاری از پژوهش ها بیانگر روند افزایشی و یا کاهشی در بارندگی های سالانه، فصلی و ماهانه می باشند ، اما بیشتر این روندها از نظر آماری معنی دار نیستند .

2-1-1- بررسی تغییر اقلیم در سطوح جهانی و منطقه ای

کارل و رابیسم ( carlond Rebsame ) 1984 ، با بررسی میانگین دوره های متوالی 20 ، 10 ، 5 ساله دما و بارندگی روند تغییرات اقلیمی را در کل کشور آمریکا و بانکرس و میلر ( miller ) 1993 ، در ایالت واکوتای جنوبی مورد بررسی قرار دادند و نشان دادند که دمای هوا رو به افزایش است و از نظر بارندگی برخی از مناطق به خشکی و برخی دیگر به مرطوب شدن گرایش دارند.

در نیمکره جنوبی هم محققان بسیاری افزایش دما را به صورت منطقه ای مورد بررسی قرار دادند برای مثال لاچ ( Louch ) 1995 ، با استفاده از آزمون من کندال میانگین حداقل و حداکثرها را در کوئیزلند استرالیا در بین سالهای 1910 و 1987 مورد بررسی قرار داد و متوجه شد میانگین حداقل دمای روزانه به طور قابل توجهی افزایش و دامنه روزانه در فصلهای تابستان و زمستان کاهش داشته است. اعتقاد بر این است که کاهش مشاهده شده در دامنه دمای روزانه که در دیگر قسمتهای جهان نیز مشاهده شده نتیجه افزایش در پوشش ابر می باشد که موجب کاهش حداکثر دمای روزانه و افزایش حداقل دمای روزانه شده است.

نیلکسون و پالئو ( Nichelson and palao ) 1993 ، به این نکته اشاره کردند که سری بارش ساحل در غرب افریقا از سال 1950 روندی کاهشی را نشان داده است ، که سبب خشکسالی شدید بین سالهای 1986 تا 1990 در این منطقه شده است. استبان ( Esteban ) 1995 ، و همکارانش در مطالعه ای که در 15 ایستگاه فلات اسپانیا به روی میانگین حداکثر و حداقل ها در صد سال اخیر انجام داده اند با استفاده از آزمون ناپارامتری من کندال به کشف روند و تغییرات سریع سری زمانی پرداختند و مشاهده نمودند که حداقل و میانگین دما افزایش داشته و میانگین حداکثر دما رفتار خاصی نداشته است و بدین ترتیب رابطه بین رشد شهری و افزایش احتمالی حداقل دما را مورد بررسی قرار دادند.

جا ( Jae ) 1996 ، در چین، با استفاده از شاخص خشکی اتمسفری و آزمون من کندال به منطقه بندی اقلیمی چین پرداخته و زمان و مکان تغییرات ناگهانی اقلیم را در این کشور تعیین نموده است .

مطالعات نشان داده است که در بیشتر نقاط یونان و ترکیه یک روند معمول کاهشی و کاهش های ناگهانی در بیش از 30 سال طی اوایل دهه 1970 و سال های 1982 تا 1993 وجود دارد. به همین ترتیب قابل توجه است که هنگام تغییرات بارندگی در شرق مدیترانه ، ناشی از تغییرات گردش اتمسفری ، سبب افزایش گرمای گلخانه ای ثبت شده است. استفاده از روش های آماری در این راستا نشان دهنده افزایش ، در قسمت های شمالی و کاهش تدریجی به سمت جنوب می باشد و برآورد تغییرات بارش مدیترانه ای نشان می دهد که در آینده مشاهده کمی ، کاهش بارندگی در یونان و قسمت هایی از غرب ترکیه در فصول بارش می باشیم.

کونکل و همکارانش ( Konkel ) 1999 ، با کمک روش من کندال روند بارش های سنگین در ایالات متحده و کانادا را مطالعه کرده اند و دریافته اند که تغییرات ده ساله در داده ها غالب بوده است. در این بررسی آشکار شده است که تعداد بارش های سنگین در طی دهه های 1930 تا 1950 کمتر از میانگین ، در دهه 1940 بالاتر از میانگین و دهه های 1960 و 1970 در حد میانگین بوده است. در دهه های اخیر یعنی دهه 1980 و 1990 هم تغییرات سالانه، تعداد بارش های سنگین افزایش یافته است و هم بر فراوانی این گونه بارش ها در ایالت متحده و کانادا افزوده شده است.

چانک و همکارانش ( Chung ) 2000 ، روند بارش و دمای کره را طی سده گذشته مطالعه
کرده اند . نتایج تحقیقات نشان می دهد که طی سده گذشته بارش سالانه کره افزایش یافته است. این افزایش به تقویت سیستم های همرفتی در طی تابستان بر می گردد زیرا نیمی از بارش کره تابستانه است.

راموس ( Ramus ) 2001 ، اگرچه روند معنی دار در بارندگی های سالانه منطقه مدیترانه پیدا نکرد، اما دلوئیس ( Deluis ) و همکاران 2000 ، و گنزالس – هیدالگو و همکاران
( Gonzales – Hidalgo ) 2001 ، نشان دادند که روند بارندگی در ارتباط با تغییرپذیری سالانه بارندگی در مناطق مربوط والنیسا – اسپانیا به طور معنی داری کاهشی است.

با بهره گیری از آزمون های پارامتری و ناپارامتری ، زو و همکاران ( Zu ) 2003 ، روند تغییرات بارندگی را در کشور ژاپن بررسی نمودند و چنین نتیجه گیری کردند که مقدار بارندگی متوسط در ژاپن ، تغییرات ناگهانی زیادی را تجربه کرده است، در حالیکه هیچ نشانه ای از روند کاهشی و یا افزایشی یکنواخت به چشم نمی خورد. پیکارتا و همکاران ( piccareta ) 2004 ، به این نتیجه رسیدند که مقدار بارندگی سالانه در بسیاری از ایستگاه های باسیلیکا – اسپانیا دارای روند منفی است و مقدار میانگین کاهش بارندگی سالانه در این ایستگاه ها در 30 سال گذشته در حدود 156 میلیمتر بوده است.

2-1-2- بررسی تغییر اقلیم در ایران

ایران در سال 1338 به عضویت سازمان جهانی هواشناسی درآمده که قبل از انقلاب تنها به جنبه های توصیفی هوا می پرداختند. بعد از انقلاب به مسئله خودکفایی در امر کشاورزی ، چند ایستگاه کشاورزی دائر و اطلاعات اقلیمی مورد نیاز کشاورزی را در اختیار سازمانهای مربوطه قرار داده که باز در زمینه مسائل کاربردی تا سالهای اخیر کمتر فعالیتی انجام شده است . تغییرات اقلیمی نیز ، با توجه به اینکه ایران بعنوان عضو 160 از کنوانسیون تغییر آب و هوا در سال 1992 آن را امضاء نمود و در سال 1996 در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید . ( زینل زاده ، 1354 ، 17 ) ، چندان مورد توجه قرار نگرفته و تنها در سالهای اخیر معدود مقالاتی در این زمینه به رشته تحریر درآمده که آن هم بیشتر جنبه های توصیفی مورد توجه قرار داده اند ولی مطالعات موردی و ناحیه ای قابل توجهی انجام شده است. چنانچه کاویانی ( 1376 ) رژیم های بارش ایران را بررسی کرده و انواع قلمروهای آبی ایران را شناسایی کرده است غیور ( 1375 ) ، تغییرات بارش ایستگاه های دارای آمار بلند مدت را تجزیه و تحلیل نموده و در برخی از نقاط روند افزایشی و در برخی روند کاهشی مشاهده کرده است.

تحقیقات پیرامون وجود یا عدم وجود روند در دما و بارش در ایران صورت گرفته است که در پی یک بررسی در میانگین دمای سالیانه و فصلی ایستگاه مهر آباد در دوره ( 1993 – 1951 ) تشدید دامنه نوسان در زمستان مشاهده گردید. همچنین روند تغییرات دمای فصلی زمستان منفی ولی روند سالانه و فصول دیگر مثبت تشخیص داده شد در طول دوره مطالعه دمای متوسط سالانه یک درجه و فصول بهار تاپائیز به ترتیب 64/1 – 68/1 – 58/1 درجه سانتیگراد افزایش داشته است. علیجانی ( 1375 ) درتحقیقی دیگر آمار یکصد ساله باران سنجی تهران مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و کاهش روند بارندگی در سالهای اخیر و رگبارهای کمیاب با شدت زیاد و مدت کم مشاهده گردیده است و همچنین ایشان با بررسی در میانگین فصلی و سالیانه دما در چهار ایستگاه ( تهران – تبریز – اصفهان – بوشهر ) در بین سالهای 1993 – 1951 روند افزایشی غالبی در این ایستگاهها وجود ندارد و در فصول سرد روندی وجود ندارد و در نتیجه در انتهای تحقیق وجود نوسانات اقلیمی را در سطح کشور نشان می دهد.

مسعودیان ، ( 1376 ) به بررسی اثرات گرم ترشدن سیاره بر چرخه آب پرداخته و نشان داده اند که با افزایش دما، بحران آب منطقه خشک تشدید خواهد شد و انگیزه این مطالعات شناسایی نشانه های تغییرات اقلیمی در مقیاس سیاره ای تا محلی و بررسی پیامدهای این تغییرات برای بخش های اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی بوده است.

رستمیان ( 1377 ) تحقیقی بر روی شمال ایران انجام داده ، با استفاده از دو عنصر دما و بارش از طریق آزمون من کندال صورت گرفته است که هیچ گونه روندی را مشاهده نکرده است. ولی پدیده کاهش دمای حداکثر و افزایش دمای حداقل در کل سال به جز زمستان مشاهده نموده که این پدیده در انزلی شدیدتر بوده است.

رضیئتی ( 1379 ) در تحقیقی تحت عنوان الگوهای توزیع زمانی و مکانی بارش های کوتاه مدت در استان تهران ، روش های رتبه بندی ، احتمالی و استفاده از روابط شدت – مدت فراوانی را مورد مقایسه و ارزیابی قرار داده و به این نتیجه رسیده است که روش رتبه بندی مناسب ترین روش تعیین الگوی توزیع زمانی بارش می باشد.

هدایتی ( 1380) در تحقیقی تحت عنوان برخی مشخصه های آماری بارندگی تهران به این نتیجه رسیده است که وقوع بارشها در طی سالهای ( 1998 – 1994 ) در دهک پنجم قرار گرفته در حالی که در سال 1996 که یکی از سال های این دوره می باشد ، در دهک نهم بوده است و کمترین دهک مربوط به فصل پائیز و بیشترین دهک مربوط به فصل بهار بوده است.

روشنی ( 1382 ) به بررسی تغییرات اقلیمی سواحل جنوبی دریای خزر با عناصر دما ، بارش ، رطوبت ، ابرناکی از طریق آزمون من کندال پرداخته است . نتایج بدست آمده در طی سالهای ( 55-1994 ) نشان می دهد که زمان شروع بیشتر تغییرات ناگهانی و تغییرات از هر دو نوع روند و نوسان می باشد و وجود پدیده تغییر اقلیم در این ناحیه کاملاً محرز شناخته شده است.

موحدی ( 1384 ) در تحقیقی با عنوان بررسی تغییرات زمانی – مکانی دما و بارش در حوضه آبریز مارون به این نتیجه رسیده است که بارش حوضه تابعی خطی از تغییرات ارتفاعی است. ضمن اینکه علاوه بر تغییرات مکانی ، تغییرات زمانی ناشی نیز در بارش های حوضه دیده نشده است بطوریکه ناهنجاریهای بارش به خصوص در فصل پائیز ( و بعد از آن در تابستان و بهار ) نمایان تر شده است. این ناهنجاریها حاصل فعالیت ماهانه های همرفتی و پدیده آنسو می باشد و به دلیل دخالت عوامل مختلف و بعضاً ناشناخته در روند زمانی – مکانی عناصر اقلیمی حوضه نمی تواند از قطعیت مطلق برخوردار باشد.

کاویانی و عساکره ( 1384 ) در تحقیقی تحت عنوان بررسی آماری روند بلند مدت بارش سالانه اصفهان، به تحلیل رفتار بارش 103 ساله اصفهان از روش های خطی پرداخته اند که ضمن تشریح روش ناپارامتری من – کندال ، روند غیر خطی نیز مورد توجه قرار گرفته است نتیجه نشان داد که روند خطی ، سهمی و . . . نیز روند حاصل از آزمون رتبه ای من – کندال در سطح 05/0 خطا معنی دار نبوده و بارندگی اصفهان دارای رفتار پایدار بوده و تنها چهار فاز در بارندگی را تجربه نموده است.

با توجه به تحقیقات بسیار زیادی که در زمینه شناخت نوع و شکل تغییر اقلیم صورت گرفته است و از آن جایی که آزمون قدرتمند ناپارامتریک من – کندال در تعیین وجود یا عدم وجود در روند و تعیین تغییرات ناگهانی سری ها و زمان آن توانایی بالایی دارد و ضمناً در کشور ما از این روش کمتر در بررسی سری های اقلیمی استفاده شده ، لازم می آید نتایج کاربری این آزمون در سری های اقلیمی مورد بحث و بررسی قرار گیرد و با نتایج سایر نقاط جهان مقایسه گردد تا جایگاه تحولات اقلیمی کشورمان در جهان مشخص گردد .

لذا با توجه به اینکه تا کنون بررسی روند تغییرات اقلیمی دما و بارش در طی دوره های آماری موجود در خراسان رضوی انجام نشده است نگارنده تصمیم به بررسی و شناخت این تغییرات اقلیمی نموده است.